Her insan için sevdiklerinden ya da sevdiği bir şeyden ayrılması oldukça üzüntü vericidir. Herkes yaşadığı kayıp sonucunda farklı tepkiler gösterir. Verdikleri duygusal, bilişsel, fiziksel tepkilere de yas denir. Yas süreci psikolojik bir rahatsızlık değil belli aşamaları içeren ve beklenen olağan bir süreçtir.
Yas evrelerine baktığımızda;
- Hissizlik:Yaşanılan ilk evredir. Kişi yaşadığı kayıbı anlamlandırmakta zorlanır bundan dolayı herhangi bir tepki gösteremez.
- İnkar:Bireyler sevdikleri kişiden ayrılınca ya da onların ölüm haberini duyunca bunu kabul etmek istemezler. Sanki hala onlarlaymış gibi ve bunun gerçek olmadığını düşünürler.
- Öfke:En çok da kendilerini yetersiz görerek kişiler “benim elimden bir şey gelmedi” diyerek kendilerini suçlamaya başlar. Kaybettikleri kişiye de zaman zaman “neden beni bırakıp gittin” tarzında öfkelendiği anlar yaşarlar.
- Çaresizlik:Belki de en zor evre olarak görülen çaresizlik ve onun ardından yapabileceği bir şey olmadığından duyduğu histir.
- Kabulleniş:Bu evrede kişiler yaşadıkları kaybı kabul edip nasıl bir yol izlemesi gerektiği hakkında planlar yaparlar. Kayıp ve yas sürecini yaşama şekli kişiden kişiye değişiklik gösterir.
Bu süreçte yaşanılan yaygın belirtilere baktığımızda:
- Fiziksel belirtiler:Nefes alamıyor gibi hissetme, uyku düzeninde bozukluklar, iştahta artış ya da azalış, sürekli olarak görülen yorgunluk ve halsizlik hali
- Duygusal belirtiler:Üzüntü, çaresizlik, mutsuzluk, öfke, suçluluk ve umutsuzluk
- Bilişsel ve davranışsal belirtiler:Dikkat dağınıklığı, odaklanamama, unutkanlık, olumsuz düşünmeye yatkınlık, çevreden uzaklaşma, sosyalleşmenin belirgin biçimde azalmasıKayıp ve yas dönemi oldukça acılı ve sancılı bir dönemdir. Kolay kolay baş edebilmek ne yazık ki mümkün değildir. Peki bu durumla daha iyi baş edebilmek için neler yapmalı?
- Güçlü görünmeye çalışmaktan vazgeçmeli
-Yaşadığımız duygu her ne ise onu yaşamaya izin vermeli
- Sevdiğimiz insanların desteğine sırtımızı dönmemeli
-Size yardım etmek isteyen insaların yardımını hoşgörü ile karşılamalı
- Kendinizi iyi hissetme yolunu keşfetmeli; bazıları yazarak bazıları anlatarak bazıları çizerek içinde hissettiği yoğun duyguları azaltabilir.
Eğer yaşadığınız kayıp ve yas sürecini uzun zamandır yaşıyor ve günlük hayatınızı önemli oranda etkilediğini düşünüyorsanız muhakkak psikolojik destek almalısınız. Unutmayalım ki hayatta daima acı var önemli olan onu kabul etmek ve yaşamaya izin vermek. Maalesef ki görmezden geldiğimiz duygular bizi en çok yıpratanlardır.
Bir sonraki konumuz olan “Mutluluğa dair” adlı yazımızda görüşmek üzere sağlık ve sevgiyle kalmanız dileğiyle. Online psikolojik destek almak için instagram adresinden mesaj atmanız yeterli olacaktır. Görüşmelerimiz görüntülü whatsapp veya zoom üzerinden gerçekleşmektedir. Yüz yüze psikolojik danışmanlıklar ise Derin Psikolojik Danışmanlık Merkezi’nde gerçekleşmektedir. Randevu için:0 (552) 384 52 55 arayabilirsiniz.Instagram:psk.silabakac
Adres: Kızılırmak Mahallesi 1446.cadde no:12/33 kat :9 Alternatif Plaza, Çukurambar/Ankara
