Ankara'da olası bir deprem, sel veya diğer afetlerin ardından vatandaşların güvenli şekilde bir araya gelebileceği toplanma alanları, kentin afet hazırlığının önemli parçalarından birini oluşturuyor. Ancak yaklaşık 6 milyon kişinin yaşadığı Başkentte bu alanların nüfusa göre dağılımı, kişi kapasitesi ve ulaşılabilirliği konusunda kamuya açık veriler, bütün ilçeler için aynı ayrıntı düzeyinde sunulmuyor.
Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB), Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından belirlenen toplanma alanlarını 4 Aralık 2022'de kamuoyuyla paylaşmış ve 25 ilçede toplam 1.688 alan bulunduğunu duyurmuştu.
Aradan geçen yaklaşık dört yılın ardından Ankara'daki toplanma alanlarının güncel durumunu ortaya koymak amacıyla AFAD'ın resmî açıklamaları, ABB'nin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) uygulamaları, ilçe belediyelerinin yayımladığı kayıtlar ve Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) nüfus verileri karşılaştırıldı.
ANKARA'DA KAÇ AFET TOPLANMA ALANI VAR? İKİ FARKLI VERİ DİKKAT ÇEKTİ
Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 4 Aralık 2022 tarihli açıklamasında, AFAD tarafından belirlenen 1.688 afet ve acil durum toplanma alanının belediyenin internet sitesi ve Başkent Mobil uygulaması üzerinden görüntülenebildiği bildirildi.
2026 yılında ise AFAD'ın e-Devlet sorgulama verilerini derleyen bağımsız harita çalışması GeoGow, Ankara için 1.516 toplanma alanı kaydı yayımladı. Çalışmanın Ankara verilerinin 6 Ağustos 2026 tarihinde derlendiği belirtildi.
İki kaynak arasındaki sayısal fark 172 olarak hesaplandı. Ancak bu durum, Ankara'da 172 toplanma alanının kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Çünkü 2022 tarihli belediye açıklamasıyla 2026 tarihli bağımsız veri derlemesinin aynı kapsam ve yöntemle oluşturulduğu doğrulanamadı.
Ankara'nın toplanma alanlarına ilişkin açıklanan veriler
| Kaynak | Tarih | Alan sayısı |
|---|---|---|
| Ankara Büyükşehir Belediyesi | 4 Aralık 2022 | 1.688 |
| GeoGow bağımsız veri derlemesi | 6 Ağustos 2026 | 1.516 |
Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin CBS Başkent platformunda yer alan Acil Toplanma Alanları Kapasite Analizi Gösterge Paneli ise alan sayısı, nüfus, nüfus artış hızı ve kapasite bilgilerinin ilçe düzeyinde incelenmesine olanak sağladığını belirtiyor. Bununla birlikte belediyenin 26 Ekim 2026 tarihinde güncellenen açık veri katalog kaydında, hizmetin indirilebilir ham veri sunma taahhüdü bulunmadığı ifade ediliyor.
ANKARA NÜFUSUNUN YÜZDE 77'Sİ ALTI İLÇEDE YAŞIYOR
Afet toplanma alanlarının yeterliliğinin değerlendirilmesinde en önemli ölçütlerden biri, alanların hizmet verdiği nüfus.
TÜİK'in 2025 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre Ankara'nın toplam nüfusu 5 milyon 910 bin 320 kişiye ulaştı.
Nüfusun ilçelere göre dağılımı incelendiğinde Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Mamak, Etimesgut ve Sincan öne çıkıyor.
Bu altı ilçenin toplam nüfusu 4 milyon 533 bin 604 kişi. Başka bir ifadeyle Ankara nüfusunun yaklaşık yüzde 76,7'si bu ilçelerde yaşıyor.
Bu yoğunlaşma, afet sonrasında kullanılabilecek açık alanların yalnızca sayısının değil, nüfusla ilişkili kapasitesinin ve mahallelere göre dağılımının incelenmesini de önemli hâle getiriyor.
ANKARA'NIN 25 İLÇESİNDE NÜFUS DAĞILIMI NASIL?
TÜİK'in 31 Aralık 2025 tarihli nüfus verileri esas alınarak hazırlanan tablo, afet toplanma alanlarının planlanmasında dikkate alınması gereken ilçelere göre nüfus büyüklüğünü ortaya koyuyor.
| İlçe | 2025 nüfusu | Ankara nüfusundaki payı |
|---|---|---|
| Çankaya | 952.198 | %16,1 |
| Keçiören | 931.722 | %15,8 |
| Yenimahalle | 721.531 | %12,2 |
| Mamak | 690.329 | %11,7 |
| Etimesgut | 632.458 | %10,7 |
| Sincan | 605.366 | %10,2 |
| Altındağ | 418.072 | %7,1 |
| Gölbaşı | 172.810 | %2,9 |
| Pursaklar | 168.881 | %2,9 |
| Polatlı | 131.894 | %2,2 |
| Çubuk | 101.437 | %1,7 |
| Kahramankazan | 63.143 | %1,1 |
| Beypazarı | 48.359 | %0,8 |
| Akyurt | 46.956 | %0,8 |
| Elmadağ | 45.644 | %0,8 |
| Şereflikoçhisar | 32.831 | %0,6 |
| Kızılcahamam | 27.841 | %0,5 |
| Nallıhan | 26.083 | %0,4 |
| Haymana | 25.798 | %0,4 |
| Bala | 20.109 | %0,3 |
| Ayaş | 13.136 | %0,2 |
| Kalecik | 12.564 | %0,2 |
| Çamlıdere | 10.203 | %0,2 |
| Güdül | 8.028 | %0,1 |
| Evren | 2.927 | %0,05 |
| ANKARA TOPLAMI | 5.910.320 | %100 |
Tabloda Çankaya ve Keçiören'in nüfuslarının 900 bini aştığı, Yenimahalle ve Mamak'ın ise 700 bin sınırına yakın olduğu görülüyor.
Etimesgut ve Sincan'da da 600 binden fazla kişi yaşıyor.
Buna karşılık Evren, Güdül, Çamlıdere ve Kalecik gibi ilçelerin nüfusları çok daha düşük seviyelerde bulunuyor.
Ancak nüfusun az olması, bir ilçenin afet toplanma alanları bakımından mutlaka daha avantajlı olduğu anlamına gelmiyor. Yerleşim birimlerinin birbirine uzaklığı, yol bağlantıları, arazi yapısı ve alanlara erişim koşulları da değerlendirmede belirleyici rol oynuyor.
MAMAK'TA 275 KAYIT: BELEDİYE KAPASİTELERİ TEK TEK AÇIKLADI
Ankara'daki ilçe belediyelerinin internet siteleri incelendiğinde Mamak Belediyesi'nin afet ve acil durum toplanma alanlarını ayrıntılı olarak yayımladığı görüldü. Belediyenin resmî sayfasındaki liste 275 numaralı kayda kadar uzanıyor. Listede alanların isimleri, adresleri, büyüklükleri, kişi kapasiteleri ve harita bağlantıları bulunuyor. Ancak bu kayıtların tamamının 3 Kasım 2026 itibarıyla güncel saha denetiminden geçtiğini gösteren toplu bir bilgiye ulaşılamadı. Mamak Belediyesi'nin yayımladığı kayıtlara göre bazı toplanma alanlarının kapasite ve büyüklük bilgileri şöyle:
| Toplanma alanı | Alan büyüklüğü | Belirtilen kişi kapasitesi |
|---|---|---|
| Mavi Göl | 1.000.000 m² | 400.000 |
| Kartaltepe Eski Çöplük Alanı | 50.000 m² | 20.000 |
| 15 Temmuz Anıt Parkı | 18.000 m² | 7.200 |
| 77. Yıl Cumhuriyet Parkı | 29.548 m² | 11.819 |
| Çiğiltepe Parkı | 7.300 m² | 2.920 |
| Yunus Emre Hoşgörü Parkı | 8.000 m² | 3.200 |
Mamak Belediyesi'nin kayıtlarında özellikle Mavi Göl için belirtilen 400 bin kişilik kapasite dikkat çekiyor. TÜİK verilerine göre Mamak'ın nüfusu 690 bin 329 kişi. Mavi Göl için açıklanan kapasite, ilçenin toplam nüfusunun yaklaşık yüzde 58'ine karşılık geliyor.
İNCAN'DA DA KAPASİTE BİLGİLERİ PAYLAŞILIYOR
Afet toplanma alanlarını kapasite bilgileriyle birlikte yayımlayan ilçelerden biri de Sincan.
Sincan Belediyesi'nin resmî internet sitesindeki listede 103 toplanma alanı kaydı yer alıyor. Kayıtlarda mahalle isimleri, toplanma alanlarının konumları ve kişi kapasiteleri bulunuyor.
İlçedeki en yüksek kapasiteli kayıtlar arasında Harikalar Diyarı öne çıkıyor.
| Toplanma alanı | Alan büyüklüğü | Belirtilen kişi kapasitesi |
|---|---|---|
| Harikalar Diyarı | 688.522 m² | 271.072 |
| Yunus Emre Parkı | 41.086 m² | 16.176 |
| Orhan Gazi Parkı | 29.967 m² | 11.798 |
| Başöğretmen Parkı | 19.539 m² | 7.693 |
| Erenler Parkı | 1.541 m² | 607 |
Kaynak: Sincan Belediyesi Afet Toplanma Alanları listesi.
Harikalar Diyarı için açıklanan 271 bin 72 kişilik kapasite, Sincan'ın 605 bin 366 kişilik nüfusunun yaklaşık yüzde 45'ine karşılık geliyor.
Bununla birlikte diğer ilçelerde olduğu gibi Sincan'da da büyük kapasiteli alanların varlığı, bütün mahallelerin eşit düzeyde erişim imkânına sahip olduğunu tek başına göstermiyor. Sincan Belediyesi'nin kırsal mahallelere ilişkin bazı kayıtlarında ise alan büyüklüğü kesin rakam yerine "500 metrekare üzeri" biçiminde belirtiliyor.
TOPLANMA ALANLARINDA KİŞİ BAŞINA KAÇ METREKARE DÜŞÜYOR?
Afet toplanma alanlarının kapasitesi değerlendirilirken kişi başına düşen kullanılabilir alan miktarı da önem taşıyor.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının On İkinci Kalkınma Planı kapsamında hazırlanan Afet Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu Raporu'nda, toplanma alanlarının belirlenmesine ilişkin çeşitli öneriler yer alıyor. Raporda, toplanma alanından yararlanacak bölgede yaşayan kişi başına en az 1,5 metrekare alan ayrılması öneriliyor. Aynı raporda, vatandaşların ulaşabileceği toplanma alanlarının mümkün olduğunca 500 metrelik yürüme mesafesinde bulunması gerektiği vurgulanıyor. Bu değerler, komisyon raporundaki planlama önerileridir. Her bir Ankara toplanma alanının yürürlükteki mevzuata uygunluğunun bu iki sayıyla tek başına belirlenmesi mümkün değildir. Mamak Belediyesi'nin yayımladığı bazı kayıtların alan ve kapasite değerleri birlikte değerlendirildiğinde ise yaklaşık 2,5 metrekareye bir kişi düşecek şekilde hesaplama yapıldığı görülüyor. Ancak kişi başına düşen alanın kâğıt üzerinde belirli bir seviyeye ulaşması, o alanın afet sırasında güvenli ve erişilebilir olacağını tek başına kanıtlamıyor.
HARİTADA YAKIN GÖRÜNEN TOPLANMA ALANINA ULAŞMAK MÜMKÜN MÜ?
Ankara'daki toplanma alanlarıyla ilgili araştırmanın öne çıkardığı başlıklardan biri de erişilebilirlik oldu. AFAD'ın belirlediği kriterlerde, toplanma alanlarının nüfus yoğunluğu, tahliye kolaylığı ve ulaşılabilirliği dikkate alınması gereken unsurlar arasında gösteriliyor. Alanların mümkün olduğunca yaşlı ve engelli bireylerin erişimine uygun olması, düz arazide bulunması ve ikincil tehlikelerden uzak olması da kriterler arasında yer alıyor. Ancak dijital haritada bir toplanma alanının konumunun gösterilmesi, vatandaşların o noktaya kaç dakikada ve hangi güzergâhtan ulaşacağını tek başına açıklamıyor.
Özellikle yoğun yapılaşmanın bulunduğu mahallelerde, deprem sonrasında yolların kapanması, yapı parçalarının düşmesi veya ulaşım altyapısının zarar görmesi gibi ihtimaller dikkate alınmalı. Keçiören, Çankaya, Yenimahalle ve Mamak gibi nüfusu yüksek ilçelerde, alanların mahallelere göre dağılımı kadar alternatif yaya güzergâhlarının bulunup bulunmadığı da önem taşıyor.
2026 YÖNETMELİĞİNDE BELEDİYELERE ÖNEMLİ SORUMLULUKLAR VERİLDİ
Afet toplanma alanlarının belirlenmesi ve korunması, yalnızca harita üzerinde konum işaretlenmesinden ibaret değil.
31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10809 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile düzenlenen Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği, belediyelerin bu konudaki sorumluluklarına da yer veriyor.
Yönetmeliğin yerel düzey hazırlık çalışmalarına ilişkin hükümlerine göre afet ve acil durum toplanma alanları, ilgili planlama grubunun kriterleri dikkate alınarak belediyeler ve özel idare teşkilatları tarafından belirleniyor ve denetleniyor.
Belirlenen alanların toplanma alanı niteliğini kaybedecek şekilde başka amaçlarla kullanılmaması gerekiyor.
Belediyelerin ayrıca vatandaşların toplanma alanları hakkında erişilebilir biçimde bilgilendirilmesini sağlaması ve alanlarda uygun işaretlemeler yapması öngörülüyor.
Yönetmelikte, toplanma alanlarının değiştirilmek istenmesi durumunda ilgili kurumlara bilgi verilmesi, eşdeğer alanın belirlenmesi ve valilikten uygun görüş alınması da düzenleniyor.
Bu hükümler, toplanma alanlarının korunması ve güncelliğinin sağlanmasında yerel yönetimlerin önemli bir sorumluluk taşıdığını ortaya koyuyor.
TOPLANMA ALANLARI EN SON NE ZAMAN KONTROL EDİLDİ?
Araştırmada yanıtı bütün ilçeler için elde edilemeyen konulardan biri de toplanma alanlarının son denetim tarihleri oldu. AFAD, toplanma alanlarının tespiti ve yerinde kontrolüne yönelik çalışmaların ilgili belediyeler tarafından yürütüldüğünü belirtiyor. Bununla birlikte Ankara'daki toplanma alanlarının tamamı için son saha kontrol tarihlerini, fiziksel uygunluk durumlarını ve yapılan iyileştirmeleri birlikte gösteren bir kamu veri setine ulaşılamadı. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin CBS veri kataloğunda 26 Ekim 2026 son güncelleme tarihi yer alıyor.
AFET TOPLANMA ALANI İLE GEÇİCİ BARINMA ALANI AYNI ŞEY DEĞİL
Afet ve acil durum toplanma alanları, afet sonrasında vatandaşların güvenli şekilde bir araya gelmesi, bilgi alması ve yönlendirilmesi amacıyla belirleniyor.
AFAD'ın tanımına göre bu alanlar, geçici barınma merkezleri hazır olana kadar halkın tehlikeli bölgeden uzaklaşarak toplanabileceği yerleri ifade ediyor.
Geçici barınma alanları ise afetten etkilenen vatandaşların daha uzun süreli barınma ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik planlanıyor.
Bu nedenle bir parkın veya okul bahçesinin afet toplanma alanı olarak belirlenmiş olması, o noktada çadır, konteyner, sürekli içme suyu, tuvalet veya diğer barınma hizmetlerinin hazır bulunduğu anlamına gelmiyor.
Vatandaşların afet öncesinde bu ayrımı bilmesi, acil durum planlarının doğru hazırlanması açısından önem taşıyor.
ANKARALILAR EN YAKIN AFET TOPLANMA ALANINI NASIL ÖĞRENECEK?
Ankara'da yaşayan vatandaşlar, AFAD'ın e-Devlet Kapısı üzerinden sunduğu "Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama" hizmetini kullanarak ikametlerine yakın alanların bilgilerine erişebiliyor.
Sorgulama sonucunda alanların adres ve harita konumları görüntülenebiliyor.
Ankara İl AFAD Müdürlüğü, vatandaşlara en yakın toplanma alanını önceden belirlemelerini, adres ve koordinat bilgilerini kaydetmelerini ve alternatif ulaşım yollarını planlamalarını öneriyor.
Aile bireylerinin aynı toplanma alanı üzerinde önceden anlaşması ve bu bilgiyi birbirleriyle paylaşması da AFAD'ın önerileri arasında bulunuyor.
Vatandaşlar ayrıca Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin toplanma alanları uygulaması ve Başkent Mobil üzerinden de konum bilgilerini inceleyebiliyor.
Bununla birlikte toplanma alanına ulaşımı sağlayacak güzergâhın, bölgenin fiziksel koşullarına ve afetin türüne göre değerlendirilmesi gerekiyor.
ANKARA'DA AFET HAZIRLIĞINDA YANIT BEKLEYEN SORULAR
Araştırmada elde edilen belgeler, Ankara'da afet toplanma alanlarının varlığından çok, bu alanlara ilişkin bilgilerin bütün ilçeler için hangi ölçüde karşılaştırılabildiğini gündeme taşıdı. Başkentte 2022 yılında açıklanan 1.688 alanlık envanterin güncel karşılığı, ilçelerin toplam kişi kapasiteleri, alanların kullanılabilir büyüklükleri ve son denetim tarihleri konusunda bütüncül bilgiye ulaşılamadı.
