Bir kentin insanın hayatındaki yeri yalnızca doğduğu veya yaşadığı adresle sınırlı kalmıyor. Yıllar içinde biriken anılar, kurulan dostluklar, değişen hayatlar ve yaşanan deneyimler, o kentle kurulan bağı zamanla başka bir boyuta taşıyor. Amasya'da doğan, üniversite eğitimini İstanbul'da tamamlayan hekim ve şair Dr. Serdar Koç için de Ankara, yıllar içerisinde yaşamının merkezine yerleşen bir kent oldu. Hekimlik mesleğinin yanı sıra edebiyatla ilgilenen ve şiir kitaplarıyla okurların karşısına çıkan Koç, Ankara Net Haber'e verdiği özel röportajda yaşamından edebiyat anlayışına uzanan pek çok başlığı değerlendirdi. Ankara'nın tarihsel ve kültürel kimliğini kendi yaşam deneyimleri üzerinden anlatan Koç, şiirin yalnızca sözcüklerden ibaret olmadığını, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin de bir ifadesi olduğunu dile getirdi.

"Artık Ankaralıyım diyebilirim"

Amasya'da doğup İstanbul'da üniversite eğitimi alan Dr. Serdar Koç, Ankara'da geçirdiği yılların ardından kendisini artık Ankaralı olarak tanımladığını söyledi. Hayatının önemli bir bölümünün bu kentte geçtiğini belirten Koç, Ankara'yı tanıma sürecini şu sözlerle aktardı:

"Artık Ankaralıyım diyebilirim. Çünkü ömrümün büyük bölümü bu kentte geçti. Bu kentte aile kurdum, çocuklarım burada büyüdü. Kendim Ankara'da büyümedim ama kızlarım bu kentte yetişti. Amasya benim doğduğum, çocukluğumu ve gençliğimi geçirdiğim, ilk göz ağrım olan şehir. Ankara ise bir yanıyla Hititlerin kenti, Hattuşaş'la ve Amasya'yla tarihsel bağları olan bir coğrafya. Bir dönem Roma İmparatorluğu'nun da sınır başkentlerinden biri olmuş. Toprağında jeolojik dönemlerin, iç deniz çağlarının izlerini taşıyor. Diğer yanıyla Cumhuriyet'in kurucu başkenti."

Ankara'ya ilk geldiği yıllarda kenti öncelikle müzeleri, tiyatroları ve sinemaları aracılığıyla tanıdığını anlatan Koç, zamanla şehrin siyasi, sosyal ve kültürel yaşamının da bir parçası olduğunu belirtti. Bu süreçte sürekli bir yerlere yetişmeye çalıştığını söyleyen Koç, koşuşturmanın zamanla yaşam biçimine dönüştüğünü, ancak geçirdiği kalp krizi sonrasında hayata ve kendi bedenine bakışının değiştiğini anlattı.

Koç, yaşadığı sağlık sorununu şu sözlerle dile getirdi:

"Hep bir yerlere, bir şeylere koşuşturup durdum. Bu durum daha sonra şiirlerime de girdi. Koşmak benim yaşam biçimim olmuştu; yavaşlarsam düşecekmişim gibi hissediyordum. Öyle de oldu. Bir tatil sırasında kalp krizi geçirdim. Ameliyatın ardından sağlığıma kavuşmam bir iki yılımı aldı. Artık bedenimi daha tasarruflu kullanıyorum, kendime eskisi gibi eziyet etmekten kaçınıyorum."

"Ankara hiç şiirsiz kalmadı, kalmaz da"

Bir dönem Türkiye'nin önemli şairlerini yetiştiren Ankara'nın bugün şiirle kurduğu ilişkiye yönelik değerlendirmelerde de bulunan Koç, kentin şiirsiz kaldığı düşüncesine katılmadığını söyledi. Şiirin kuşaklar boyunca el değiştiren, gelişen ve yeniden üretilen bir sanat olduğunu belirten Koç, iyi şiirin zamanla değer kazandığını, şairin yaşamı sona erse bile eserinin varlığını sürdürdüğünü ifade etti.

Şiiri sözcüklerin zaman ve mekân içerisinde çıktığı bir yolculuğa benzeten Koç, düşüncelerini kendine özgü edebi bir anlatımla şöyle açıkladı:

"Şair, sözcüklerle özgürleşmek tutkusu içinde dizelerini uzay zamana gönderir. Sözcükleri ne kadar pürüzsüzse, sürtünme kuvveti ne kadar düşükse şiiri o kadar uzağa gider. Aksi durumda sözcükler daha yolun başında düşüp kalır. O sözcükleri başka şairler sahiplenir, temizler, bakımını yapar, parlatır ve yeniden uzay zamana gönderir. Böylece sözcükler elden ele geçer, şiirin devasa kütlesi hareket etmeyi sürdürür."

Ankara'nın her kuşağın kendi şairlerini yetiştirdiği bir kent olduğunu vurgulayan Koç, sözlerini şiirsel bir ifadeyle sürdürdü:

"Ankara hiç şiirsiz kalmadı, kalmaz da. Her kuşak kendi şairlerini çıkarır. Şair geçici, şiir kalıcı. Yoldaş aşk'a..."

"Şiir, gerçeğin hem kendisi hem de inkârıdır"

Şairi şiir yazmaya yönelten nedenleri ve gençlerin edebiyata yaklaşımını da değerlendiren Koç, şiirin gerçeği anlamanın en güçlü biçimlerinden biri olduğunu söyledi. Şairin dünyada rahatsızlık duyduğu gerçeklikleri şiir aracılığıyla dönüştürmeye çalıştığını belirten Koç, yazarlığın önceden belirlenmiş bir hedef doğrultusunda ilerlemediğini, aksine yazarın kendi yolculuğunda beklenmedik keşiflerle karşılaşması gerektiğini ifade etti.

Ankara Sincan'da çocuklar için özel gösterim: Gigi işaret diliyle buluşturdu
Ankara Sincan'da çocuklar için özel gösterim: Gigi işaret diliyle buluşturdu
İçeriği Görüntüle

Koç, şiir yazmak isteyenlere şu önerilerde bulundu:

"Gerçeği anlamanın en güçlü biçimidir şiir. Şair, rahatsızlık duyduğu dünya gerçekliğini şiir yoluyla değiştirir ve dönüştürür. Ancak kendisine mutlaka bir görev yüklememelidir. Hindistan'a gitmek için yola çıkıp yeni bir kıta bulmalı, buna kendisi de şaşırmalıdır. Brecht'in dediği gibi gerçek, gerçeküstüdür. Şiir, gerçeğin hem kendisi hem de inkârıdır."

Şairin kendi şiiriyle çatışabilmesi gerektiğini vurgulayan Koç, edebi üretimin yalnızca yazma eyleminden ibaret olmadığını, uzun okumalar, düşünme süreçleri ve güçlü bir dil bilinci gerektirdiğini dile getirdi. Koç, "Şairin sanatsal ve kültürel birikimi, uzun okumaları ve düşünme süreçleri olmalı. Hayata ilgisi, daha da önemlisi güçlü bir dil bilinci bulunmalı. Dil, onun temel gerecidir. Üslup, yazarın ruhunun parmak izidir; yüreğinin imzası, imge izidir. Ne yazdığımız kadar nasıl yazdığımız da önemlidir. Dili kurma biçimi her şair için biriciktir." dedi. Şiiri aynı zamanda bir özgürleşme alanı olarak tanımlayan Koç, yazmanın bir itiraz biçimi olduğuna dikkat çekerek dünyaya ve yaşananlara karşı söyleyecek sözü olmayanların edebiyatla kurdukları ilişkiyi yeniden düşünmeleri gerektiğini ifade etti.

Kitaplarının ortaya çıkışında hangi hikâyeler var?

Dr. Serdar Koç'un edebiyat yolculuğunda farklı dönemlerde kaleme aldığı eserler önemli bir yer tutuyor. Temmuz Ayazı, Çığlık, Kül'Efil, Bir Sağlık Sevdalısı ve Beyrut Kuşatması adlı kitaplarının ortaya çıkış hikâyelerini anlatan Koç, eserlerinin yayımlanma sırasının yazılış sırasıyla örtüşmediğini belirtti. İlk yayımlanan kitabı Temmuz Ayazı'nın ortaya çıkışında 2 Temmuz 1993 Sivas Katliamı'nın belirleyici olduğunu söyleyen Koç, yaşananların kendisi için önemli bir kırılma noktası oluşturduğunu dile getirdi.

Koç, kitaplarının hikâyesini şöyle anlattı:

"Kitaplarım yazılış sırasına göre yayımlanamadı. 2 Temmuz 1993 Sivas Katliamı benim için tam bir kırılma noktasıydı. Ülkemin geleceğine ilişkin büyük bir hayal kırıklığı yaşadım. Temmuz Ayazı o yangının küllerinden doğdu ve ilk yayımlanan kitabım oldu. Daha önce kaleme aldığım Çığlık ise ikinci sıraya düştü. O kitap, 78 kuşağının, benim kuşağımın çığlığıdır. Kül'Efil ise daha sonra dergilerde yayımlanan şiirlerimden oluşuyor."

Bir Sağlık Sevdalısı adlı kitabın Ankara Tabip Odası için kendisinin hazırladığı bir yayın olduğunu belirten Koç, Beyrut Kuşatması'nın ise çok daha eski bir dosyaya dayandığını söyledi. 1982 yılında kaleme aldığı kısa şiirlerden oluşan dosyanın yıllar sonra kitaplaştığını anlatan Koç, eserin ortaya çıkışında Beyrut kuşatması ve Filistin liderliğinin sürgün edilmesinin etkili olduğunu ifade etti. Koç, bu kitabın uzun yıllar sonra okurla buluşmasını şu sözlerle değerlendirdi:

"Beyrut Kuşatması, 1982 yılında yazdığım kısa şiirlerden oluşan bir dosyaydı. Küçük düzeltmelerin ardından ancak yıllar sonra okurla buluşabildi. Beyrut kuşatması ve ardından Filistin liderliğinin sürgünü, bana göre Amerikan emperyalizmi ile Sovyetler Birliği arasındaki son büyük hesaplaşmalardan biriydi. Sovyetler ütopyasının da sonuna kapı araladı. Sonrasında Sovyetler Birliği bir daha toparlanamadı ve dağıldı. Bu kitap o acıyla ve sezgiyle yazıldı."

Kitaplarının yayımlanma sürecinde kendisinin belirleyici bir rol oynamadığını esprili ve edebi bir dille anlatan Koç, "Kitaplarımın her biri kendi iradeleriyle isimleriyle buluştular ve sıralandılar. Bu konuda benim bir dahlim olmadı. Ben onları değil, onlar beni yazdılar ve yazmaya devam ediyorlar." ifadelerini kullandı. Henüz kitaplaşmamış çok sayıda şiir, kısa öykü, yazı ve farklı türlerde dosyasının bulunduğunu belirten Koç, artık bunları yayımlama konusunda eskisi kadar istekli olmadığını da sözlerine ekledi.

"Yazmak bir yolculuk, nereye gideceğinizi bilemezsiniz"

Günümüz edebiyatını ve yaşanan toplumsal gelişmelerin şiire yansımalarını da değerlendiren Koç, edebiyatın dünyada yaşanan olaylardan bağımsız düşünülemeyeceğini söyledi. Kendi edebi yaklaşımının temelinde emekten, barıştan ve özgürlükten yana bir duruş bulunduğunu belirten Koç, bu bakış açısının şiirine, aşk anlayışına ve dünyayı yorumlama biçimine de yansıdığını ifade etti. Şiirin belirli kalıplara ve konulara sıkıştırılamayacağını vurgulayan Koç, bir aşk şiirinin bile beklenmedik biçimde politik bir anlam kazanabileceğini, politik bir metnin ise duygusal bir anlatıma dönüşebileceğini dile getirdi.

Koç, şiirin sürekli kendini yenileyen bir sanat olduğunu belirterek yazma sürecini kuantum fiziğindeki belirsizlik ilkesiyle ilişkilendirdi:

"Şiir sürekli kendini üreten bir şeydir. Edebiyatta şöyle bir düşünce vardır: Bir edebiyatçı bir metin yazar, bir süre sonra o metin dönüp edebiyatçıyı yazmaya başlar. Siz bir metin yazdığınızı sanırsınız ama yazdığınız metin de sizi yazar. Bu nedenle yazmak bir serüvendir. Başlarsınız ama nereye gideceğinizi bilemezsiniz."

Kendi yazma deneyiminden de örnek veren Koç, bir metni tamamladıktan sonra hemen son hâline karar vermediğini, belirli bir süre dinlendirdikten sonra yeniden okuduğunu anlattı. Yazarın kendi metnine yabancılaşmasının önemine dikkat çeken Koç, araya zaman girdikten sonra metne yeniden bakmanın eksikleri ve farklı anlatım olanaklarını görmeyi sağladığını belirtti. Koç, yazdığı metinleri her gözden geçirişinde yeniden kaleme aldığını ve ortaya ilk hâlinden farklı sonuçlar çıkabildiğini söyleyerek sözlerini şöyle tamamladı:

"Metni yazarken onun çok içindeyim. Bu nedenle dışarıdan bakmak zor oluyor. Bir süre geçmesini bekliyorum. Birkaç hafta ya da birkaç ay sonra yeniden açıp okuyorum. Bazen 'Bunu ben mi yazmışım?' diyorum. Beğenmediğim yerler oluyor. Her gözden geçirişimde yazdığım edebi metni yeniden yazıyorum. Başka şeyler çıkıyor ortaya. Ben bile kendimi öngöremiyorum. İnsan yazarken yolculuğun nereye varacağını bilmiyor."

Kaynak: Cansel Yıldız