ABD Başkanı Donald Trump, İran ile İsviçre’de yürütülen görüşmelerin ardından dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’ın geleceğe dönük kapsamlı nükleer denetimlere onay verdiğini duyurdu.
Trump, açıklamasında İran’ın süresiz şekilde en üst düzey nükleer denetimleri kabul ettiğini belirterek, bu şart olmadan müzakerelerin devam etmeyeceğini ifade etti.
“BAŞKA HİÇBİR MÜZAKERE OLMAYACAKTI”
ABD Başkanı Trump, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“İran, gelecekte süresiz şekilde en üst düzey nükleer denetimleri tamamen kabul etti. Bu, nükleer dürüstlüğü garanti altına alacak. Eğer bunu kabul etmeselerdi, başka hiçbir müzakere olmayacaktı”
Trump’ın açıklaması, son haftalarda İsviçre’de yürütülen ABD-İran görüşmelerinin ardından geldi. ABD yönetimi, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerini yeniden kabul etmesini diplomatik sürecin en kritik aşamalarından biri olarak değerlendiriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN YENİ DÖNEM
Trump, dünyanın enerji arzı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı konusunda da önemli mesajlar verdi. ABD Başkanı, İran ile varılan mutabakat kapsamında boğazın açık kalmasına izin verildiğini ve yeni bir deniz ablukasına gidilmeyeceğini söyledi.
Buna karşın Trump, ABD donanmasının bölgedeki varlığını sürdüreceğini belirterek, gerekli görülmesi halinde ablukanın yeniden uygulanabileceğini vurguladı.
ABD ve İran arasında varılan mutabakatın en önemli maddelerinden birinin, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığına açık kalması olduğu ifade ediliyor.
YAPTIRIM MUAFİYETLERİ KONTROLLÜ SERBEST BIRAKILACAK
Trump’ın açıklamalarındaki dikkat çeken başlıklardan biri de İran’a yönelik mali düzenlemeler oldu. ABD Başkanı, Hazine Bakanlığı tarafından serbest bırakılacak fonların doğrudan İran’ın kullanımına bırakılmayacağını belirtti.
Buna göre söz konusu kaynaklar, ABD kontrolündeki emanet hesaplarında tutulacak. Fonlar yalnızca gıda ve tıbbi malzeme alımlarında kullanılabilecek. Trump, bu kaynaklarla özellikle ABD’li çiftçilerden mısır, buğday ve soya fasulyesi satın alınacağını söyledi.
İRAN’DAN TEMKİNLİ MESAJ
Trump’ın açıklamalarına karşın İran cephesinden daha temkinli mesajlar geldi. İran Dışişleri Bakanlığı, nükleer tesislerde yapılacak denetimlerin ülkenin ulusal güvenlik mekanizmaları ve parlamento onayına bağlı olduğunu açıkladı.
Ayrıca saldırılarda zarar gören bazı tesislerin denetime açılıp açılmayacağının henüz netleşmediği belirtildi.
Uzmanlar, tarafların nükleer denetimler konusunda prensipte uzlaşmış görünmesine rağmen uygulama ayrıntıları üzerinde müzakerelerin devam ettiğine dikkat çekiyor.
ORTA DOĞU’DA GERİLİMİ DÜŞÜRECEK ADIM
Son haftalarda Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran arasında nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’nın kullanımı gibi kritik başlıklarda ilerleme sağlandı.
Tarafların önümüzdeki 60 günlük süreçte daha kapsamlı bir anlaşma için teknik görüşmeleri sürdürmesi bekleniyor.
ABD-İran hattında varılan mutabakatın, özellikle enerji piyasaları ve Orta Doğu’daki güvenlik dengeleri açısından yakından takip edileceği değerlendiriliyor.
