ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan gerilim, karşılıklı askeri hamlelerle yeni bir krize dönüştü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın İran’daki bazı askeri hedeflere yönelik yeni saldırılar düzenlediğini açıklamasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’ndan misilleme geldi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, deniz ve hava-uzay kuvvetlerinin ortak operasyonuyla Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD askeri noktalarının füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alındığını duyurdu. İran medyasında yer alan açıklamada, saldırıların ABD’nin İran kıyı bölgelerine yönelik operasyonlarına karşılık gerçekleştirildiği belirtildi.
Açıklamada, ABD’nin yeni bir ihlalde bulunması halinde “daha sert ve ezici bir karşılık” verileceği ifade edilerek, bölgede tansiyonun daha da yükselebileceği mesajı verildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI ÇEVRESİNDE PEŞ PEŞE PATLAMALAR
İran devlet televizyonu, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik kenti çevresinde patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Askeri kaynaklara dayandırılan haberde, Tahiruyi köyündeki bir iletişim kulesinin saldırıya uğradığı öne sürüldü.
Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası’nda yer alan Mesen köyünün de ABD ordusu tarafından düzenlenen saldırıda hedef alındığı iddia edildi. Bölgede yaşanan gelişmeler, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişlerin güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden artırdı.
CENTCOM: İRAN ATEŞKESE UYMA YOLUNU SEÇMEDİ
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran’a yönelik saldırıları doğrulayarak, operasyonların Hürmüz Boğazı’ndaki ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırılara yanıt olarak düzenlendiğini bildirdi.
CENTCOM açıklamasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla 27 Haziran’da İran’daki çeşitli hedeflere ilave saldırılar gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, İran’ın önceki gün bir ticari gemiye saldırmasının ardından ABD’nin karşılık verdiği, ancak Tahran yönetimine ateşkes anlaşmasına uyma fırsatı tanınmasına rağmen bu yolun seçilmediği savunuldu.
ABD tarafı, İran’ın bu sabah petrol taşıyan Panama bandıralı bir gemiye yeni bir İHA saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Açıklamada, ABD askeri uçaklarının İran’ın gözetleme altyapısı, iletişim sistemleri, hava savunma mevzileri, İHA depolama tesisleri ve mayın döşeme kabiliyetlerini hedef aldığı kaydedildi.
KRİZİ KARGO GEMİSİNE SALDIRI TETİKLEDİ
Bölgede tansiyonu yükselten ilk gelişme, Umman açıklarında seyir halindeki bir ticari kargo gemisinin kaynağı belirlenemeyen bir mermi ya da İHA ile vurulması oldu. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü’nün acil koduyla duyurduğu olayda, geminin köprü kısmında hasar meydana geldiği, ancak mürettebatın yara almadığı ve çevre kirliliği oluşmadığı bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, saldırının ardından yaptığı açıklamada olayın arkasında İran’ın olduğunu öne sürdü. Trump, saldırıyı ABD ile İran arasındaki ateşkes anlaşmasının “aptalca bir ihlali” olarak nitelendirdi.
Trump, kargo gemisine dört İHA ile saldırı düzenlendiğini, bunlardan üçünün ABD güçleri tarafından düşürüldüğünü, birinin ise gemiye isabet ettiğini belirterek misilleme sinyali verdi.
ABD İRAN’DAKİ ASKERİ HEDEFLERİ VURDU
Trump’ın açıklamasının ardından ABD ordusu Hürmüz Boğazı çevresinde operasyon başlattı. CENTCOM, ABD savaş uçaklarının İran’a ait füze ve İHA depolama alanları ile kıyı radar tesislerini hedef aldığını duyurdu.
ABD açıklamasında, ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanmaya devam edileceği ve İran’ın anlaşma maddelerine uyması için bölgede teyakkuz halinde olunacağı vurgulandı.
İran devlet televizyonu ise Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik kentindeki Taheruyi İskelesi’nin “düşman saldırısının” hedefi olduğunu bildirdi. İranlı askeri kaynaklar ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan “izinsiz” geçmeye çalışan bazı gemilere Sirik kentinden uyarı ateşi açıldığını doğruladı.
İRAN’DAN ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME
ABD’nin İran’daki stratejik noktaları hedef almasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, Körfez bölgesindeki ABD askeri varlığını hedef alan karşı saldırılar düzenlediğini açıkladı.
DMO bildirisinde, Washington yönetiminin anlaşma hükümlerini ihlal ettiği savunularak, saldırganlığın tekrarlanması durumunda karşılığın daha kapsamlı olacağı ifade edildi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de ABD’nin ateşkesi ihlal ettiğini belirterek, bu adımın Washington açısından “pişmanlıkla sonuçlanacağını” söyledi.
İSLAMABAD MUTABAKATI TEHLİKEDE
Son gelişmeler, ABD ile İran arasında kısa süre önce imzalanan İslamabad Mutabakatı’nın geleceğini de belirsizliğe sürükledi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’ın arabuluculuğunda 14 Haziran’da 14 maddelik mutabakat zaptını dijital ortamda imzalamıştı.
Mutabakat; Lübnan dahil bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine açılması, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması ve İran’ın nükleer programı ile yaptırımların kaldırılmasına yönelik 60 günlük müzakere sürecinin başlatılması gibi başlıkları içeriyordu.
Ancak Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden başlayan karşılıklı saldırılar, mutabakatın uygulanabilirliğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Bölgedeki askeri hareketlilik sürerken, taraflardan gelecek yeni açıklamalar krizin seyrini belirleyecek.
