Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, TGRT Haber’de katıldığı canlı yayında, mevcut emeklilik sisteminin sürdürülebilir olmadığını belirterek prime dayalı yeni bir maaş modelinin gündemde olduğunu açıkladı. Yapılması planlanan düzenlemenin, özellikle uzun yıllar yüksek prim ödeyen emeklilerin beklentilerine yanıt vermesi hedefleniyor.
Murat Bal, en düşük emekli maaşı uygulamasının ilk kez 2019 yılında 1.000 TL olarak hayata geçirildiğini hatırlattı. Bugün bu rakamın 20 bin TL seviyesine yükseldiğini belirten Bal, bu uygulamanın temel nedeninin 2008 sonrası aylık bağlama oranlarının ciddi şekilde düşmesi olduğunu belirtti.
Bal’a göre, düşük kök maaşlar nedeniyle emeklilerin yaşam standartlarının korunabilmesi için devlet desteği kaçınılmaz hale geldi. Ancak bu durum, sistemde yeni sorunları da beraberinde getirdi.
En dikkat çekici verilerden biri ise en düşük emekli maaşı alan kişi sayısındaki artış oldu. Uygulamanın ilk döneminde yaklaşık 1 milyon emekliyi kapsadığını belirten Bal, bugün bu sayının 5 milyona ulaştığını söyledi.
Bal, bu tabloyu “olumlu bir gelişme” olarak görmediğini ifade ederek, “Ne kadar çok kişi taban maaşa sıkışıyorsa, sistem o kadar sağlıksız demektir” değerlendirmesinde bulundu. Bu nedenle, kademeli ve adaletli bir maaş yapısının kaçınılmaz olduğunu vurguladı.
Mevcut sistemdeki en büyük adaletsizliklerden birinin prim gün sayısı ile maaş arasındaki bağın kopması olduğunu dile getiren Murat Bal, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de bu soruna dikkat çektiğini anımsattı.
“3600 günle emekli olan bir kişiyle, 9000 gün BAĞ-KUR primi ödeyen bir vatandaşın aynı maaşı alması kabul edilemez” diyen Bal, planlanan düzenlemenin temel felsefesini şu sözlerle anlattı:
“Az prim ödeyen daha düşük maaş almalı, çok prim ödeyen ise bunun karşılığını görmeli. Ancak hiçbir emekli maaşı 20 bin liranın altına düşmemeli.”
Bal, emeklilik sistemindeki en büyük yapısal problemlerden birinin kök maaşların yetersizliği olduğunu da vurguladı. Hâlâ 11–12 bin TL seviyesinde kök maaşlar bulunduğunu belirten Bal, güncel açlık sınırının 30 bin TL’ye yaklaştığını hatırlattı.
Mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının büyük ölçüde Hazine desteğiyle ödendiğini söyleyen Bal, bu durumun uzun vadede sürdürülebilir olmadığını dile getirdi.
Sistemdeki bozulmanın temelini somut bir örnekle anlatan Murat Bal, 1999 öncesi ve sonrası arasındaki farkı net olarak ortaya koydu:
-1999 öncesinde, 10 bin TL maaşla çalışan bir kişi yaklaşık 7 bin TL emekli maaşı alabiliyordu.
-2008 sonrasında ise aynı maaşla çalışan bir kişi emekli olduğunda 3.500 TL civarında maaşa hak kazanıyor.
Bal’a göre, aylık bağlama oranındaki bu sert düşüş özellikle yüksek prim ödeyen BAĞ-KUR’lular için ciddi bir hak kaybına yol açtı.
Memur emeklileri ile SSK ve BAĞ-KUR emeklileri arasındaki maaş farkına da değinen Bal, bu farkın dönemsel olarak değiştiğini söyledi. Mevcut dönemde memur emeklilerinin zamlarının toplu sözleşme kaynaklı olduğunu hatırlatan Bal, geçtiğimiz yıl ise SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin daha avantajlı olduğunu ifade etti.
Türkiye’de emekli maaşlarının genel tablosuna ilişkin çarpıcı bir veri paylaşan Murat Bal, ortalama emekli maaşının 25 bin TL’nin altında kaldığını söyledi. Yüksek maaş alan emeklilerin ise oldukça sınırlı bir kesimi oluşturduğunu vurguladı.
Bal, SGK bünyesinde yeni bir çalışma yürütüldüğünü bildiğini belirterek, düzenlemenin yakın zamanda kamuoyuyla paylaşılmasını beklediğini ifade etti:
“Hakkaniyetli bir sistem kurulursa hem emekli rahatlar hem de sosyal güvenlik sistemi nefes alır. En önemli kırmızı çizgi ise 20 bin liralık taban maaşın korunmasıdır.”
