TBMM'DE KABUL EDİLDİ, 12. YARGI PAKETİ YASALAŞTI
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda görüşülen ve kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, milletvekillerinin kabulüyle yasalaştı.
Yeni düzenleme; icra ve iflas uygulamaları, noterlik işlemleri, Danıştay'ın yapısı, idari yargılama süreçleri, Adli Tıp Kurumu'nun teşkilatı ile hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi başta olmak üzere yargının birçok alanında kapsamlı değişiklikler içeriyor.
MİRAS KALAN TAŞINMAZLARIN SATIŞINDA YENİ DÜZEN
Kanunla birlikte İcra ve İflas Kanunu'nda önemli değişikliklere gidildi. Buna göre, tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi halinde yapılacak açık artırmanın ilk aşaması yalnızca mirasçı maliklerin katılımına açık olacak. Bu uygulama yalnızca bir defaya mahsus gerçekleştirilecek. İlk artırmada satış gerçekleşmemesi halinde mevcut açık artırma hükümleri uygulanacak.
ELEKTRONİK SATIŞLARDA TEMİNAT VE TEKLİF KURALLARI DEĞİŞTİ
Elektronik satış portalında yayımlanacak ilanların kapsamı da genişletildi. Yeni düzenlemeye göre, satış talebinde bulunan ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki son iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurması halinde, alacağının teminatı karşıladığı miktar kadar teminat yatırmayacak. Öte yandan Hazine'nin açık artırmalarda teminat göstermekten muaf olduğu da ilanlarda açıkça belirtilecek.
Elektronik satışlarda tekliflerin geçerli sayılabilmesi için haczedilen malın muhammen değerinin yüzde 50'sini aşması gerekecek. Ancak ortaklığın satış suretiyle giderildiği ve ilk artırmanın sadece mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda tekliflerin taşınmazın muhammen bedelinin yüzde 100'ünü karşılaması şart olacak. İkinci artırmada ise yeniden yüzde 50 kriteri uygulanacak. Bunun yanında tekliflerin, rüçhanlı alacakların toplamını ve satış ile paylaştırma giderlerini de karşılaması gerekecek.
İHALE BEDELİNİ YATIRMAYANA PARA CEZASI
Yasayla açık artırmalarda yükümlülüklerini yerine getirmeyen alıcılara yönelik yaptırımlar da netleştirildi. En yüksek teklifi vermesine rağmen ihale bedelini süresi içinde yatırmayan kişinin teminatı iade edilmeyecek. Bu tutar öncelikle satış giderlerine mahsup edilecek, kalan kısmı ise hak sahiplerine dağıtılacak. Satışı isteyen alacaklının ihale bedelini yatırmaması halinde ise taşınmazın muhammen değerinin yüzde 10'u kendi alacağından düşülecek ve yapılan satış giderleri borçluya yüklenmeyecek.
Ortaklığın satış yoluyla giderildiği dosyalarda en yüksek teklifi verip bedeli yatırmayan kişinin yatırdığı teminat, satış masrafları düşüldükten sonra paydaşlara hisseleri oranında dağıtılacak. Bedeli yatırmayan kişinin paydaş olması halinde ise teminatın tamamı diğer paydaşlara payları oranında ödenecek. Ayrıca ihale bedelini yatırmayan kişiye, teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak. Bu cezanın tahsili için dosya ilgili tahsil dairesine gönderilecek.
NOTERLİK İŞLEMLERİ DİJİTALLEŞİYOR
Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklikle noterlik evraklarının incelenmesine ilişkin usuller yeniden düzenlendi. Mahkeme, sulh ceza hakimliği, cumhuriyet başsavcılığı veya yetkili resmi kurumlar tarafından noterlik evrakının istenmesi halinde noter, belgenin aslını göndermeden önce onaylı örneğini hazırlayarak saklayacak.
Onaylı örnek talep edilmesi halinde ise belge elektronik ortamda taranacak, güvenli elektronik imza ile imzalanacak ve ilgili makama dijital ortamda gönderilecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda ise fiziki onaylı örnek gönderilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve tarifede yer alan yol masrafı dışında harç, vergi veya değerli kağıt ücreti alınmayacak.
DANIŞTAY'DA GEÇİŞ SÜRECİ 2030'A UZATILDI
Danıştay Kanunu'nda yapılan değişiklikle, Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin geçiş süresi dört yıl daha uzatıldı. Buna göre, 23 Temmuz 2026'da sona erecek uygulama 23 Temmuz 2030 tarihine kadar devam edecek. Ayrıca bu süreçte boşalan her iki üyelik için yalnızca bir üye seçilmesine ilişkin uygulamadan da aynı tarihe kadar vazgeçildi.
TEK HAKİMİN BAKACAĞI DAVALARIN KAPSAMI GENİŞLEDİ
Kanunla birlikte idare mahkemelerinde tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı da genişletildi. Buna göre, düzenleyici işlemler dışında kalan ve 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere ilişkin iptal ve tam yargı davaları tek hakim tarafından karara bağlanabilecek.
Bunun yanında öğrenciler hakkında verilen bazı disiplin işlemleri, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine ilişkin davalar, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemleriyle ilgili davalar, uyarma cezalarına ilişkin davalar ile bazı meslek kuruluşlarının disiplin cezalarına yönelik davalar da tek hakim tarafından görülebilecek. Aynı şekilde 486 bin lirayı aşmayan vergi davaları da tek hakim tarafından karara bağlanacak.
İSTİNAF VE TEMYİZ SÜREÇLERİNDE YENİ KURALLAR
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan değişikliklerle bölge idare mahkemelerinin yetkileri yeniden düzenlendi. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulduğu ancak gerekçesini eksik veya yanlış değerlendirdiği durumlarda kararı bozmak yerine gerekçesini değiştirerek ya da maddi hataları düzelterek istinaf başvurusunu reddedebilecek.
Bazı usul eksiklikleri, görevsizlik, yetkisizlik, eksik hüküm, yanlış hasım veya gerekli keşif ile bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmesi gibi durumlarda ise ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dosya yeniden ilgili mahkemeye gönderilecek. Ancak keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma eksikliğinin giderilebildiği durumlarda bölge idare mahkemesi bu eksiklikleri kendisi tamamlayarak karar verebilecek.
TEMYİZ SINIRLARI YENİDEN BELİRLENDİ
Yeni düzenlemeyle bölge idare mahkemelerinin kaldırma kararı sonrasında verdiği kararların temyiz edilebilmesine ilişkin kurallar da değiştirildi. Temyiz kapsamı dışında kalan bazı davalarda Danıştay yolu kapalı olacak. Ayrıca 2026 yılı itibarıyla temyiz sınırının altında kalan davalarda ilk derece mahkemesi ile bölge idare mahkemesi kararları arasındaki parasal fark 55 bin lirayı geçmiyorsa temyiz başvurusu yapılamayacak.
Öte yandan tek hakim tarafından karara bağlanan ve 486 bin lirayı aşmayan davalarda da hükmedilen tutarlar arasındaki fark 55 bin lirayı aşsa bile temyiz yolu kapalı olacak. Bunun yanında konusu 270 bin lirayı aşıp 920 bin lirayı aşmayan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere ilişkin bazı uyuşmazlıklarda kaldırma kararı sonrasında yeniden verilen kararların temyiz edilmesine ilişkin mevcut hüküm yürürlükten kaldırıldı.
ADLİ TIP KURUMU'NDA GÖREV SÜRELERİ BELİRLENDİ
Adli Tıp Kurumu ile ilgili düzenlemeler kapsamında ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacak kişiler için yeni nitelikler getirildi. Buna göre, bu görevlere atanacak kişilerin en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesine ya da ilgili alanda doktora derecesine sahip olması gerekecek. İhtisas kurulu başkanları, üyeleri, grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi 4 yıl olarak belirlendi. Yeni atamalar yapılıncaya kadar görev süresi sona erenler görevlerini sürdürecek.
HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARINA YENİ EĞİTİM MODELİ
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda da değişikliğe gidildi. Buna göre adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına; Anayasa hukuku, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi, uluslararası sözleşmeler, sık karşılaşılan dava türleri ve kişisel gelişim alanlarında eğitim verilecek.
Yazılı sınavlarda bu eğitim konularından sorular yöneltilecek ve değerlendirme 100 puan üzerinden yapılacak. Sözlü sınavlarda ise adayların mevzuat bilgisi, içtihatlara hakimiyeti, hukuki analiz yeteneği, mesleki yeterliliği, ifade becerisi, temsil kabiliyeti, özgüveni, Türkçeyi etkili kullanma becerisi ile genel kültür düzeyi değerlendirilecek.
GEREKSİZ BİLİRKİŞİ BAŞVURUSUNA DİSİPLİN YAPTIRIMI
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılan bir diğer değişiklikle, hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz şekilde bilirkişiye başvurulması disiplin yaptırımı kapsamına alındı. Yeni düzenlemeye göre, hukuki değerlendirmeyle çözülebilecek meselelerde bilirkişi görevlendiren hakim veya savcılar hakkında uyarma cezası uygulanabilecek.
