İsrail’in 120 üyeli parlamentosu Knesset’te hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Kamu yayıncısı KAN’ın sandık çıkış anketinde Gadi Eisenkot liderliğindeki Netanyahu karşıtı blok 53, Netanyahu’nun ittifakı ise 50 sandalye elde etti. Arap partilerinin toplam sandalye sayısının 17 olması öngörüldü. Diğer televizyon kanallarının tahminlerinde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Ancak kesin dağılımın belirlenmesi için oy sayımının tamamlanması gerekiyor.
KAN’ın tahmininde Netanyahu’nun Likud Partisi 25 sandalyeyle ilk sırada yer alırken Eisenkot’un Yashar Partisi’nin 21 sandalye kazanması bekleniyor. Bu sonuç, en fazla sandalyeye sahip parti ile hükümeti kurabilecek çoğunluğu oluşturma ihtimali bulunan siyasi blok arasındaki farkı ortaya koydu.
EİSENKOT’TAN HÜKÜMETİ KURMA MESAJI
Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, sandık çıkış anketlerinin açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede sonuçların Netanyahu yönetimine yönelik güven kaybını gösterdiğini savundu. Eisenkot, hükümeti kurmak için en kısa sürede harekete geçeceğini belirtti.
Eisenkot’un önündeki en önemli engel, kendisini destekleyen partilerin toplam sandalye sayısının 61’in altında kalması. Bu nedenle yeni hükümet arayışında farklı siyasi partilerle yürütülecek görüşmelerin belirleyici olması bekleniyor.
Eisenkot’un iki Arap partisinin desteğini alarak azınlık hükümeti kurmayı denemesi seçenekler arasında bulunuyor. Ancak böyle bir formülün hayata geçirilmesi, muhalefet bloğundaki diğer partilerin bu iş birliğine nasıl yaklaşacağına bağlı olacak.
İsrail siyasetinde Arap partilerinin hükümet kurma süreçlerindeki rolü, uzun süredir tartışılan başlıklar arasında yer alıyor. Bu partilerin sağlayabileceği destek, sandalye dağılımının başa baş olduğu seçimlerde hükümetin kurulması açısından kritik hale gelebiliyor.
LİKUD İLK SIRADA, MUHALEFET BLOĞU ÖNDE
Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi’nin sandalye sayısında ilk sırada yer alması, seçim gecesinin öne çıkan sonuçlarından biri oldu. Buna karşın Netanyahu karşıtı partilerin toplamda daha fazla sandalye kazanması, hükümet kurma yarışının yalnızca en fazla sandalyeye sahip parti üzerinden değerlendirilemeyeceğini gösterdi.
İsrail’de seçmenler başbakanı doğrudan seçmek yerine parlamentoda temsil edilecek partilere oy veriyor. Bu nedenle seçim sonrasında siyasi liderlerin, hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşmak için diğer partilerle anlaşması gerekiyor.
Dışişleri Bakanı Gideon Saar, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, "Solun kutlamaları için erken. Taraflı yorumcuların kendini beğenmişliği ise gülünç. Açık olan şey, Likud’un İsrail’in en büyük partisi olması" dedi.
Ana muhalefet lideri Yair Lapid ise seçim tablosunu Netanyahu yönetimi açısından ağır bir yenilgi olarak değerlendirdi. Lapid, "Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu, ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi" ifadelerini kullandı.
İki açıklama, seçim sonuçlarının siyasi taraflarca farklı biçimlerde yorumlandığını ortaya koydu. Likud’un en fazla sandalyeye sahip parti olması Netanyahu cephesinin öne çıkardığı unsur olurken muhalefet, kendi bloğunun toplam sandalye üstünlüğünü vurguladı.
ARAP PARTİLERİNİN SANDALYE SAYISI ARTTI
Sandık çıkış anketlerinde Arap partilerinin toplam sandalye sayısının 17 ila 18 arasında olması öngörüldü. Bu tahminin kesinleşmesi halinde Arap partilerinin parlamentodaki temsilinin 2022 seçimlerine kıyasla artması bekleniyor.
Arap partilerinin ittifakı Ortak Liste’nin seçim merkezinde tahminlerin açıklanması alkış ve ıslıklarla karşılandı. Arap partilerinin elde edeceği sandalye sayısı, iki ana siyasi bloğun da çoğunluk için gereken eşiğin altında kaldığı tabloda daha fazla önem kazandı.
Bununla birlikte Arap partilerinin Netanyahu karşıtı çizgide yer alması, tamamının Eisenkot liderliğindeki bir hükümete koşulsuz destek vereceği anlamına gelmiyor. Hükümetin kurulabilmesi için partiler arasındaki siyasi anlaşmazlıkların ve olası iş birliği koşullarının da aşılması gerekiyor.
GÖZLER CUMHURBAŞKANI HERZOG’UN KARARINDA
Kesin sonuçların açıklanmasının ardından İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog’un siyasi partilerle istişarelerde bulunarak hükümeti kurma görevini en güçlü ihtimale sahip adaya vermesi bekleniyor. İsrail’de hükümet kurma süreci, seçimden birinci çıkan partinin liderine otomatik olarak başbakanlık verilmesi şeklinde işlemiyor. Cumhurbaşkanı, parlamentoya giren partilerin temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma ihtimali en yüksek olan adayı görevlendiriyor. Görevlendirilen adayın koalisyon oluşturabilmesi için gerekli desteği sağlaması gerekiyor.
Netanyahu’nun Likud Partisi’nin en fazla sandalyeye sahip olması, mevcut başbakanın hükümet kurma girişiminde bulunabilmesi açısından önem taşıyor. Buna karşılık Eisenkot’un liderlik ettiği bloğun toplam sandalye sayısında önde olması, muhalefetin de hükümeti kurma iddiasını güçlendiriyor. İki tarafın da yeterli desteği sağlayamaması durumunda siyasi görüşmelerin uzaması ve yeni bir seçim ihtimalinin gündeme gelmesi bekleniyor.
İSRAİL’İ YENİ BİR SİYASİ KRİZ BEKLİYOR OLABİLİR
İsrail, 2019 ile 2022 yılları arasında yaşanan siyasi tıkanıklık döneminde yaklaşık üç buçuk yıl içinde beş genel seçim gerçekleştirdi. Partilerin parlamentoda kalıcı bir çoğunluk oluşturamaması, hükümetlerin kurulmasını zorlaştırmış ve ülkeyi tekrar tekrar seçime götürmüştü.
2026 seçimlerinin ardından ortaya çıkan tablo da benzer bir belirsizlik ihtimalini gündeme taşıdı. Netanyahu ve Eisenkot liderliğindeki blokların gerekli sandalye sayısına ulaşamaması, küçük partilerin ve Arap siyasi temsilcilerinin olası hükümet görüşmelerindeki ağırlığını artırabilir.
Seçim süreci, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırı ve ardından Gazze’de başlayan savaşın gölgesinde gerçekleşti. Güvenlik politikaları, askerlik yükümlülükleri ve Netanyahu hükümetinin 7 Ekim öncesindeki güvenlik başarısızlıklarına ilişkin hesap verebilirlik tartışmaları seçim kampanyasının öne çıkan konuları arasında yer aldı.
