Küresel petrol ve enerji sevkiyatının en stratejik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda kriz derinleşirken, İran’dan dikkat çeken yeni açıklamalar geldi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, boğazdaki gemi trafiğini yönetmek amacıyla yeni bir geçiş mekanizması üzerinde çalışıldığını ve sistemin kısa süre içinde kamuoyuna açıklanacağını duyurdu.
İran yönetiminin hazırladığı yeni düzenleme kapsamında, yalnızca ticari faaliyet yürüten gemilerin ve İran ile iş birliği içinde olan tarafların bu geçiş imkanından yararlanabileceği belirtildi. Ayrıca uygulanacak sistem çerçevesinde bazı özel hizmetler için ücret alınacağı da ifade edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA YENİ GEÇİŞ SİSTEMİ
İbrahim Azizi yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut güvenlik şartlarının yeni bir kontrol mekanizmasını zorunlu hale getirdiğini söyledi. İran’ın hazırladığı sistemin hem deniz trafiğini düzenlemeyi hem de güvenlik risklerini azaltmayı hedeflediğini belirten Azizi, uygulamanın detaylarının yakında açıklanacağını kaydetti.
Tahran yönetiminin üzerinde çalıştığı modelin, özellikle İran ile koordinasyon halinde hareket eden ticari gemilere öncelik tanıyacağı değerlendiriliyor. Yeni uygulamanın enerji piyasaları üzerinde nasıl bir etki oluşturacağı ise şimdiden uluslararası çevrelerde tartışılmaya başlandı.
AVRUPA ÜLKELERİNDEN İRAN İLE TEMAS
İran devlet televizyonu tarafından yayımlanan haberde ise Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş sağlamak amacıyla İran ile görüşmelere başladığı öne sürüldü. Haberde, daha önce Çin, Japonya ve Pakistan bağlantılı gemilerin geçiş süreçlerinin yürütüldüğü belirtilirken, şimdi de bazı Avrupa ülkelerinin Devrim Muhafızları donanmasıyla temas kurduğu iddia edildi. Devlet televizyonunun haberinde, Avrupa ülkelerine ait ticari gemilerin geçiş izni alabilmek için müzakere yürüttüğü ifade edildi ancak hangi ülkelerin görüşmelere dahil olduğu açıklanmadı.
ABD’NİN DENİZ ABLUKASI GERİLİMİ TIRMANDIRDI
Bölgedeki gerilimin temelinde ise ABD ile İran arasında son aylarda büyüyen kriz yer alıyor. İran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta gerçekleştirdiği ortak saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapatma kararı almıştı. Bu gelişme, küresel petrol piyasalarında ciddi dalgalanmaya neden olmuş, petrol fiyatlarında savaş öncesine göre yüzde 65’e varan artış yaşanmıştı.
Daha sonra 8 Nisan’da ABD ile İran arasında ateşkes anlaşması sağlandı. Ancak Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine, ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan’da İran’a yönelik deniz ablukası uygulanacağını açıkladı. Karar sonrası ABD güçleri, Hürmüz Boğazı’na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahalelerde bulunmaya başladı.
KARŞILIKLI GEMİ MÜDAHALELERİ YAŞANDI
İran yönetimi, 17 Nisan’da Lübnan’da ateşkes sağlanmasının ardından, ticari gemilerin İran donanmasıyla koordinasyon kurmaları şartıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceklerini açıklamıştı. Ancak ABD’nin deniz ablukasını sürdürme kararı sonrası Tahran yeniden kısıtlamalara yöneldi.
Süreç içerisinde ABD’nin Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda İran’a ait bazı ticari gemilere operasyon düzenlediği ve bazı gemilere el koyduğu bildirildi. Buna karşılık İran da Hürmüz Boğazı çevresinde, İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen bazı gemilere müdahale ederek el koyduğunu duyurdu.
