ABD ile İran arasında 8 Nisan’da varılan ateşkese rağmen tansiyon yeniden yükseliyor. ABD Başkanı Donald Trump, 29 Nisan Çarşamba günü yaptığı açıklamada İran’ı hedef alarak sert ifadeler kullandı.
Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, “Artık iyi adam yok” ifadesini kullanarak dikkat çekici bir görsel paylaştı. İran’ın nükleer silahsızlanma anlaşması konusunda başarısız olduğunu öne süren Trump, “İran bir türlü işleri yoluna koyamıyor. Nükleer silahsızlanma anlaşmasını imzalamayı bilmiyorlar, yakında akıllanmaları gerek” dedi.
“İRAN’DA SİSTEM ÇÖKMEK ÜZERE” İDDİASI
Trump’ın İran’a yönelik sert söylemleri yeni değil. ABD Başkanı, önceki günlerde yaptığı açıklamada Tahran yönetiminin kendilerinden Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukayı kaldırmalarını talep ettiğini ileri sürmüştü. Trump ayrıca İran’dan kendisine “sistemin çökmek üzere olduğu” yönünde mesaj iletildiğini iddia ederek, “Liderlik durumlarını netleştirmeye çalışırlarken bizden Hürmüz Boğazı’nı açmamızı istiyorlar” ifadelerini kullanmıştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE
Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı, yaşanan krizle birlikte uluslararası gündemin merkezine yerleşti. İran, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in ortak askeri operasyonları sonrasında boğazı geçişlere kapatma kararı almıştı. Bu gelişme küresel petrol piyasalarını sarsarken, fiyatlarda savaş öncesine göre yüzde 65’e varan artış yaşandı.
8 Nisan’da sağlanan ateşkes sonrası Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç çıkmaması üzerine ABD, 13 Nisan’da İran’a yönelik deniz ablukasını devreye aldı. Bu kapsamda İran bağlantılı gemilere müdahale edilmeye başlandı. İran ise 17 Nisan’da Lübnan’da sağlanan ateşkesin ardından boğazı kontrollü şekilde ticari geçişlere açtığını duyurdu. Ancak ABD’nin ablukayı sürdürme kararı alması üzerine Tahran yönetimi yeniden kısıtlamalara gitti.
ABD’DEN UZUN SÜRELİ ABLUKA PLANI
Öte yandan ABD basınında yer alan iddialar, krizin daha da derinleşebileceğine işaret ediyor. The Wall Street Journal tarafından aktarılan habere göre, Trump yönetimi İran’a yönelik uzun süreli bir deniz ablukası planı üzerinde çalışıyor.
Haberde, Trump’ın danışmanlarına İran limanlarına giriş-çıkış yapan deniz trafiğinin engellenmesine yönelik hazırlık talimatı verdiği öne sürüldü. Planın temel hedefinin İran’ın petrol ihracatını ve ekonomik faaliyetlerini baskı altına almak olduğu belirtiliyor. Aynı haberde, ABD yönetiminin bombardıman seçeneği ya da bölgeden tamamen çekilme ihtimaline kıyasla deniz ablukasını daha düşük riskli ve kontrollü bir yöntem olarak değerlendirdiği ifade edildi.
SAVAŞ SONRASI SÜREÇTE NE OLDU?
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı ortak askeri operasyon, bölgede geniş çaplı bir çatışma sürecini tetikledi. İran ise Körfez’de ABD çıkarlarına yönelik saldırılarla karşılık verdi. 8 Nisan’da Pakistan’ın arabuluculuğunda ateşkes ilan edilse de taraflar arasındaki müzakereler anlaşma olmadan sona erdi. Tahran yönetiminin, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında nükleer program konusunun sonraki görüşmelere bırakılmasını önerdiği ancak bu teklifin Washington tarafından sıcak karşılanmadığı ifade edildi.
BÖLGEDE GERİLİM SÜRÜYOR
Son gelişmeler, Orta Doğu’da kırılgan ateşkesin kalıcı bir çözüme dönüşmekten uzak olduğunu gösteriyor. ABD’nin olası uzun süreli abluka planı ve İran’ın buna vereceği karşılık, küresel enerji piyasalarından uluslararası güvenliğe kadar geniş bir etki alanı doğurabilecek potansiyele sahip.
