ABD ile İran arasında aylardır kırılgan şekilde devam eden ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan son gelişmelerle yeniden kritik bir dönemece girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptığı son açıklamalar, Washington-Tahran hattının yanı sıra küresel enerji piyasalarında ve diplomatik çevrelerde de büyük yankı uyandırdı.
Son saldırılar sonrası gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, ateşkesin teknik olarak sürdüğünü savundu ancak kullandığı ifadelerle tansiyonu daha da yükseltti. ABD Başkanı, “Evet, ateşkes geçerli. Bugün bizimle uğraştılar. Biz de onları darmadağın ettik” diyerek İran’a karşı sert bir mesaj verdi.
“DEV BİR PARILTI GÖRECEKSİNİZ”
Trump’ın en çok tartışılan açıklaması ise İran’a yönelik tehdit içeren sözleri oldu. ABD Başkanı, “Eğer ateşkes olmazsa İran’dan yükselen dev bir parıltı göreceksiniz. Hızlıca anlaşma imzalasalar iyi olur” ifadelerini kullandı. Bu sözler kısa sürede uluslararası basında geniş yankı buldu. Özellikle Amerikan ve Avrupa medyasında Trump’ın açıklamaları “örtülü savaş tehdidi”, “askeri gözdağı” ve “diplomatik tansiyonu artıran söylem” şeklinde değerlendirildi.
Trump’ın son dönemde İran’a yönelik kullandığı sert dilin giderek ağırlaştığına dikkat çekilirken, daha önce yaptığı “İran’ı taş devrine çeviririz”, “Bütün ülke havaya uçar” ve “İran yeryüzünden silinir” açıklamaları da tekrar gündeme geldi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA KARŞILIKLI SALDIRI İDDİALARI
ABD basınında yer alan haberlere göre, son günlerde Hürmüz Boğazı çevresinde ABD ve İran güçleri arasında yeniden sıcak temas yaşandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’a ait füze sistemleri, insansız hava araçları ve sürat teknelerinin Amerikan savaş gemilerini hedef aldığını öne sürdü.
>>>> Hürmüz’de savaş alarmı! ABD ve İran karşı karşıya geldi: Patlamalar peş peşe geldi
Washington yönetimi, bu saldırıların ardından İran’daki bazı askeri noktaların vurulduğunu açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise suçlamaları reddederek ilk saldırının ABD tarafından gerçekleştirildiğini savundu. Tahran yönetimi, yapılan operasyonların “misilleme” niteliğinde olduğunu belirtti. Sahadaki karşılıklı suçlamalar, ateşkesin fiilen zayıfladığı yorumlarına neden oldu. Buna rağmen Beyaz Saray, nisan ayında başlayan ateşkes sürecinin resmî olarak hâlâ yürürlükte olduğunu dile getiriyor.
KÜRESEL ENERJİ HATLARI RİSK ALTINDA
Gerilimin merkezindeki Hürmüz Boğazı, dünya enerji taşımacılığı açısından stratejik önem taşıyor. Küresel petrol sevkiyatının önemli bir bölümü bu dar geçiş noktasından sağlanırken, bölgede yaşanacak olası büyük bir çatışmanın enerji piyasalarını doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.
İran’ın boğazdaki gemi geçişlerini zaman zaman kısıtlaması üzerine ABD’nin “Project Freedom” adı verilen askeri operasyonu başlattığı öğrenilmişti. Operasyon kapsamında ticari gemilere eskort sağlanması planlanmış ancak daha sonra uygulama askıya alınmıştı.
Bölgede yaşanan her yeni kriz, petrol fiyatlarında dalgalanma riskini artırıyor. Ayrıca Körfez’deki güvenlik tehdidinin büyümesi durumunda küresel ticaret yollarının da olumsuz etkilenebileceği söyleniyor.
