Ankara, geçmişten bugüne can kayıplarına, evlerin yıkılmasına ve ulaşımın kesilmesine neden olan çok sayıda sel felaketi yaşadı. 1957’de Hatip Çayı boyunca ilerleyen selden 1961’de günlerce süren taşkınlara, 2018’de Mamak’ta sürüklenen araçlardan 2022’deki can kayıplarına kadar yaşananlar, başkentin afet tarihine kaydedildi.
Ankara’nın sel ve su baskınlarıyla karşılaşması yeni değil. Kentin içinden geçen dereler, farklı dönemlerde kuvvetli yağışlarla taşarak yerleşim alanlarını etkiledi. Dönemin gazete haberleri, Meclis tutanakları ve akademik araştırmalar; başkentte mahallelerin su altında kaldığı, ailelerin evlerini terk ettiği ve ulaşımın kesildiği çok sayıda olayı ortaya koyuyor.
1940’LI VE 1950’Lİ YILLARDA DERELER TAŞTI
Ankara’nın yakın tarihindeki su baskınları arasında 4 Mayıs 1946’da Bent Deresi, 7–8 Mayıs 1947’de Hatip Çayı ve 12–15 Haziran 1951’de Dikmen ile İncesu dereleri çevresinde yaşanan taşkınlar bulunuyor.
Ankara Büyükşehir Belediyesinin tarihsel değerlendirmesinde de yer verilen bu olaylar, kentteki sel tehlikesinin onlarca yıl öncesine uzandığını gösteriyor. Dere çevresindeki yerleşimler, ilerleyen yıllarda daha büyük taşkınlarla karşı karşıya kaldı.
Ankara’yı tanımak, yalnızca meydanlarını, tarihî yapılarını ve kalabalık caddelerini gezmekle sınırlı değil. Başkentin geçmişine uzanan bir yolculuk, bugün yolların ve binaların arasında fark edilmesi güç olan dere yataklarına da götürüyor. Bu yolculuğun en hüzünlü duraklarından biri ise 11 Eylül 1957’de yaşanan büyük sel felaketi.
Kayaş’tan Mamak’a, Demirlibahçe’den Bentderesi ve Akköprü’ye uzanan güzergâh, o gün Hatip Çayı boyunca ilerleyen sel sularının etkilediği yerler arasındaydı. Bugün gündelik hayatın sürdüğü bu semtler, bir zamanlar evlerin yıkıldığı, sokakların su altında kaldığı bir felakete tanıklık etti.
Ankara Kalesi’nin eteklerinde Bentderesi’ne geldiğinizde, semtin adı geçmişteki su yolunu hatırlatıyor. Hatip Çayı’nın burada Bent Deresi adıyla anılması, üzerindeki tarihî bentle bağlantılı. Bir zamanlar kentin açık su yollarından biri olan dere, sel sonrasında menfez içine alındı; üzerine yol yapıldı. Böylece Ankara’nın manzarasında görülebilen bir akarsu, zamanla yer altında kalan şehir hafızasının bir parçasına dönüştü.
Bu geçmişin en ağır yanı ise kaybedilen hayatlar. İhsan Seddar Kaynar’ın araştırmasında, sonraki yıllarda resmî can kaybının 165 kişi olarak kayda geçtiği belirtiliyor. Bununla birlikte aynı çalışmanın aktardığı il yıllığında 196, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün bir yayınında ise 185 sayısı bulunuyor. Farklı kaynaklar farklı bilançolar verse de felaketin Ankara’da bıraktığı büyük kayıp ortaklaşıyor.
18–21 HAZİRAN 1961: ANKARA YENİDEN SULAR ALTINDA
1957’deki felaketin üzerinden dört yıl geçmeden Ankara, yeniden büyük taşkınlarla karşılaştı. Tarihsel kayıtlarda 18–21 Haziran 1961 taşkınları olarak anılan süreçte Bayındır Çayı, Esat ve Dikmen dereleri taştı.
Dönemin gazetelerine dayanan araştırmalarda; İncesu, Cebeci, Bülbülderesi, Maltepe, Altındağ, Topraklık, Abidinpaşa ve Aydınlıkevler’de su baskınları yaşandığı aktarılıyor. Mamak’ta evler tahliye edilirken, Sıhhiye–Cebeci, Kızılay–Cebeci ve Sıhhiye–Ulus bağlantılarında trafik kesildi. Kayaş ve Demirlibahçe çevresinde de taşkınlar meydana geldi.
Felaketin bilançosu Meclis gündemine taşındı. Dönemin İmar ve İskân Bakanı Rüştü Özal, 24 Temmuz 1961’de yaptığı açıklamada, 18 Haziran ve takip eden günlerde 3 kişinin sel, 6 kişinin ise yıldırım ve elektrik çarpması gibi nedenlerle hayatını kaybettiğini bildirdi.
Aynı açıklamada 27 evin yıkıldığı, 33 evin ağır hasar aldığı ve 60 ailenin konutunu kaybettiği belirtildi. Ayrıca 120 konutun orta, 242 konutun hafif hasar gördüğü, 204 evin tahliye edildiği kayda geçti.
5 MAYIS 2018: MAMAK’TA ARAÇLAR SEL SULARINDA SÜRÜKLENDİ
Ankara’nın yakın dönemde yaşadığı sel olaylarından biri, 5 Mayıs 2018’de Mamak’ta meydana geldi. Öğle saatlerinde başlayan sağanak, Boğaziçi Mahallesi’nde kısa sürede taşkına dönüştü.
Neşet Ertaş Caddesi üzerindeki park hâlindeki ve seyir hâlindeki araçlar, sel sularıyla Boğaziçi Köprüsü’nün altına doğru sürüklendi. Altı kişinin hafif yaralandığı olayda evler, iş yerleri ve araçlar zarar gördü.
Ankara Valiliğinin açıklamasında, 5 Mayıs’ta Mamak’ta, ertesi gün ise Keçiören’de sel yaşandığı ve araçları zarar gören vatandaşlara yardım yapıldığı belirtildi.
HAZİRAN 2022: PEŞ PEŞE GELEN YAĞIŞLAR CAN ALDI
Haziran 2022’de etkili olan yağışlar, Ankara’da yeniden can kayıplarına neden oldu. Dönemin Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 7–13 Haziran arasındaki su taşkını ve baskınlarında dört kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Altındağ’da sel sularına kapılarak kaybolan bir kişinin cansız bedenine, arama çalışmalarının ardından Çubuk-1 Barajı’nda ulaşıldı. Akyurt da aynı dönemde sel ve tahliyelerle gündeme gelen ilçeler arasında yer aldı.
Ayın sonunda başkent bir kez daha su baskınlarıyla karşılaştı. 30 Haziran’da Keçiören’in İncirli Mahallesi’nde bir kadın, ani su baskını nedeniyle evinden çıkamayarak hayatını kaybetti.
TEMMUZ 2025: EVLERİ SU BASTI, MAHSUR KALANLAR TAHLİYE EDİLDİ
18 Temmuz 2025’te Ankara’da etkili olan sağanak ve fırtına, birçok noktada su baskınlarına yol açtı. Bazı ev ve iş yerlerinin zemin katlarını su basarken, araçlar sürüklendi ve vatandaşlar bulundukları yerlerde mahsur kaldı.
Keçiören’de bazı kişiler iş makineleriyle tahliye edildi. Adnan Menderes Mahallesi’nde bodrum katındaki bir dairenin duvarının yıkıldığı olayda, ekipler biri yaralı üç kişiyi kurtardı. Sıhhiye’de ise yollarda biriken su ulaşımı aksattı.
SEL ÖNLEMLERİ ONLARCA YIL ÖNCE DE GÜNDEMDEYDİ
Ankara’nın geçmişindeki felaketler, taşkınlara karşı alınacak önlemleri de gündeme getirdi. Daha 1961’de Meclis’e sunulan açıklamada; su geçitlerinin genişletilmesi, yeni menfezler yapılması ve drenajın güçlendirilmesi sıralandı. Dere yataklarının temizlenmesi, ağaçlandırma ve sel güzergâhlarında konut yapılmasının önlenmesi de uzun vadeli çalışmalar arasında gösterildi.
İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesinin 2022’deki değerlendirmesinde ise suyun toprakla buluşmasını engelleyen yapılaşma, dere üzerlerinin kapatılması ve altyapının yağış koşullarına göre planlanması üzerinde duruldu. Böylece Ankara’nın farklı dönemlerde yaşadığı sel felaketlerinde, dere yatakları ve şehirleşme ilişkisi yeniden tartışmaya açıldı
