Ankara Büyükşehir Belediyesi, Millî Mücadele tarihinin kritik dönüm noktalarından biri olan Sakarya Meydan Muharebesi’nin 105. yılı kapsamında Başkent’te özel bir anma programı düzenledi. Programın ilk gününde Kızılay Zafer Meydanı, savaşın tarihsel sürecinin ele alındığı söyleşi ve Cumhuriyet marşlarının seslendirildiği konser etkinliğine ev sahipliği yaptı.
Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı iş birliğinde gerçekleştirilen programda, Sakarya Meydan Muharebesi’nin Ankara ve çevresindeki tarihsel izleri ele alındı. Başkentliler, savaşın yaşandığı Haymana ve Polatlı çevresindeki gelişmeleri tarihçi-yazar Dr. Selim Erdoğan’ın anlatımıyla dinledi.
Tarihsel kaynaklara göre Sakarya Meydan Muharebesi, 23 Ağustos 1921’de başlayıp 13 Eylül 1921’de sona eren ve 22 gün süren kritik bir Millî Mücadele savaşı olarak tarihe geçti. Muharebenin ardından askerî inisiyatif Türk ordusuna geçti.
DR. SELİM ERDOĞAN’DAN “105 SENE ÖNCE TAM ŞU ANDA” SÖYLEŞİSİ
Kızılay Zafer Meydanı’ndaki programın ilk bölümünde tarihçi-yazar Dr. Selim Erdoğan, “105 Sene Önce Tam Şu Anda” başlıklı söyleşiyle izleyicilerin karşısına çıktı. Erdoğan, anlatımında özellikle Haymana ve Polatlı çevresinde gerçekleşen muharebelere, Sakarya Meydan Muharebesi’nin seyrine ve savaşın Türk tarihi açısından taşıdığı öneme odaklandı.
Sakarya’da verilen mücadelenin Millî Mücadele açısından bir varlık-yokluk mücadelesi olduğunu belirten Erdoğan, savaşın kazanılmasının tarih yazımı açısından da önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Erdoğan, söyleşide şu değerlendirmeyi yaptı:
“Tam bir can pazarı yaşandı bir yok oluş ya da varoluş mücadelesiydi. O yüzden biz son Kale Haymana son Ocak Ankara diyoruz. Tarihi kazananlar yazar bu genel bir kaidedir biz bu Sakarya Meydan Muharebesi'ni kazandığımız ve tarihi kendimiz yazdığımız için tarih artık bize ait olduğu için Sakarya Meydan Muharebesi'nden önceki bütün zaferlerimizi de biz yazmış olduk. Eğer Sakarya'yı kazanamamış olsaydık Çanakkale'yi, Kut'ül Amare'yi, Malazgirt'i, İstanbul'un Fethini... Bunları İngilizler, Yunanlılar yazacaktı biz okuyacaktık.”
SAKARYA SAVAŞI’NIN ANLAMI VE “SATH-I MÜDAFAA” ELE ALINDI
Dr. Erdoğan, söyleşinin yalnızca savaşın kronolojik gelişimini aktarmakla sınırlı olmadığını, tarihsel süreçte sıkça kullanılan ancak anlamı tam olarak bilinmeyen kavramların da ele alındığını söyledi.
Bu kapsamda “sath-ı müdafaa” anlayışının ne ifade ettiği, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında verilen kararların savaşın gidişatına etkisi ve Millî Mücadele’nin emperyalizme karşı yürütülen örgütlü mücadelesindeki yeri üzerinde duruldu. Erdoğan, söyleşinin içeriğini anlatırken şu ifadeleri kullandı:
“İnsanların sıkça duyduğu tam olarak kafalarında şekillendiremediği sonuçlandıramadığı kavramları aslında ayakları yere basar hale getiriyoruz. Mesela sath-ı müdafaa nedir, neden bu kadar önemli, bir tek emir sadece Türk'ün değil dünya tarihine nasıl yön verdi, nasıl şekillendirdi, emperyalizme karşı ilk örgütlü mücadeleyi veren Türkler nasıl bunu başarıya ulaştırdı ve bir yok oluş var oluş mücadelesinden yarı kuvvete sahip olmamıza rağmen nasıl alnımızın akıyla çıktık? Yunanlılar nasıl ağır bir darbe aldılar ki bir daha bellerini doğrultamadılar, bunları anlatıyoruz”
Sakarya Meydan Muharebesi sırasında Mustafa Kemal Paşa tarafından verilen “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.” emri, savaşın savunma anlayışındaki önemli değişimlerden biri olarak kaynaklarda yer alıyor. Atatürk Ansiklopedisi'ne göre bu anlayışla birliklerin yalnızca belirli bir savunma hattına bağlı kalmak yerine tutunabildikleri noktada mücadeleyi sürdürmeleri esas alındı.
SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ ANKARA VE ÇEVRESİNDE TARİHİN İZLERİNİ BIRAKTI
Sakarya Meydan Muharebesi'nin Ankara açısından önemi, savaşın başkentin yakın çevresinde gerçekleşmesinden de kaynaklanıyor. Haymana ve Polatlı çevresindeki alanlar, muharebenin önemli safhalarına sahne oldu. Savaşın yönetildiği önemli merkezlerden biri olan Alagöz Karargâhı da Polatlı çevresinde bulunuyor. Atatürk Ansiklopedisi'nde yer alan bilgilere göre Alagöz Karargâhı, 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında Sakarya Meydan Muharebesi'nin planlanıp yönetildiği merkezlerden biri olarak kullanıldı.
Sakarya Meydan Muharebesi, 23 Ağustos'ta başlayan çatışmaların ardından 13 Eylül 1921'de Yunan kuvvetlerinin Sakarya Nehri'nin batısına çekilmesiyle sona erdi. Toplam 22 gün süren muharebe sonrasında Türk ordusunun askerî inisiyatifi yeniden ele aldığı ve Yunan ordusunun ağır bir darbe aldığı belirtiliyor.
KENT ORKESTRASI “CUMHURİYET MARŞLARI”NI SESLENDİRDİ
Anma programının söyleşi bölümünün ardından sahneye Ankara Büyükşehir Belediyesi Kent Orkestrası çıktı. Şef Zafer Göçer yönetimindeki orkestra, “Cumhuriyet Marşları” konseriyle Başkentlilerle buluştu. Konserde seslendirilen marşlarla birlikte Sakarya Meydan Muharebesi’nin 105. yılı, Millî Mücadele ve Cumhuriyet tarihine ilişkin anma programının müzik bölümüyle devam etti.
