Gazze’de ateşkesin geleceğine ilişkin diplomatik temaslar sürerken, İsrail’in ABD Başkanı Donald Trump’ın hazırladığı kapsamlı Gazze planının uygulanmasına yönelik tutumu uluslararası alanda yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 8 ülke, İsrail’in söz konusu planın uygulanmasına ilişkin yol haritasını reddetmesini kınadı. Gelişme, ateşkesin ikinci aşamasına geçilmesi konusunda taraflar arasındaki anlaşmazlığın sürdüğü bir dönemde geldi.
Trump yönetiminin planında Gazze’nin güvenlik ve yönetim yapısının yeniden düzenlenmesi, Hamas’ın silahsızlandırılması, İsrail güçlerinin kademeli olarak bölgeden çekilmesi, uluslararası istikrar gücünün devreye girmesi ve yeniden imar sürecinin başlatılması gibi başlıklar bulunuyor.
Ancak İsrail tarafının, özellikle Hamas’ın silahsızlandırılmasının kapsamı ve İsrail ordusunun çekilmesinin hangi şartlarda gerçekleşeceği konusunda itirazları bulunuyor.
ANKARA’NIN DA İÇİNDE OLDUĞU ORTAK DİPLOMASİ
Türkiye ile birlikte hareket eden 8 ülkenin Gazze konusunda ortak açıklamalar yapması, bölgedeki diplomatik girişimlerin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye, Mısır, Ürdün, Endonezya, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri daha önce de Gazze’deki ateşkes ihlalleri, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi ve İsrail’in bölgedeki uygulamaları konusunda ortak açıklamalarda bulunmuştu.
YOL HARİTASININ MERKEZİNDE HAMAS’IN SİLAHSIZLANDIRILMASI VAR
Gazze’de ateşkesin ikinci aşamasına ilişkin yol haritasının en kritik başlıklarından birini Hamas ve diğer silahlı grupların silahsızlandırılması oluşturuyor.
ABD destekli plan kapsamında Hamas’ın silahlarını aşamalı olarak bırakması, ağır silahların devre dışı bırakılması, tünellerin ve silah üretim tesislerinin ortadan kaldırılması ve güvenlik sorumluluğunun yeni bir Filistinli yapıya devredilmesi öngörülüyor.
Bunun karşılığında İsrail güçlerinin Gazze’den kademeli olarak çekilmesi, uluslararası istikrar gücünün bölgede görev yapması ve yeniden imar çalışmalarının başlatılması planlanıyor.
Ancak tarafların öncelik sıralaması konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. İsrail, tam silahsızlanmayı çekilme sürecinin ön şartı olarak görürken, Hamas ise İsrail’in çekilmesi ve saldırıların sona erdirilmesi konusunda güvence istiyor.
“BİR OTORİTE, BİR HUKUK, BİR GÜVENLİK GÜCÜ”
Gazze’nin savaş sonrasında nasıl yönetileceği de planın kritik başlıkları arasında yer alıyor.
Trump’ın planı doğrultusunda oluşturulan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi (NCAG), geçiş döneminde bölgenin sivil yönetiminden sorumlu olacak yapı olarak öne çıkıyor. Komitenin kamu kurumlarının yeniden işler hale getirilmesi, temel hizmetlerin sürdürülmesi, insani yardımın koordinasyonu ve yeniden imar sürecinin yönetilmesi gibi görevleri üstlenmesi planlanıyor.
NCAG, plan doğrultusunda Gazze’de “tek otorite, tek hukuk ve tek güvenlik yapılanması” anlayışının oluşturulmasını hedefliyor. Komite, gerekli hazırlıkları tamamladığını ve Gazze’de kamu hizmetlerini yeniden tesis etmek, insani yardım çalışmalarını yürütmek ve yeniden imar sürecini başlatmak için sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu açıkladı.
İSRAİL’İN İTİRAZLARI SÜRECİN ÖNÜNDE ENGEL
İsrail yönetiminin itirazlarının başında Hamas’ın silahsızlandırılmasının kapsamı geliyor. İsrail, Gazze’de Hamas’ın elinde herhangi bir silah kalmamasını ve bölgenin tamamen silahsızlandırılmasını istiyor.
İsrailli yetkililer, daha önce sunulan yol haritasındaki bazı düzenlemelerin bu beklentileri yeterince karşılamadığını ifade etmişti. İsrail açısından özellikle silahların Gazze içerisinde tutulması ihtimali önemli bir anlaşmazlık konusu oluşturuyor.
Buna karşılık Hamas cephesinde, silahların doğrudan İsrail’e teslim edilmesi yerine Filistinli bir otoritenin kontrolünde muhafaza edilmesi yönündeki yaklaşım öne çıkıyor. Tarafların bu konudaki pozisyonlarının birbirinden uzak olması, ateşkesin ikinci aşamasına geçişi zorlaştırıyor.
