ABD Başkanı Donald Trump’ın, haftalardır sert açıklamalarla gündeme gelen Hürmüz Boğazı konusunda geri adım atmaya hazırlandığı öne sürüldü. ABD basınında yer alan haberlere göre Trump, kritik su yolunun büyük ölçüde kapalı kalması durumunda dahi İran’la yürütülen askeri operasyonları sonlandırma seçeneğini danışmanlarıyla paylaştı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın zorla açılmasına yönelik askeri bir operasyonun, savaşın süresini uzatabileceği yönündeki değerlendirmelerin bu karar üzerinde etkili olduğu ifade edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ KÜRESEL EKONOMİYİ SARSIYOR
Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklık, küresel ticaret üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Petrol ve doğalgaz sevkiyatının önemli bir bölümü bu dar geçitten sağlanırken, geçişlerin aksaması enerji fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.
DİPLOMASİ DEVREYE GİREBİLİR
Washington kulislerine yansıyan bilgilere göre Trump yönetimi, İran’ın askeri kapasitesini zayıflatmaya yönelik temel hedeflerin büyük ölçüde tamamlanmasının ardından çatışmayı sonlandırmayı planlıyor. Bu kapsamda, Tahran yönetimine boğazın yeniden açılması için diplomatik baskı uygulanması öngörülüyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da yaptığı açıklamada mevcut operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanabileceğini belirtti. Rubio, sürecin ardından Hürmüz Boğazı konusunda kararın İran’a kalacağını ifade ederek, gerekirse uluslararası bir koalisyonun devreye girebileceğini dile getirdi.
SAHADAKİ HAREKETLİLİK SÖYLEMLERLE ÇELİŞİYOR
Trump’ın çatışmayı sonlandırma eğilimine rağmen sahadaki askeri hareketlilik dikkat çekiyor. ABD’nin bölgeye yeni askeri unsurlar sevk ettiği, deniz ve kara gücünü artırdığı belirtiliyor. Bu durum, Washington’ın hem diplomasi hem de askeri baskıyı aynı anda kullanmaya çalıştığı şeklinde yorumlanıyor. Öte yandan Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda “normalleşme” için çalıştığını ifade etti. Ancak bu hedefin, doğrudan askeri öncelikler arasında yer almaması dikkat çekti.
İRAN’IN BOĞAZ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ GÜÇLENEBİLİR
Uzmanlara göre ABD’nin askeri operasyonları sonlandırması halinde İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü daha da pekişebilir. Bu da ilerleyen süreçte boğazın yeniden açılmasını daha karmaşık ve maliyetli hale getirebilir. Washington’daki düşünce kuruluşlarından Brookings Institution bünyesinde görev yapan İran uzmanı Suzanne Maloney ise boğaz açılmadan operasyonların sonlandırılması ihtimalini sert sözlerle eleştirdi. Maloney, böyle bir adımın ciddi sonuçlar doğurabileceğini savundu.
ÇATIŞMALAR NASIL BAŞLADI?
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından bölge hızla gerildi. İran ise misilleme olarak hem İsrail hedeflerine hem de Körfez’deki ABD üslerine saldırılar düzenledi. Yaşanan gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği neredeyse tamamen durdu. Tahran yönetimi, boğazı ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapatırken, aynı zamanda geçişlerden ücret alınmasını öngören düzenlemeleri de gündeme taşıdı.
