İnsansız hava araçlarının kullanım alanlarını genişletmeye yönelik yeni bir düzenleme gündeme geldi. Uçuşların belirli güzergâhlarda, dijital sistemler üzerinden takip edilmesi ve kontrol edilmesi hedeflenirken, yeni uygulamanın hangi şartlarla hayata geçirileceğine ilişkin ayrıntılar da açıklandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı kapsamında oluşturulacak koridorlara ilişkin bilgi verdi.
İHA'lar için dijital hava yolları oluşturulacak
30 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan SHT-İHA talimatıyla insansız hava araçlarının uzun mesafeli, görüş hattı dışı ve otonom uçuşlarını belirlenmiş hava sahalarında gerçekleştirebilmesine yönelik hukuki altyapı oluşturuldu. Yeni sistemle gökyüzünde dijital olarak tanımlanmış hava yollarının oluşturulacağını belirten Uraloğlu, şu ifadeleri kullandı:
“Gökyüzünde dijital olarak tanımlanmış hava yolları oluşturacağız. Böylece insansız hava araçları, belirlenen güzergâhlarda emniyetli ve kontrollü şekilde uçabilecek. Kara yolu trafiğinden bağımsız yeni bir taşımacılık imkânının önünü açacağız.”
Dron otoyollarının güzergâhları nasıl belirlenecek?
Dron otoyolu olarak da bilinen İHA koridorları, SHGM tarafından ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içinde oluşturulacak. Koridorların sınırları, giriş ve çıkış noktaları, uçuş yönleri, kapasiteleri ve hava araçları arasındaki asgari mesafe kriterleri dijital ortamda tanımlanacak.
Belirlenen bilgiler, SHGM'nin merkezi dijital platformu olan İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden yayımlanacak. Uraloğlu, insansız hava araçlarının yazılımlarının bu verileri doğrudan okuyabileceğini ve uçuşların belirlenen kurallara göre gerçekleştirileceğini bildirdi. Koridorların yasak, tahditli ve tehlikeli bölgeler ile NOTAM yayımlanan sahaları kesmeyecek şekilde planlanacağını kaydetti.
Uçuş rotalarını yapay zekâ belirleyecek
Yeni sistemde uzun mesafeli ve görüş hattı dışı otonom uçuşların yapılabilmesi hedefleniyor. Uraloğlu, uçuş rotalarının yapay zekâ desteğiyle oluşturulacağını belirterek kontrol sürecinin İHATTYS üzerinden yürütüleceğini açıkladı. Uraloğlu, sistemin gerektiğinde uçuş sınırlarını daraltabileceğini, güzergâhları değiştirebileceğini, hava araçlarının inişini sağlayabileceğini veya uçuşları sonlandırabileceğini ifade etti. Bağlantının kesilmesi durumunda ise insansız hava araçlarının yerleşim alanları üzerinden geçmeden önceden belirlenen kurtarma alanlarına yönlendirileceğini bildirdi.
Hastaneler arasında kan, ilaç ve aşı taşınabilecek
İHA koridorlarının özellikle sağlık ve lojistik alanlarında kullanılabileceğini belirten Uraloğlu, sistemin farklı taşımacılık ihtiyaçlarına hizmet edeceğini söyledi. Planlanan kullanım alanları arasında şehirler arası kargo taşımacılığı, lojistik ve aktarma merkezleri arasında düzenli otonom seferler bulunuyor.
Uraloğlu'nun açıklamasına göre hastaneler arasında kan, ilaç, aşı ve tıbbi numune taşınabilecek. Ayrıca adalara ve kış aylarında ulaşımın güçleştiği yerleşim yerlerine ikmal sağlanabilecek. Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasındaki parça transferlerinde de dron otoyollarından yararlanılması planlanıyor. Enerji iletim hatları, boru hatları, demir yolları ve kara yollarının uzun mesafeli denetimleri de sistemin kullanım alanları arasında yer alıyor.
Hobi amaçlı uçuşlara izin verilmeyecek
İHA koridorlarında yapılacak uçuşlar belirli lisans, yetkilendirme ve teknik şartlara bağlı olacak. Bakan Uraloğlu, bu güzergâhların hobi amaçlı uçuşlara kapalı tutulacağını açıkladı. Koridorlarda yalnızca P2 lisansına sahip pilotlar, SHGM'den gerekli operasyonel yetkilendirmeleri alarak yetkili işletmeler bünyesinde uçuş yapabilecek.
Kullanılacak insansız hava araçlarının tescilli olması, uzaktan tanımlama ve coğrafi sınırlama özelliklerine sahip bulunması, gerekli yazılım sertifikalarını taşıması zorunlu olacak. Ayrıca her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılması gerekecek. Uraloğlu, İHA koridorlarının güzergâhlarının ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili kurumlarla koordinasyon içinde belirleneceğini ve İHATTYS üzerinden duyurulacağını bildirdi.
