Çalışma hayatında teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte işverenlerin mesai saatleri dışında çalışanlara telefon, e-posta ve WhatsApp üzerinden ulaşması yeni hukuki tartışmaları beraberinde getiriyor. Kayseri Barosu avukatlarından Mustafa Erkulu, mesai bitiminden sonra yapılan iş görüşmeleri ve verilen talimatların belirli şartlarda fazla mesai olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
İş dünyasında özellikle uzaktan çalışma ve dijital iletişim araçlarının artmasıyla çalışanların iş saatleri dışında da erişilebilir olması beklentisi yaygınlaştı. Uzmanlara göre bu, işçinin dinlenme hakkı ile çalışma süresi sınırları açısından önemli sonuçlar doğuruyor.
“İRTİBATI KESME HAKKI” TARTIŞMASI
Avukat Erkulu, son yıllarda dünyada çalışma hukukunda öne çıkan başlıklardan birinin irtibatı kesme hakkı olduğunu ifade etti.
Bu hak, çalışanların mesai saatleri dışında işverenin aramalarına, mesajlarına ya da talimatlarına cevap vermek zorunda bırakılmamasını kapsıyor.
Erkulu, bazı ülkelerde bu konuda yasal düzenlemeler yapıldığını, özellikle Fransa’da çalışanların iş dışında ulaşılmama hakkına ilişkin adımlar atıldığını söyledi. Türkiye’de ise bu konuda doğrudan ve açık bir yasal düzenleme bulunmadığını dile getirdi.
TÜRK HUKUKUNDA 45 SAAT SINIRI
Türk İş Kanunu’na göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar genel olarak fazla mesai kapsamında değerlendiriliyor. Ancak dijital iletişim yoluyla yapılan kısa süreli iş taleplerinin bu kapsama girip girmeyeceği her olayın koşullarına göre inceleniyor.
Erkulu, akşam saatlerinde verilen talimatların ya da gece yapılan iş yazışmalarının doğrudan fazla mesai sayılıp sayılmayacağı konusunda her dosyada ayrı değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.
WHATSAPP TALİMATLARI DELİL OLABİLİR
Uzmanlara göre işverenin mesai dışında çalışanına gönderdiği mesajlar, arama kayıtları, e-postalar ve yazışmalar olası davalarda delil niteliği taşıyabiliyor. Özellikle sürekli hale gelen talepler, çalışanın düzenli olarak iş yapmaya zorlandığını ortaya koyabiliyor.
Erkulu, sosyal medyada paylaşılan bazı Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında, mesai saatleri dışında verilen talimatların çalışma süresi kapsamında değerlendirildiğini söyledi. Bu kararların işçi lehine emsal niteliği taşıdığına dikkat çekti.
EKSTRA ÜCRET TALEP EDİLEBİLİR
Çalışanın işveren talebiyle mesai sonrası düzenli biçimde telefonlara cevap vermesi, yazışmaları takip etmesi ya da iş yapması halinde ek ücret talebi gündeme gelebiliyor. Hukukçular, bunun fazla çalışma ücreti kapsamında istenebileceğini belirtiyor.
Özellikle işçinin normal dinlenme saatlerinde sürekli iş baskısı altında bırakılması, çalışma barışını bozabileceği gibi iş verimini de düşürebiliyor.
BASKI VARSA TAZMİNATLI FESİH GÜNDEME GELEBİLİR
Erkulu, işverenin “telefonu mutlaka aç”, “mesajlara hemen dön”, “mailleri gece cevapla” şeklinde ısrarcı baskı kurması halinde bunun çalışan açısından haklı fesih nedeni oluşturabileceğini ifade etti.
Bu durumda işçinin iş sözleşmesini sona erdirerek yasal kıdem tazminatı ve diğer haklarını talep etme imkanının doğabileceğini vurguladı.
