AK Parti’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunduğu 22 maddelik torba yasa teklifinde yer alan bir düzenleme siyaset ve medya dünyasında geniş yankı uyandırdı. Teklifte bulunan “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin varlık ve bağımsızlığına, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı yayın yapılamaz” hükmü, özellikle muhafazakâr çevrelerde yoğun eleştirilere neden oldu.
Düzenlemenin yalnızca geleneksel medyayı değil internet haber sitelerini de kapsaması, sosyal medyada çok sayıda gazeteci, akademisyen, hukukçu ve yazarın tepkisini çekti. Tepkilerin önemli bölümünde, teklifin düşünce ve ifade özgürlüğünü sınırlayabileceği yönündeki endişeler öne çıktı.
BASIN İLAN KURUMU’NA YENİ YETKİLER VERİLİYOR
Teklife göre Basın İlan Kurumu, internet haber sitelerini “basın yayın ilkeleri” kapsamında resen inceleyebilecek. Kurum, yapılacak inceleme sonucunda söz konusu ilkelere aykırı yayın yapıldığı kanaatine varırsa resmi ilan ve reklam kesme cezası uygulayabilecek.
Yasa teklifinde cezaların ihlalin niteliğine göre artırılabileceği belirtilirken, resmi ilan kesme yaptırımının 60 güne kadar uzayabileceği ifade edildi. Aynı yıl içinde tekrarlanan ihlallerde daha ağır yaptırımların uygulanmasının önü açılıyor.
Teklif kapsamında resmi ilan alma hakkına sahip olan ya da bekleme sürecindeki internet haber siteleri de bu hükümlere uymakla yükümlü olacak.
TORBA YASADA BAŞKA DÜZENLEMELER DE VAR
22 maddelik torba yasa teklifinde yalnızca basın düzenlemeleri yer almıyor. Emniyet teşkilatındaki müdür ve amir kadrolarının oranlarının artırılması, ticari araçlar ve taksilere yönelik bazı vergi düzenlemeleri, öğrencilere ilişkin vergi istisnaları ve depremzedelere yönelik mali kolaylıkların uzatılması gibi başlıklar da pakette bulunuyor.
Ancak kamuoyunda en fazla tartışılan bölüm, “Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı yayın yapılamaz” hükmü oldu.
AK PARTİ’YE YAKIN İSİMLERDEN PEŞ PEŞE TEPKİLER
Araştırmacı-yazar Yusuf Kaplan, düzenlemeye sert tepki gösterdi. Kaplan, sosyal medya paylaşımında teklifin eski Türk Ceza Kanunu’ndaki 163. maddeyi hatırlattığını savunarak, “UYARI / YORUM Kuzey Kore’yi geçeceğiz böyle giderse… Yeni torba yasasıyla birlikte 163. madde hortlatılacak! Yanlış okumadınız! Buna göre, Atatürk ilke ve inkilaplarına aykırı yayın yapılamayacak! Laikliği eleştirmek suç sayılacak! İnsanın inanası gelmiyor! Siz insanı çıldırtmak mı istiyorsunuz? Bu çağda bu zamanda nasıl ilkel bir kafa yapısıdır bu? Milleti aptallaştırdığınız yetmiyormuş gibi, şimdi de milletin yarısını hapishanelere mi dolduracaksınız? Özgürlüklerin önünü açmanız gerekirken, milleti inim inim inleten 5816 sayılı yasanın kaldırılmasını beklerken, yapılan işe, getirilmeye çalışılan yasaya bakar mısınız! Bunun bir şaka olduğunu söylesin biri! Eğer bu yasa geçerse, Ak Parti intihar eder, bu milletin tarihî yolculuğunu da mezara gömer!” ifadelerini kullandı.
Sosyal medyadan gelen tepkilerin bazıları şöyle:
Gazeteci Fatih Tezcan: “Tam da Türkiye’nin CHP’deki rezilliği izlediği günlerde, sanki Müslümanların moralini bozmak istercesine, Türkiye’deki tüm internet sitelerinin Atatürk ilke inkılaplarına uygun yayın yapmaları gibi çağdışı bir dayatmayı TBMM’ye önermenin mantığını bize anlatır mısınız?”
Eğitimci-Yazar Ufuk Coşkun: “Düşünce ve fikir özgürlüğünü alenen kısıtlamaktır bu. Bundan sonra örnegin iklim kanunu çerçevesinde birtakım kısıtlamalar getirildiğinde zaten sindirilmiş olan halk hiçbir şekilde tepkisini ortaya koyamayacak. Demem o ki bir kere başladı mı sonu gelmez bunun.
AK Parti iktidarından naçizane talebimdir; Lütfen şapka kanununu da yürürlüğe sokar mısınız? Şapka giymeyenler 1 ila 3 ay arasında cezaya çarptırılmalı.”
Hukukçu Kerami Özdemir: Kemalizm kaynaklı muğlak ideolojik kriter: kanun maddesine taşınıyor. Teklifte gazete, dergi ve internet haber siteleri için “Atatürk ilke ve inkılâplarına aykırı yayım yapılamaz” hükmü doğrudan 195 sayılı Kanun’un 49. maddesine yazılıyor. “Aykırılık” ölçütünün sınırı net çizilmediği için hangi tarihî yorumun, haberin veya köşe yazısının yaptırım konusu olacağı belirsiz kalabilir....Tamamen keyfi ve tehlikeli.
Tarihçi Ahmet Şimşirligil: “ŞAKA GİBİ.... Fakat tam bir felaket! Yeni torba yasasıyla birlikte 163. madde geri geliyor... Buna göre, Atatürk ilke ve inkilaplarına aykırı yayın yapılamayacak! Laikliği eleştirmek suç sayılacak Türkiye yüzyılında nasıl ilkel bir kafa yapısıdır bu? Kim hazırlıyor, milleti torbaya kim dolduruyor? Zira bu yasa ile milletin yarısı hapse girer. Özgürlüklerin önünün açılmasını, 5816 sayılı yasanın kaldırılmasını beklerken, yapılan işe, getirilmeye çalışılan yasaya bakar mısınız! Aile meselesi, köpek meselesi derken Ak Parti'ye asıl darbe buradan mı geliyor. Birileri Ak Parti'nin sonunu mu hazırlıyor DİKKAT!”
Yazar Altay Cem Meriç: “Dindar herkesin bir biçimde suçlu çıkabileceği bir muğlak yasayla boynuna demokles kılıcı asmak gibi görünüyor.”
HÜDA PAR Milletvekili Şahzade Demir: “Meclise sunulan torba kanun teklifinde yayıncılık ilkelerine ideolojik bir kıstas eklendiği görülmektedir. Halkın değerlerine karşı yıllarca araç olarak kullanılan ideolojik anlayışın, şimdi yayıncılık standartlarına da işlenmek istenmesi doğru değildir.”
Akademisyen Hüseyin Gökalp: “Yatarı ne ki? Şimdi biz değişmeyeceğiz ya müteselsil suç işlediğimizde iyi hal indirimi olur mu? Yayım yapmadan ilke ve inkılaplara aykırı yaşayanlar da ceza alacak mı?”
HÜDA PAR: Yeni torba yasa teklifine eklenen “Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı yayın yapılamaz” hükmü, Türkiye’de yıllardır topluma dayatılan resmî ideolojinin yeniden tahkim edilme girişimidir.”
Araştırmacı Yazar Furkan Bölükbaşı: "CHP’nin yüz yıl bile uğraşsa getiremeyeceği bu kanunu yapmak da AK Parti’ye nasip oldu. Hayırlı uğurlu olsun. Bu yasa tasarısı ile Şapka kanununu, dil devrimini, alfabenin değişmesini, kılık kıyafet inkilabını, hilafetin kaldırılmasını, tekke zaviye ve dergahların kapatılmasını, İslami kıyafetlerin yasaklanmasını eleştirmeniz yasaklanıyor. Yani mesela: Laikliği eleştirmeniz yasaklanıyor, liberal veya serbest piyasacı devlet modelini desteklemeniz yasaklanıyor, milliyetçilik ve ırkçılığı eleştirmeniz yasaklanıyor. Kısacası CHP’nin fikriyatı ve kurucu değerleri aleyhine konuşmanız yasaklanıyor."
Gazeteci Muharrem Coşkun: “Merhum Turgut Özal'ın, zorba Laiklere rağmen kaldırdığı 163.Madde, Muhafazakar Demokrat iktidar döneminde daha ilkel ve acımasız şekliyle geri dönüyor.. Alem aya biz yaya gidiyoruz.. Artık Laiklik bile eleştirilemeyecek. Ultramega Zorba Kemalizm hortluyor. İktidar bu maddeyi torbaya koymuş bile.”
MİL- Diyanet Sen Genel Başkanı Celaleddin Gül: Meclisten geçirilmesi planlanan yeni torba yasa düzenlemesiyle birlikte, gazete, dergi ve internet sitelerinde Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı yayın yapılmasının yasaklanacağı yönünde ciddi iddialar gündeme gelmiştir.
Düzenleme kapsamında 1994 yılında mevzuata girdiği bilinen “Atatürk ilke ve inkılapları aleyhine yayın yasağı” hükmünün dijital medya ve sosyal medyayı da kapsayacak şekilde genişletileceği ifade edilmektedir. Şayet bu düzenleme yasalaşırsa; Laiklik, Şapka Kanunu, Harf Devrimi ve Cumhuriyet dönemi uygulamalarına yönelik eleştiri, değerlendirme ve tarihî tartışmaların hangi sınırlar içerisinde ele alınacağı hususunda ciddi soru işaretleri oluşacaktır.
Sosyal medya ve dijital platformlarda Allah’a, Peygamber Efendimize, İslam’a ve milletimizin kutsal değerlerine yönelik hakaret içerikli yayınlar ve paylaşımlar yeterli ve caydırıcı yaptırımlarla karşılaşmamaktadır. İnançlara ve mukaddesata yönelik saldırılar karşısında sessiz kalanların, şimdi bazı ideolojik alanları adeta dokunulmaz hâle getirmeye çalışması toplum vicdanında ciddi bir rahatsızlık oluşturmaktadır. Gazze’de kadınlar, çocuklar ve siviller katledilirken; işgalci İsrail’e destek veren, soykırıma iştirak eden Türkiye-İsrail çifte vatandaşlarının vatandaşlıktan çıkarılması için kıllarını kıpırdatmayan milletvekillerinin, “Atatürk ilke ve inkılapları aleyhine yayın yasağı” getirilmesi için yoğun çaba sarf etmeleri doğrusu bizleri duygulandırdı!!! Mil-Diyanet Sen olarak açıkça ifade ediyoruz ki; Meclise getirilen bu torba yasa düzenlemesi milletimizin adalet duygusunu zedelemektedir.
Bizler, yapılacak düzenlemelerin özellikle Müslümanların kendi inançlarını, tarihî kanaatlerini ve değerlerini ifade etme alanını daraltacak bir araca dönüşmemesi gerektiğini düşünüyoruz. Hukuk; belli kesimleri koruyan değil, toplumun tüm değerlerine eşit mesafede duran adaletin teminatı olmalıdır. Kamu vicdanını rahatlatacak olan; düşünce özgürlüğünü koruyan, inançlara hakareti önleyen, çifte standarda izin vermeyen ve toplumun bütün kesimlerini kuşatan adil bir hukuk anlayışının hâkim olmasıdır."
GÖZLER TBMM SÜRECİNE ÇEVRİLDİ
Tartışmalara neden olan torba yasa teklifinin önümüzdeki günlerde TBMM komisyonlarında ele alınması bekleniyor. Muhalefet partilerinin yanı sıra iktidar tabanından gelen eleştirilerin ardından düzenlemede değişiklik yapılıp yapılmayacağı ise merak konusu oldu.
