Etabli ne demek? TDK sözlük anlamı nedir, etabli sorunu nedir?

Etabli kavramı, özellikle Türkiye ile Yunanistan arasında Lozan Antlaşması sürecinde yaşanan anlaşmazlıklarla birlikte gündeme gelen tarihi ve hukuki bir terim olarak dikkat çekiyor. Peki etabli ne demek, TDK sözlük anlamı nedir, etabli sorunu nasıl ortaya çıktı?

ETABLİ NE DEMEK?

Etabli kelimesi, Türkçede yerleşmiş, sakin anlamlarına gelmektedir. Kavram, bir kişinin ya da topluluğun belirli bir bölgede uzun süredir yaşadığını ve orayı yurt edindiğini ifade eder.

Tarihi bağlamda ise etabli, Türk ve Yunan ahalisine ilişkin mübadele sürecinde, hangi nüfusun değişime tabi tutulup hangilerinin tutulmayacağını belirlemek amacıyla kullanılan bir terimdir.

ETABLİ KELİMESİ HANGİ DİLDEN GELİYOR?

Etabli kelimesi Fransızca kökenlidir. Fransızca “établi” kelimesinden Türkçeye geçmiş olup, “yerleşik durumda olan” anlamını taşır. Kavram, özellikle Lozan Antlaşması sonrası ortaya çıkan hukuki tartışmalarda kullanılmaya başlanmıştır.

ETABLİ TDK SÖZLÜK ANLAMI NEDİR?

Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre etabli kelimesi:

• Yerleşiklik

• Bir yerde sürekli olarak oturma durumu

anlamlarına gelmektedir. TDK’da etabli, bir nüfusun veya kişinin belirli bir bölgede hangi tarihten itibaren yerleşik sayılacağına ilişkin hukuki ve sosyolojik bir terim olarak değerlendirilmektedir.

ETABLİ SORUNU NEDİR?

Etabli sorunu, 1923 Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanan nüfus mübadelesi sürecinde ortaya çıkmıştır. Mübadele kapsamında, Anadolu’daki Rumlar ile Yunanistan’daki Türklerin büyük bölümü karşılıklı olarak göç ettirilmiştir.

Ancak İstanbul’da yaşayan Rumlar ile Batı Trakya’da yaşayan Türkler, mübadele dışında tutulmuştur. Bu noktada “etabli” kavramı devreye girmiştir.

Bay Becerikli öldü mü? Phil Gallagher hayatta mı? Neden yayınlanmıyor?

İçeriği Görüntüle

Sorun, bu kişilerin hangi tarihten itibaren yerleşik (etabli) sayılacağı konusunda Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan görüş ayrılıklarından kaynaklanmıştır.

ETABLİ SORUNU NASIL ÇÖZÜLDÜ?

Etabli sorunu, Lozan Konferansı’nda uzun süre tartışılmış ve daha sonra Atina Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur. Yapılan düzenlemeyle:

• İstanbul’da yerleşik Rumlar

• Batı Trakya’da yerleşik Türkler

mübadele kapsamı dışında bırakılmıştır. Ancak bu nüfusun “yerleşik” sayılacağı tarih konusunda yaşanan belirsizlik, uzun süre iki ülke arasında diplomatik gerilim yaratmıştır.