ABD ile İran heyetleri, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi. Gerçekleştirilen temas, 1979 İran İslam Devrimi sonrasında iki ülke arasında yapılan en üst düzey yüz yüze görüşmelerden biri olarak kayda geçti. Ancak yaklaşık 21 saat süren müzakerelerden somut bir anlaşma çıkmadı. ABD heyeti görüşmelerin ardından ülkeden ayrılırken, taraflar arasında önemli başlıklarda uzlaşma sağlanamadığı ortaya çıktı.
“GÜVEN SORUNU AŞILAMADI”
İran cephesinden gelen açıklamalarda en dikkat çekici vurgu “güven eksikliği” oldu. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, geçmiş çatışmaların gölgesinde ABD’ye duyulan güvensizliğin sürdüğünü belirtti. Galibaf, İran heyetinin yapıcı öneriler sunduğunu ancak karşı tarafın bu süreçte güven tesis edemediğini ifade ederek, “ABD bizim yaklaşımımızı anladı, artık güvenimizi kazanıp kazanamayacağına karar verme zamanı” mesajını verdi.
MASADAKİ KRİTİK BAŞLIKLAR NELERDİ?
Görüşmelerde yalnızca nükleer program değil, toplamda yedi başlığın ele alındığı öğrenildi. Ancak özellikle üç temel konuda ciddi görüş ayrılıkları yaşandı. Bunların başında İran’ın nükleer faaliyetleri ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol meselesi geldi. ABD tarafının, boğaz üzerindeki denetimde söz sahibi olma talebi Tahran tarafından kabul görmedi. Washington yönetimi İran’dan nükleer programını tamamen sonlandırmasını isterken, Tahran ise bunun egemenlik hakkı olduğunu savunarak yalnızca seviyenin müzakere edilebileceğini dile getirdi.
“TEKLİFİMİZ REDDEDİLDİ”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada İran’ın Washington’ın sunduğu şartları kabul etmediğini belirtti. Vance, masada “en iyi ve son teklifin” bırakıldığını ifade ederek sürecin geleceğine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü söyledi. ABD tarafı, özellikle nükleer dosyada ilerleme sağlanamamasını anlaşmazlığın temel nedeni olarak gösterdi.
“AŞIRI TALEPLER ENGEL OLDU”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise bazı başlıklarda uzlaşı sağlandığını ancak iki kritik konuda anlaşmazlık yaşandığını açıkladı. Bekayi, tek bir görüşme turunda anlaşma beklemenin gerçekçi olmadığını vurguladı. İran basını ise sürecin tıkanmasında ABD’nin “maksimalist taleplerinin” etkili olduğunu öne sürdü. Özellikle nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin taleplerin anlaşmayı imkânsız hale getirdiği iddia edildi.
ATEŞKES SÜRÜYOR, GERİLİM DEVAM EDİYOR
Taraflar arasında resmi bir anlaşma sağlanamasa da sahadaki ateşkesin sürdüğü belirtiliyor. Ancak bunun kalıcı olup olmayacağına ilişkin soru işaretleri devam ediyor. Süreçte yeni görüşmelerin yapılıp yapılmayacağı ve bu görüşmelerin hangi formatta gerçekleşeceği de henüz netlik kazanmış değil.
Müzakerelere doğrudan katılmayan İsrail ise gelişmeleri yakından izledi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, görüşmeler sırasında ABD’li yetkililerle temas halinde olduğu öne sürüldü. Netanyahu, yaptığı açıklamalarda İran’a karşı mücadelenin süreceğini belirtirken, Lübnan’da Hizbullah hedeflerine yönelik saldırıların da devam ettiği bildirildi.
Arabulucu rol üstlenen Pakistan, taraflara ateşkese bağlı kalmaları ve kalıcı barış için çabalarını sürdürmeleri çağrısında bulundu. Diplomatik çevreler, mevcut durumda “iplerin kopmadığını” ancak taraflar arasındaki güven sorununun aşılmadan kalıcı bir anlaşmanın zor göründüğünü belirtti.
