Çalışanların fazla mesai ve hafta tatili ücretlerine ilişkin hesaplamasında dikkat çeken bir karar çıktı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, hafta tatiline denk gelen gündeki 7,5 saatlik çalışmanın hem hafta tatili ücreti hem de fazla çalışma hesabına dahil edilmesini “mükerrer ödeme” olarak değerlendirdi. Karara konu davada işçinin talepleri, işverenin savunması, mahkeme süreci ve Yargıtay’ın gerekçesi merak konusu oldu. Peki 7,5 saatlik çalışma neden ayrıca fazla mesai hesabından çıkarıldı? Kararın ayrıntıları haberimizde...
Fazla mesai hesabında dikkat çeken Yargıtay kararı
Milyonlarca özel sektör çalışanını ilgilendiren işçilik alacakları davasında Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önemli bir değerlendirmede bulundu. Kararın merkezinde, hafta tatilinde yapılan çalışmanın hem hafta tatili ücreti hem de fazla çalışma hesabına dahil edilip edilemeyeceği yer aldı.
Yargıtay, aynı çalışma süresi üzerinden iki ayrı ödeme yapılmasının mükerrer ödemeye neden olacağına hükmetti.
Peki karar hangi işçinin açtığı davada gündeme geldi ve mahkemeler daha önce ne karar vermişti?
İşten çıkarıldığını belirterek mahkemeye başvurdu
Karara konu olayda, bir kaynak ustası iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız şekilde sona erdirildiğini ileri sürdü. İşçi, iş sözleşmesinin eylemli ve sözlü olarak feshedildiğini, devamsızlık yaptığı gerekçesiyle kendisine herhangi bir mazeretinin bulunup bulunmadığının sorulmadığını savundu.
İşçi, işveren tarafından yapılan feshin hukuka aykırı olduğunu belirterek haklarının ödenmesini talep etti.
Ancak işçinin mahkemeden istediği yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı değildi. Talep listesinde başka hangi ücretler vardı?
Kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra birçok alacak talep edildi
Davacı işçi, çalışma süresi boyunca yıllık ücretli izinlerini kullanmadığını ve bu izinlere ilişkin ücretlerin de kendisine ödenmediğini ileri sürdü.
İşçi ayrıca işverenden kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile hafta tatili alacaklarının tahsil edilmesini istedi.
Davanın ilerleyen aşamalarında özellikle hafta tatili çalışması ile fazla çalışma ücretinin nasıl hesaplanacağı konusu Yargıtay’ın değerlendirmesine taşındı.
İşveren ise işçinin iddialarına karşı farklı bir savunma yaptı. Peki işveren ne söyledi?
İşveren: Fesih haklı nedene dayanıyor
Davalı işveren, iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshedildiğini savundu. İşveren ayrıca işçinin fazla çalışma yapmadığını ve yıllık ücretli izinlerini kullandığını ileri sürerek davanın reddedilmesini istedi.
Tarafların iddiaları üzerine dosya İş Mahkemesi tarafından değerlendirildi.
Mahkeme, işveren tarafından yapılan feshin haksız olduğuna karar verdi. İşçinin kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini kabul eden mahkeme, çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin bazı alacaklar bakımından da işçiyi haklı buldu.
Fakat dosya burada kapanmadı. Karar bir üst mahkemeye taşındı.
İlk kararın ardından dosyada yeni bir aşamaya geçildi
İş Mahkemesi’nin kararının ardından dosya istinafa taşındı. Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak yeniden hüküm kurdu ve davanın kabulüne karar verdi.
Böylece uyuşmazlık, davalı işverenin kararı temyiz etmesi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.
Yüksek Mahkeme’nin incelemesinde dosyanın özellikle hafta tatili çalışması ile fazla çalışma ücretinin birlikte hesaplanması yönü öne çıktı.
Yargıtay’ın dikkat çektiği 7,5 saatlik süre neden önemliydi?
Yargıtay’ın incelemesinde 7,5 saatlik çalışma kritik noktayı oluşturdu
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyada işçinin hafta tatili ücretinin ayrıca talep edildiğine ve mahkeme tarafından bu alacağın hüküm altına alındığına dikkat çekti.
Yüksek Mahkeme’ye göre, haftanın yedi günü çalışıldığı kabul edildiğinde hafta tatiline denk gelen gündeki 7,5 saatlik çalışma ayrıca fazla çalışma hesabına da dahil edilmemeli.
Çünkü aynı çalışma süresinin hem hafta tatili ücreti hem de fazla çalışma ücreti kapsamında değerlendirilmesi iki ayrı ödeme sonucunu doğurabiliyor.
Yargıtay bu durumu hangi ifadeyle değerlendirdi?
Yargıtay: Aynı çalışma için iki ayrı ödeme yapılamaz
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, haftanın yedi günü çalışıldığı kabul edildiğinde hafta tatiline denk gelen günün 7,5 saatinin hafta tatili kapsamında hüküm altına alınması halinde, aynı sürenin ayrıca fazla çalışma hesabına dahil edilmesinin mükerrer ödemeye yol açacağını belirtti.
Kararda, aynı çalışma için hem hafta tatili hem de fazla çalışma alacağının hüküm altına alınmasının doğru olmadığı ifade edildi.
Bu değerlendirme, dosyanın Yargıtay tarafından bozulmasının temel nedenlerinden biri oldu.
Peki Yargıtay somut olarak hangi kısmın fazla çalışma hesabından çıkarılmasına karar verdi?
7,5 saatlik çalışma fazla mesai hesabından çıkarılacak
Yargıtay, hafta tatiline denk gelen gündeki 7,5 saatlik çalışmanın fazla çalışma hesabından çıkarılması gerektiğine hükmetti.
Yüksek Mahkeme, bu süre için hafta tatili alacağının hüküm altına alınması karşısında aynı çalışmanın ayrıca fazla çalışma hesabında değerlendirilmesini mükerrer ödeme olarak ele aldı.
Bu nedenle dosyada verilen karar hatalı bulunarak hüküm bozuldu.
Ancak kararın anlamını doğru değerlendirmek için “hafta tatili ücreti” ile “fazla çalışma ücreti” arasındaki farkı da bilmek gerekiyor.
Hafta tatili ve fazla çalışma farkı
Kararın merkezindeki iki farklı ücret kalemi
Dosyada iki farklı işçilik alacağı aynı çalışma süresi üzerinden gündeme geldi: hafta tatili ücreti ve fazla çalışma ücreti.
Yargıtay’ın değerlendirmesi, hafta tatiline denk gelen 7,5 saatlik çalışmanın zaten hafta tatili kapsamında ücretlendirilmesi halinde, aynı sürenin bir kez daha fazla çalışma hesabına eklenemeyeceği yönünde oldu.
Dolayısıyla kararın temelinde, aynı çalışma süresi için mükerrer ödeme yapılmaması ilkesi bulunuyor.
Peki Yargıtay’ın bozma kararının dosyadaki sonucu ne oldu?
Yargıtay’dan bozma kararı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, hafta tatiline denk gelen gündeki 7,5 saatlik çalışmanın ayrıca fazla çalışma hesabına dahil edilmesini doğru bulmadı.
Yüksek Mahkeme, aynı çalışma için hem hafta tatili hem de fazla çalışma alacağının hüküm altına alınmasının mükerrer ödemeye neden olacağını belirterek kararı bu yönüyle bozdu.
Böylece dosyada, hafta tatili olarak hüküm altına alınan 7,5 saatlik çalışmanın ayrıca fazla çalışma hesabında dikkate alınamayacağı yönündeki değerlendirme öne çıktı.
Çalışanlar açısından dikkat edilmesi gereken nokta
Kararın odağında tek bir çalışma süresinin iki kez hesaplanması var
Yargıtay kararının temel konusu, hafta tatiline denk gelen 7,5 saatlik çalışmanın hem hafta tatili hem de fazla çalışma alacağı olarak iki kez hesaplanıp hesaplanamayacağı oldu.
Yüksek Mahkeme, aynı çalışma için iki ayrı ücret kaleminin birlikte hüküm altına alınmasını mükerrer ödeme olarak değerlendirdi.
Bu nedenle dosyada fazla çalışma hesabının, hafta tatili kapsamında değerlendirilen söz konusu 7,5 saat dikkate alınarak yeniden ele alınması gerektiğine hükmedildi.
Kararın tamamındaki kritik ayrıntıyı ve Yargıtay’ın gerekçesini son görselde özetliyoruz.
Yargıtay’ın kararında ne denildi?
Karara konu uyuşmazlıkta, haftanın yedi günü çalışıldığı kabul edildi. Hafta tatiline denk gelen gündeki 7,5 saatlik çalışma için hafta tatili ücreti hüküm altına alındı.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ise aynı 7,5 saatlik çalışmanın ayrıca fazla çalışma hesabına dahil edilmesini mükerrer ödeme olarak değerlendirdi.
Bu nedenle yüksek mahkeme, söz konusu 7,5 saatlik çalışmanın fazla çalışma hesabından çıkarılması gerektiğine karar vererek önceki hükmü bozdu.
Kararın özeti: Aynı çalışma süresi, hem hafta tatili hem de fazla çalışma alacağı olarak iki kez hesaplanamayacak.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kararı, hafta tatilinde yapılan çalışmanın ücret hesabında nasıl değerlendirileceğine ilişkin dosya özelinde önemli bir değerlendirme içeriyor. Kararın temelinde, aynı çalışma süresi için mükerrer ödeme yapılmaması ilkesi bulunuyor.
