Yıllardır emeklilik sisteminde yaş ve prim şartlarının daha adil bir geçiş modeliyle düzenlenmesini isteyen 2000 sonrası sigortalılar açısından görüşme, talebin doğrudan Bakanlık düzeyinde aktarılması bakımından önem taşıyor.
EYT SONRASINDA GÖZLER 2000 SONRASI SİGORTALILARA ÇEVRİLDİ
Türkiye'de emeklilik tartışmasının en önemli dönüm noktalarından biri, 3 Mart 2023'te yürürlüğe giren EYT düzenlemesi oldu. 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunan milyonlarca vatandaş düzenlemeden yararlanarak yaş şartı olmaksızın emeklilik imkanına kavuştu.
Ancak sigorta başlangıcı bu tarihten sonraya kalan çalışanlar EYT kapsamına alınmadı. Bu durum, özellikle 1999 sonrasında sigorta girişi bulunan çalışanların emeklilik yaşları açısından önemli farklılıklarla karşı karşıya kalmasına neden oldu. EYT'nin ardından kapsam dışında kalan kesim, sosyal medya kampanyaları ve dernek faaliyetleriyle kademeli emeklilik talebini gündemde tutmaya başladı.
Bu süreçte Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), 2000 sonrası sigortalıların taleplerinin kamuoyuna ve karar vericilere aktarılması konusunda öne çıkan kuruluşlardan biri oldu.
"BEKLENEN DAVET NİHAYET GELDİ"
Son gelişmenin işareti, EMADDER Genel Başkanı Mihriban Uğurlu'nun sosyal medya hesabından yaptığı "Beklenen davet nihayet geldi" paylaşımıyla ortaya çıktı.
Paylaşımın ardından gözler görüşmenin içeriğine çevrildi. Kısa süre sonra EMADDER heyetinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile görüştüğü açıklandı. Görüşmede 8 Eylül 1999 sonrasında ortaya çıktığı savunulan emeklilik adaletsizliği, çalışanların yaşadığı mağduriyetler ve kademeli emeklilik ihtiyacı ele alındı.
Dernek yönetimi, görüşmede yalnızca mevcut sorunları aktarmakla kalmadıklarını, sosyal güvenlik sisteminde adaletin yeniden sağlanmasına yönelik çözüm önerilerini de Bakanlık yetkilileriyle paylaştıklarını belirtti.
KADEMELİ EMEKLİLİK TALEBİNİN MERKEZİNDE NE VAR?
Kademeli emeklilik talebinin temelinde, sigorta başlangıç tarihlerinin emeklilik yaşı üzerindeki etkisinin daha yumuşak bir geçiş modeliyle düzenlenmesi bulunuyor.
Talep sahipleri, 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunanların EYT kapsamında yaş şartından muaf tutulmasının ardından, hemen sonraki tarihlerde sigorta başlangıcı bulunan çalışanların çok daha ileri yaşlarda emekli olmak zorunda kalmasının sosyal güvenlik sisteminde bir geçiş sorunu oluşturduğunu savunuyor.
EMADDER'in Bakanlık görüşmesinde de bu nedenle yaş ve prim gün sayılarının sigorta başlangıç yıllarına göre kademeli şekilde artırılması yönündeki yaklaşımın gündeme getirildiği bildirildi.
Buradaki amaç, tek bir tarihin öncesi ve sonrası arasında keskin bir emeklilik farkı oluşması yerine, sigorta başlangıç tarihine göre basamakların oluşturulduğu bir modelin hayata geçirilmesi.
"YAŞ VE PRİM GÜNLERİ KADEMELİ ARTMALI" ÖNERİSİ
EMADDER tarafından yapılan açıklamada, sosyal güvenlik sisteminde adaleti yeniden tesis edecek çözüm önerilerinin de görüşmede masaya yatırıldığı belirtildi.
Derneğin savunduğu modelde, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı ve prim gün sayısının kademeli olarak değişmesi öne çıkıyor. Böyle bir modelin kabul edilmesi halinde, 2000 ve sonraki yıllarda sigorta sistemine dahil olan çalışanların emeklilik şartlarının tek bir yaş sınırı üzerinden değil, başlangıç tarihine göre oluşturulacak basamaklar üzerinden belirlenmesi mümkün olabilecek.
Ancak şu aşamada bu modelin hükümet tarafından kabul edildiğine ilişkin resmi bir karar bulunmuyor.
BAKANLIĞIN MEVCUT TUTUMU NE?
Öte yandan kademeli emeklilik konusunda mevcut resmi tabloyu da doğru değerlendirmek gerekiyor. Daha önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, emeklilik sisteminde değişiklik planlanmadığını ve mevcut prim ile yıl şartlarının devam edeceğini açıklamıştı. Mart 2026'da yayımlanan bir değerlendirmede de 2000 sonrası sigortalılar için gündemde yeni bir resmi kademeli emeklilik çalışması bulunmadığı aktarılmıştı.
Bununla birlikte 2000 sonrası sigortalıların taleplerinin Bakanlık düzeyinde doğrudan aktarılması, konunun sosyal güvenlik gündemindeki yerini koruduğunu gösteren yeni bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
