Küresel petrol piyasalarında son haftalarda yaşanan gerileme, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına indirim olarak yansımaya hazırlanıyor. Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının yüksek seviyelerden aşağı çekilmesiyle birlikte benzin ve motorin fiyatlarında önemli bir düşüş beklenirken, indirimlerin büyük bölümünün vergi düzenlemesi nedeniyle pompaya sınırlı yansıyacağı ifade ediliyor.
PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞ FİYATLARA YANSIYOR
Enerji piyasalarında petrol fiyatlarının 120 dolar seviyelerinden yaklaşık 85 dolar bandına kadar gerilemesi, akaryakıt maliyetlerini de aşağı çekti. Bu gelişme doğrultusunda Türkiye’de akaryakıt fiyatlarında yeni bir indirim düzenlemesi gündeme geldi.
BENZİN VE MOTORİNE PEŞ PEŞE İNDİRİM GELİYOR
Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, yarından itibaren geçerli olmak üzere benzinde yaklaşık 3 lira, motorinde ise 4 lira 58 kuruşluk indirim planlanıyor. Ancak yürürlükte bulunan vergi mekanizması nedeniyle söz konusu indirimin tamamı doğrudan pompa fiyatlarına yansımayacak.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ DEVREYE GİRİYOR
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarında uygulanan “eşel mobil” sistemi nedeniyle fiyat değişimleri doğrudan pompa fiyatlarına tam olarak yansımıyor. Bu sistem kapsamında akaryakıta gelen zamların veya indirimlerin büyük bölümü Özel Tüketim Vergisi üzerinden dengeleniyor.
Planlanan düzenlemeye göre, pompa fiyatlarına yansıyacak gerçek indirim miktarı benzinde yaklaşık 75 kuruş, motorinde ise 1 lira 15 kuruş olacak. Geri kalan bölüm ise vergi ayarlamasıyla dengelenecek.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki ani artışların tüketiciye doğrudan ve yüksek oranlı şekilde yansımamasını amaçlayan bir mekanizma olarak uygulanıyor. Bu sistemde akaryakıta gelen fiyat artışlarının önemli bir bölümü ÖTV’den karşılanıyor.
ZAMLARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ VERGİDEN KARŞILANIYOR
Mevcut uygulamaya göre akaryakıta gelen fiyat artışlarının yaklaşık yüzde 75’i Özel Tüketim Vergisi üzerinden karşılanırken, geri kalan yüzde 25’lik kısmı pompa fiyatlarına yansıyor. Bu nedenle uluslararası petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar Türkiye’deki pompa fiyatlarına sınırlı ölçüde etki edebiliyor.
Enerji piyasası uzmanları, sistemin özellikle petrol fiyatlarının hızla yükseldiği dönemlerde tüketiciyi koruyucu bir rol oynadığını belirtiyor.
SON ZAM BUGÜN YANSIMIŞTI
Öte yandan akaryakıt fiyatlarında bugün itibarıyla benzine 80 kuruşluk bir zam yapılmıştı. Zam sonrası büyükşehirlerde benzin fiyatları yeniden yükselmişti.
Güncel fiyatlara göre benzin litre fiyatı İstanbul’da 61,11 liraya, Ankara’da 62,07 liraya, İzmir’de ise 62,35 liraya çıktı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bazı illerde ise fiyatlar daha yüksek seviyelerde seyrediyor. Bitlis, Bingöl, Tunceli, Şırnak, Van ve Muş gibi illerde benzin litre fiyatı 63 lira 66 kuruşa kadar ulaştı.
Petrol fiyatlarında son dönemde yaşanan dalgalanmalarda Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler de etkili oluyor. İran’da başlayan savaşın ardından küresel enerji piyasalarında belirsizlik artarken, Türkiye’de benzin fiyatlarının bu süreçte yaklaşık yüzde 5 oranında yükseldiği belirtiliyor.
