ABD ile İran arasında haftalardır süren gerilimin ardından diplomasi sahnesinde kritik bir dönemece girildi. Ateşkes sonrası yapılması planlanan barış görüşmeleri için ABD heyeti, Pakistan’ın başkenti İslamabad’a hareket etti. Heyete ABD Başkan Yardımcısı James David Vance başkanlık ediyor.
“OLUMLU GEÇECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUZ”
ABD heyeti yola çıkmadan önce açıklamalarda bulunan Vance, görüşmelerden umutlu olduklarını dile getirdi. Müzakere sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Vance, tarafların iyi niyetli yaklaşması halinde ilerleme sağlanabileceğini vurguladı. Vance, İran tarafının süreci uzatmaya yönelik bir tavır sergilemesi halinde Washington yönetiminin buna sıcak bakmayacağını ifade ederek, ABD Başkanı’nın sürece dair net talimatlar verdiğini söyledi. Görüşmelerin seyri, tarafların masadaki tutumuna göre şekillenecek.
İSLAMABAD’DA OLAĞANÜSTÜ GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Kritik görüşmelere ev sahipliği yapacak olan İslamabad adeta abluka altına alındı. Pakistan yönetimi, zirve öncesinde “kırmızı alarm” ilan ederek güvenlik seviyesini en üst düzeye çıkardı. Başkentte 10 binden fazla polis ve güvenlik görevlisi konuşlandırılırken, kritik yollar konteynerler ve bariyerlerle kapatıldı. Özellikle Nur Khan Hava Üssü çevresi ile ana ulaşım hatlarında sıkı önlemler alındı. Yetkililer, yabancı heyetlerin güvenliğini sağlamak için kapsamlı bir plan uygulandığını açıkladı.
40 GÜNLÜK SAVAŞIN ARDINDAN ATEŞKES
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılarla başlayan çatışmalar, bölgede büyük yıkıma yol açtı. İran’ın dini lideri Ali Hamaney hayatını kaybederken, çatışmalarda binlerce kişi yaşamını yitirdi.
Tahran yönetimi ise saldırılara karşılık olarak küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kapatarak sert bir yanıt verdi. Atılan adım, dünya genelinde enerji fiyatlarının yükselmesine ve ticaretin aksamasına neden oldu. Taraflar, Pakistan’ın arabuluculuğunda 8 Nisan’da iki haftalık geçici ateşkes konusunda anlaşmaya vardı. Ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesi planlanıyor.
MASADA KRİTİK BAŞLIKLAR VAR
İslamabad’daki görüşmelerde tarafların kapsamlı teklifleri ele alınacak. ABD’nin 15 maddelik planında özellikle İran’ın zenginleştirilmiş uranyum faaliyetleri ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması öne çıkıyor. İran ise 10 maddelik teklifinde boğazın kontrolü, gemilerden geçiş ücreti alınması, bölgedeki askeri operasyonların sona erdirilmesi ve uluslararası yaptırımların kaldırılması gibi talepleri gündeme getirecek.
Görüşmelerde ayrıca Lübnan meselesinin de önemli başlıklardan biri olması bekleniyor. İran, ateşkesin Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini savunurken, İsrail’in bölgedeki operasyonlarının sürmesi süreci daha da hassas hale getiriyor.
MÜZAKERE MASASINDA KİMLER VAR?
ABD heyetine Başkan Yardımcısı Vance liderlik ederken, Orta Doğu Özel Temsilcisi ve üst düzey isimlerin de görüşmelere katılması bekleniyor. İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın heyete başkanlık etmesi, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin de görüşmelere eşlik etmesi öngörülüyor.
Bölgesel ve küresel dengeleri doğrudan etkileyecek olan bu müzakereler, sadece Orta Doğu değil dünya ekonomisi açısından da kritik önem taşıyor. Özellikle enerji arzı ve ticaret yollarının güvenliği açısından alınacak kararlar, piyasalar üzerinde belirleyici olacak.
