Emekli aylığının hesaplanmasında prim gün sayısının yanı sıra SGK’ya bildirilen kazanç da önem taşıyor. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, fazla mesai, prim ve ikramiye gibi prime tabi ödemelerin eksiksiz bildirilmesi gerektiğini belirterek çalışanlara bordrolarını kontrol etmeleri çağrısında bulundu.
Emeklilikte alınacak aylığın tutarı, çalışma hayatı boyunca yapılan prim bildirimleriyle şekilleniyor. Kazançların düşük tutardan bildirilmesi, çalışanların gelecekte bağlanacak emekli aylıklarını olumsuz etkileyebiliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, emekli aylığını yükseltmek isteyen çalışanların dikkat etmesi gereken noktaları değerlendirdi. Karakaş, yalnızca prim gününü tamamlamaya odaklanılmaması, SGK’ya bildirilen Prime Esas Kazanç (PEK) tutarının da takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
EMEKLİ AYLIĞINDA BİLDİRİLEN KAZANÇ ÖNEM TAŞIYOR
Karakaş, Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’la aylık bağlama oranlarında değişiklik yapıldığını hatırlatarak düşük matrah üzerinden yapılan bildirimlere dikkat çekti.
SSK’lı çalışanlarla esnaf, şirket ortağı ve diğer Bağ-Kur sigortalılarının düşük kazanç üzerinden prim ödemelerinin emekli aylığını sınırlayabildiğini belirten Karakaş, çalışma süresi kadar bildirilen kazancın da önem taşıdığını ifade etti.
FAZLA MESAİ VE İKRAMİYELER GÖZDEN KAÇIRILMAMALI
Çalışanların SGK bildirimlerinde yalnızca temel ücretin değil, mevzuat kapsamında prime tabi olan diğer ödemelerin de dikkate alınması gerekiyor. Bununla birlikte bazı ödeme türleri için istisna ve sınırlar bulunuyor.
Karakaş’ın dikkat çektiği ödeme kalemleri arasında şunlar yer alıyor:
-
Fazla çalışma ücretleri.
-
Ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalara ilişkin ücretler.
-
İkramiye ve primler.
-
Prime tabi diğer ücret eklentileri.
Karakaş, bu ödemelerin gerçeğe uygun biçimde bildirilmesinin emekliliğe esas kazanç açısından önem taşıdığını belirtti.
FAZLA MESAİ ÜCRETİ NASIL HESAPLANIYOR?
İş Kanunu kapsamındaki genel kurala göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak değerlendiriliyor. Fazla çalışmanın her saati için normal saatlik ücretin yüzde 50 artırılarak, yani 1,5 katı üzerinden ödeme yapılması gerekiyor.
Örneğin normal saatlik brüt ücreti 500 TL olan bir çalışanın, haftalık 45 saatlik çalışmasına ek olarak 3 saat fazla mesai yaptığını varsayalım. Bu durumda hesaplama şöyle oluyor:
-
Bir saatlik fazla mesai ücreti: 500 × 1,5 = 750 TL
-
Üç saatlik fazla mesai ücreti: 750 × 3 = 2.250 TL brüt
Karakaş, fazla mesai ödemelerinin bordroya doğru yansıtılmasının ve SGK bildirimlerinde dikkate alınmasının önemini vurguladı.
BORDRO İMZALARKEN DİKKAT
Karakaş, çalışma hayatında sık karşılaşılan sorunlar arasında fazla mesai ücretlerinin hiç ödenmemesi, eksik ödenmesi veya ödenmesine rağmen SGK’ya bildirilmemesinin bulunduğunu belirtti.
Çalışanların her ay ücret bordrolarını incelemesi gerektiğini ifade eden Karakaş, fazla çalışma saatleri ile bordrodaki ödeme tutarlarının karşılaştırılmasını önerdi.
İmzalı ve ihtirazi kayıt içermeyen bordroların, fazla çalışma alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda ispat açısından önem taşıdığına dikkat çeken Karakaş, eksik ödeme durumunda “Fazla çalışma alacağım saklıdır” şeklinde kayıt düşülmesini tavsiye etti.
EKSİK ÖDEME VE BİLDİRİM İÇİN BAŞVURU YOLLARI
Karakaş, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini veya SGK’ya bildirilmediğini düşünen çalışanların Alo 170 üzerinden başvuruda bulunabileceğini belirtti. Ayrıca konusuna göre SGK’ya veya Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüklerine dilekçe verilebileceğini ifade etti.
