Antik Yunan döneminde doğa ve evren üzerine yapılan gözlemler, Dünya’nın şekline ilişkin farklı teorilerin ortaya atılmasını sağladı. Bu konuda bilinen en eski görüşlerden biri, Dünya’nın yuvarlak olduğu fikridir. Tarihsel kaynaklara göre bu görüşü sistemli biçimde dile getiren ilk isim Pisagor olarak kabul edilir. MÖ 6. yüzyılda yaşayan Pisagor, evrendeki düzenin matematiksel bir uyum içinde olduğunu savunmuş ve bu düşünceden hareketle Dünya’nın düz değil, küresel bir yapıya sahip olduğunu öne sürmüştür. Ancak bu görüş, o dönemde bilim çevreleri dışında geniş kabul görmemiştir.
DÜNYA'NIN GÜNEŞ ETRAFINDA DÖNDÜĞÜNÜ SÖYLEYEN İLK KİŞİ
Bugün Dünya’nın Güneş etrafında döndüğü bilgisi modern bilimin temel taşlarından biri olarak kabul ediliyor. Bu görüş genellikle Kopernik ile özdeşleştirilse de, tarihsel gerçekler biraz daha geriye uzanıyor. MÖ 310 yılında doğan Samoslu Aristarkos, Güneş merkezli evren modelini dile getiren ilk bilim insanı olarak öne çıkıyor. Aristarkos, Dünya’nın kendi ekseni etrafında döndüğünü ve gezegenlerle birlikte Güneş’in çevresinde hareket ettiğini savunmuştu.
ARİSTARKOS’UN BİLİM TARİHİNDEKİ YERİ
Aristarkos, yalnızca Güneş merkezli evren fikrini ortaya atmakla kalmadı. Aynı zamanda Dünya, Ay ve Güneş’in birbirlerine göre büyüklüklerini ve aralarındaki mesafeleri hesaplamaya çalıştı. Bu yönüyle, döneminin çok ötesinde bilimsel çıkarımlar yaptı. Ayrıca evrenin, sanıldığı gibi kapalı bir kubbe olmadığını, çok daha geniş ve neredeyse sonsuz bir yapıya sahip olabileceğini dile getirdi. Ancak bu görüşler, yaşadığı dönemde yeterince ilgi görmedi ve yaygın kabul görmeden unutuldu.
KOPERNİK VE GÜNEŞ MERKEZLİ EVRENİN KABULÜ
Rönesans döneminde yaşayan Nikolaus Kopernik, Aristarkos’tan yaklaşık 1800 yıl sonra aynı fikri matematiksel ve gözlemsel temellere dayandırarak yeniden ortaya koydu. Kopernik’in “Gök Kürelerin Devinimleri Üzerine” adlı eseri, Güneş merkezli evren teorisinin bilim dünyasında kabul edilmesini sağladı. Kopernik, eserinde Antik Yunanlı bilim insanlarına atıfta bulunsa da, kitabın ilk basımlarında bu bölümlerin yayınevleri tarafından çıkarıldığı biliniyor.
DÜNYANIN YUVARLAK OLDUĞUNU İLK KİM SÖYLEDİ?
Dünya’nın yuvarlak olduğunu savunan ilk isim Pisagor, Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü ileri süren ilk bilim insanı ise Samoslu Aristarkos olarak kabul ediliyor. Bu gerçeği bilim dünyasına kabul ettiren ve yaygınlaştıran kişi ise Rönesans döneminin önemli gökbilimcisi Kopernik oldu. Bilim tarihine bakıldığında, bugün doğru kabul edilen pek çok bilginin temellerinin Antik Çağ’da atıldığı açıkça görülüyor.
