Hazırlanan teklif kapsamında, başkalarına tez, makale veya proje yazdırarak diploma ya da akademik unvan elde edenlerin kazandıkları unvanlar geri alınacak. Akademik çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya bu sürece aracılık eden kişi ve kuruluşlara ise milyonlarca lirayı bulan para cezaları uygulanacak.
Düzenleme, özellikle son yıllarda internet üzerinden faaliyet gösteren ve ücret karşılığında tez, makale ve proje hazırlayan kişi ve şirketlere yönelik caydırıcı yaptırımlar getirmeyi amaçlıyor.
DİPLOMA VE AKADEMİK UNVANLAR GERİ ALINACAK
Kanun teklifine göre, akademik yeterlilik gerektiren tez, makale, kitap veya projeleri bizzat hazırlamak yerine başka kişi ya da kuruluşlara yaptırdığı tespit edilenlerin elde ettikleri diploma, akademik derece veya unvanlar iptal edilecek.
Bununla birlikte üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının bu tür faaliyetlere karıştığının belirlenmesi halinde en ağır disiplin yaptırımlarından biri uygulanacak. Başkası adına akademik çalışma hazırlayan veya bu sürece destek veren akademisyenler meslekten çıkarılabilecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte akademik etik ihlallerinin yalnızca disiplin suçu olmaktan çıkarılarak ciddi hukuki yaptırımlarla karşılık bulması hedefleniyor.
TEZ YAZANLARA MİLYONLUK CEZALAR GELİYOR
Teklifte dikkat çeken düzenlemelerden biri de para cezalarının kapsamı oldu.
Başkaları adına tez, makale, kitap veya bilimsel proje hazırlayan ya da bu faaliyetlere aracılık eden kişi ve kuruluşlara 500 bin lira ile 5 milyon lira arasında idari para cezası uygulanacak.
Bu faaliyetleri organize eden, reklamını yapan veya akademik çalışma hazırlamayı ticari kazanç kapısına dönüştüren kişi ve şirketlere yönelik yaptırımlar ise daha ağır olacak.
TİCARİ FAALİYET YÜRÜTENLERE 10 MİLYON LİRAYA KADAR CEZA
Kanun teklifine göre, ücret karşılığında sistematik şekilde tez, makale veya akademik çalışma hazırlayan kişi ve kuruluşlara 1 milyon liradan başlayıp 10 milyon liraya kadar ulaşan idari para cezaları verilebilecek.
Bu düzenlemeyle özellikle internet siteleri, danışmanlık şirketleri ve sosyal medya üzerinden faaliyet gösteren "tez hazırlama" organizasyonlarının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yetkililer, akademik üretimin ticari bir faaliyete dönüştürülmesinin yükseköğretim sistemine zarar verdiğine dikkat çekerken, yeni yaptırımların bu alandaki kayıt dışı faaliyetleri önemli ölçüde azaltmasının beklendiğini ifade ediyor.
YASA DIŞI ÜNİVERSİTE PROGRAMLARINA HAPİS CEZASI
Teklif yalnızca akademik sahteciliği değil, mevzuata aykırı eğitim faaliyetlerini de kapsıyor.
Buna göre, yurt dışında bulunan bir yükseköğretim kurumu adına Türkiye'de yasal izin olmaksızın ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da bu programları yürüten kişiler hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Bunun yanında failler hakkında 100 günden bin güne kadar adli para cezasına da hükmedilebilecek.
YASA DIŞI EĞİTİM KURUMLARININ REKLAMINA DA YAPTIRIM
Yeni düzenleme kapsamında yasa dışı eğitim faaliyetlerinin tanıtımını yapan kişi ve kuruluşlar da cezai sorumlulukla karşı karşıya kalacak.
Mevzuata aykırı şekilde faaliyet gösteren eğitim kurumları veya programlarının reklamını yapan, tanıtımını üstlenen ya da bu faaliyetlere aracılık edenlere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor. Ayrıca bu kişiler hakkında 50 günden 500 güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
AKADEMİK GÜVENİLİRLİĞİN ARTIRILMASI HEDEFLENİYOR
TBMM'ye sunulan düzenleme ile yükseköğretim sisteminde akademik etik kurallarının güçlendirilmesi, bilimsel üretimin güvenilirliğinin korunması ve diploma ile akademik unvanların hak edilerek kazanılmasının sağlanması amaçlanıyor.
Kanun teklifinin yasalaşması halinde, başkası adına akademik çalışma hazırlayan kişi ve kuruluşlar yalnızca yüksek para cezalarıyla değil, bazı durumlarda hapis cezalarıyla da karşı karşıya kalacak. Düzenlemenin, özellikle son yıllarda yaygınlaşan ücret karşılığı tez yazımı ve akademik danışmanlık adı altında yürütülen yasa dışı faaliyetlere karşı önemli bir hukuki adım olması bekleniyor.
