Dünyanın en önemli iklim organizasyonlarından biri olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9 Kasım itibarıyla Antalya'da başladı. Türkiye, tarihinde ilk kez ev sahipliği yaptığı uluslararası iklim zirvesiyle küresel iklim diplomasisinin merkezlerinden biri haline geldi.
20 Kasım'a kadar devam edecek organizasyon, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf ülkeleri ve Avrupa Birliği'ni bir araya getiriyor. Zirveye altı kıtadan 95 ülke liderinin yanı sıra 7 uluslararası kuruluşun üst düzey yöneticisinin katılım bildirdiği açıklandı. Böylece lider düzeyindeki katılım beyanı 102'ye ulaştı.
Katılım bildiren liderlerin 37'si devlet başkanı, 35'i hükümet başkanı, 8'i devlet başkan yardımcısı, 7'si başbakan yardımcısı, 2'si veliaht prens, 1'i prens, 1'i meclis başkanı ve 4'ü özel temsilciden oluşuyor.
Avrupa Komisyonu, Birleşmiş Milletler, BM Genel Kurulu, Dünya Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), İslam İşbirliği Teşkilatı ve Uluslararası Enerji Ajansı da zirveye lider düzeyinde katılım bildiren kuruluşlar arasında bulunuyor.
6 KITADAN ÜLKELER ANTALYA'DA BULUŞUYOR
COP31'e Avrupa, Afrika, Asya, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Okyanusya'dan çok sayıda ülke katılım bildiriyor. Avrupa'dan Avusturya, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Finlandiya, Hollanda, İspanya, İsveç, İtalya, Karadağ, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya, Lihtenştayn, Malta, Moldova, Norveç, Rusya Federasyonu, Slovenya ve Ukrayna katılım bildiren ülkeler arasında yer alıyor.
Afrika kıtasından Botsvana, Burundi, Cezayir, Esvatini, Etiyopya, Fildişi Sahili, Gabon, Gine-Bissau, Komorlar, Kongo, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Lesoto, Libya, Madagaskar, Mali, Moritanya, Mozambik, Ruanda, Seyşeller, Somali, Sudan, Tanzanya, Togo ve Zimbabve zirvede temsil edilecek.
Asya'dan Azerbaycan, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Endonezya, Ermenistan, Filistin, Güney Kore, Gürcistan, Irak, İran, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, Kuveyt, Lübnan, Maldivler, Malezya, Özbekistan, Pakistan, Suriye, Suudi Arabistan, Tacikistan ve Türkmenistan katılım bildirdi.
Güney Amerika'dan Bolivya, Brezilya, Guyana ve Venezuela'nın yanı sıra Karayipler'den Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Barbados, Saint Kitts ve Nevis ile Saint Lucia da katılımcılar arasında bulunuyor.
Okyanusya'dan ise Avustralya, Kiribati, Marshall Adaları, Mikronezya, Niue, Palau, Solomon Adaları, Tonga ve Tuvalu zirveye katılım bildiren ülkeler arasında yer alıyor.
COP ZİRVESİNDE KARARLAR NASIL ALINIYOR?
COP, İngilizce Conference of the Parties ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor ve Taraflar Konferansı anlamına geliyor. 1992 yılında kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin en üst karar alma organı olan COP toplantıları, her yıl düzenleniyor.
Zirvelerde ülkeler, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yürütülen çalışmaları değerlendiriyor, sera gazı emisyonlarının azaltılması için atılacak adımları görüşüyor ve uluslararası iş birliğini geliştirmeye yönelik kararlar üzerinde müzakere yürütüyor.
COP süreçlerinin önemli özelliklerinden biri, kararların büyük ölçüde uzlaşı temelinde alınması. Taraflar arasında ortak bir zeminin oluşturulması, ülkelerin iklim politikalarına ilişkin taahhütlerin kabul edilmesi ve uygulanması açısından önem taşıyor.
Bugüne kadar gerçekleştirilen COP toplantıları, küresel iklim politikasının şekillenmesinde önemli rol oynadı. 1997 yılında kabul edilen Kyoto Protokolü ve 2015 yılında imzalanan Paris Anlaşması, bu süreçlerin en önemli uluslararası kazanımları arasında yer alıyor.
Paris Anlaşması'nın temel hedeflerinden biri, küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2 derecenin oldukça altında tutmak ve artışı 1,5 dereceyle sınırlandırmak için çaba göstermek. Bu hedef doğrultusunda ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltması, iklim değişikliğinin etkilerine karşı hazırlık yapması ve gerekli finansmanı sağlaması gerekiyor.
İKLİM FİNANSMANI VE EMİSYON AZALTIMI GÜNDEMDE
COP31 müzakerelerinde iklim finansmanı, adil geçiş, iklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının azaltılması başlıklarının ön plana çıkması bekleniyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele edebilmesi için ihtiyaç duyduğu finansman, uluslararası görüşmelerin önemli konularından biri olacak. Kuraklık, aşırı sıcaklıklar, seller, orman yangınları ve deniz seviyesindeki yükselme gibi sorunlarla mücadele kapsamında ülkelerin ortak hareket etmesi hedefleniyor.
İklim finansmanı yalnızca emisyon azaltımına yönelik yatırımları değil, iklim kaynaklı afetlere karşı dayanıklılığın artırılmasını, altyapının güçlendirilmesini ve iklim değişikliğinden daha fazla etkilenen toplumların desteklenmesini de kapsıyor. Bir diğer önemli başlık olan adil geçiş ise düşük karbonlu ekonomiye geçiş sürecinde çalışanların, sektörlerin ve toplumların yaşayabileceği ekonomik ve sosyal etkilerin gözetilmesini içeriyor.
TÜRKİYE'NİN COP31 VİZYONU: UYGULAMA COP'U
Türkiye'nin COP31 Başkanlığı görevini, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yürütüyor. Türkiye ev sahipliği ve başkanlık sorumluluğunu üstlenirken Avustralya, zirvedeki resmi müzakerelerin başkanlığını yürütüyor. Avustralya adına bu görevi İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen üstleniyor.
Türkiye'nin COP31 yaklaşımında diyalog, uzlaşı ve aksiyon ilkeleri öne çıkıyor. Ülkelerin önceki iklim zirvelerinde kabul ettiği hedeflerin uygulamaya geçirilmesi ve somut sonuçlar elde edilmesi amaçlanıyor. Bu doğrultuda Türkiye, COP31'i yalnızca ülkelerin iklim politikalarını tartıştığı bir toplantı olarak değil, uluslararası taahhütlerin hayata geçirilmesine katkı sağlayacak bir platform olarak konumlandırıyor.
