Doğduğumuz andan itibaren başlayan gelişim evrelerini tamamlarken dışarıdan aldığımız olumsuz tepkiler bazı uyumsuz davranışlara yol açabilir. Bunlar; parmak emme, alt ıslatma, tırnak yeme, bağımlılık, yalan söyleme, çalma, saç yolma, saldırganlık gibi alışkanlık bozukluklarıdır.
Uyum ve davranış bozuklukları çocuğun iç çatışmalarını davranışa aktarması halinde ortaya çıkar. Çocuk kendisiyle çatışırken çevresi ile ilişkilerinin de çok iyi olduğu söylenemez. Hırçınlık, sürekli halde sinirlilik, akranları ile geçimsizlik, okuldan kaçma, başkaldırma ve kuralları çiğneme eğilimi en belirgin özellikleridir.
İçsel davranışlar arasında; utangaçlık, içe kapanma, korku-kaygı duyma, alınganlık, mutsuzluk, dikkatsizlik, yalnızlaşma ve düşük kişisel farkındalık olurken dışsal davranışlar arasında; saldırganlık, başkalarının eşyalarını izinsiz alma, başkalarını suçlama, hiperaktiflik, öfke nöbetleri, sürekli olarak ilgi odağı olma isteği, kendine ve başkalarına zarar verme eğilimi hakimdir.Çocuklar her gelişim evresinde yeni beceriler kazanırken aynı zamanda bir sorunu da beraberinde getirir. Bu sorunları çözme becerisi çocuktan çocuğa farklılık gösterir. Ebeveynler gelişim döneminde karşılaşılan sorunların geçici ve olağan olduğunu bilmeli, çocuğa yanlış tutum sergilememelidir.
Örneğin; çocuk sosyal-duygusal gelişim evresinde yaşıtlarıyla oyun oynaması gereken bir yaşta, sürekli yalnız kaldıysa veya kendi başına oynadıysa ileride içine kapanık bir birey olabilir. Çocuk kendi kendine üstünü giyinme ya da yemek yeme davranışlarını yapabilecek becerilere sahipken, ebeveyn bu davranışları üstlenir çocuğun kendi becerilerini sergilemesini engellerse, bu alandaki gelişimini fark etmesi sonraki yaşlara kalacağı için yeni gelişim dönemlerinde farklı farklı sorunlar ortaya çıkar ve bu sorunlarla başetmesi güçleşir.
Özellikle baskıcı, kısıtlayan, aşırı disiplinli, aşırı koruyucu, aşağılayıcı aile tutumları da uyum ve davranış bozukluklarına yol açar.
Tabii ki uyum davranış bozuklukları sadece ailenin yanlış tutumlarına bağlı olarak gerçekleşmez çevresel faktörler( aile içi huzursuzluk, şiddet, kavga, ölüm, kayıp, sağlık sorunlar da yol açabilir. Duygudurum dalgalanmaları ve fark edilebilir geri çekilme haricinde, normal davranışların ötesine geçen, iletişim ve hobileri azalan, aşırı saldırganlık, intihar düşünceleri olan ergenlerde psikolojik sorunların belirtileri olabilen uyarı sinyallerini görmezden gelmemeli.
Çocuğun hayatını etkileyecek boyutta bozukluklar gözlemlediğinizde uzman desteği almaktan kaçınmamalısınız.
Bir sonraki konumuz “ergenlik dönemi çocuk-ebeveyn ilişkisi”adlı yazımızda görüşmek üzere sağlık ve sevgiyle kalmanız dileğiyle. Online psikolojik destek almak için instagram adresinden mesaj atmanız yeterli olacaktır. Görüşmelerimiz whatsapp veya zoom üzerinden gerçekleşmektedir. Instagram:psk.silabakac
