ABD ile İran arasında uzun yılların ardından ilk kez doğrudan gerçekleştirilen kritik temaslar, beklenen uzlaşmayı sağlayamadı. Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılan ve yaklaşık 21 saat süren zirve, tarafların temel konularda anlaşamaması nedeniyle sonuçsuz kaldı. Diplomatik sürecin tıkanmasının hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın farklı bir programda görüntülenmesi ise tartışmaları beraberinde getirdi.
TARİHİ GÖRÜŞMEDE SONUÇ ÇIKMADI
1979’dan bu yana ilk doğrudan temas olma özelliği taşıyan görüşmeler, bölgesel ve küresel dengeler açısından büyük önem taşıyordu. ABD ve İran heyetleri, uzun süren müzakerelerde birçok başlığı detaylı şekilde ele aldı. Ancak taraflar, kritik konularda ortak zeminde buluşamayınca zirve beklenmeden sona erdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelerde önemli ilerlemeler sağlandığını ancak bazı başlıklarda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğünü açıkladı. Bekayi, sürecin karmaşık doğasına dikkat çekerek, tek bir toplantıda kapsamlı bir anlaşma beklemenin gerçekçi olmadığını vurguladı.
MASAYI KİLİTLEYEN KRİTİK BAŞLIKLAR
Zirvede en büyük anlaşmazlıkların başında, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın statüsü ile İran’ın nükleer faaliyetleri geldi. ABD tarafı, İran’dan nükleer silah geliştirmeyeceğine dair net ve uzun vadeli güvenceler talep etti. Ayrıca nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması da Washington’un öncelikleri arasında yer aldı.
Tahran yönetimi ise söz konusu talepleri “maksimalist” olarak nitelendirerek reddetti. İran, yaptırımların kaldırılması ve güvenlik garantileri sağlanmadan bu tür adımların atılamayacağını savundu. Taraflar arasındaki bu temel yaklaşım farkı, müzakerelerin çıkmaza girmesine neden oldu.
ABD VE İRAN KARŞILIKLI SUÇLAMALARDA BULUNDU
Görüşmelerin ardından ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın nükleer program konusunda yeterli güvence vermediğini belirterek, bunun İran açısından olumsuz sonuçlar doğuracağını ifade etti. Washington yönetimi ayrıca İran’a bir “nihai teklif” sunulduğunu ancak bu teklifin kabul edilmediğini açıkladı. İran cephesi ise anlaşmazlığın sorumluluğunu ABD’ye yükledi. Tahran, Washington’un aşırı taleplerinin uzlaşma ihtimalini ortadan kaldırdığını savunarak, görüşmelerin güvensizlik ortamında gerçekleştiğine dikkat çekti.
PAKİSTAN’DAN ATEŞKES ÇAĞRISI
Zirveye ev sahipliği yapan Pakistan, sürecin tamamen kopmaması için devreye girdi. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, taraflara itidal çağrısı yaparak mevcut ateşkesin korunmasının hayati önem taşıdığını belirtti. İslamabad yönetimi, iki ülke arasında diplomatik kanalların açık tutulması için arabuluculuk girişimlerini sürdüreceğini açıkladı. Ancak bu aşamada yeni bir görüşme takvimi belirlenmedi.
ABD HEYETİ AYRILDI, SÜREÇ BELİRSİZ
Müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından ABD heyeti İslamabad’dan ayrıldı. İran tarafı da kısa vadede yeni bir görüşme planının bulunmadığını duyurdu. Böylece umutla başlayan diplomatik süreç, ilk turda başarısızlıkla sonuçlandı. Yaşanan tüm gelişmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın Florida’da düzenlenen bir UFC etkinliği’ne katılması dikkat çekti. Kritik zirvenin hemen sonrasında ortaya çıkan görüntüler, uluslararası kamuoyunda farklı yorumlara neden oldu.
