Türkiye’de sigara ve tütün kullanımına ilişkin kuralların köklü şekilde değişmesine yol açabilecek yeni yasa taslağı kamuoyunun gündemine oturdu. Sağlık Bakanlığı’nın destek verdiği ve AK Parti tarafından Meclis’e sunulması beklenen düzenleme, “2040’ta tütünsüz nesil” hedefi doğrultusunda hazırlandı. Avrupa Birliği’nin sigara kullanımını azaltmaya yönelik politikalarına paralel şekilde oluşturulan taslakta, hem bireysel tüketimi hem de satış süreçlerini kapsayan sert yaptırımlar dikkat çekiyor.
41 maddeden oluştuğu belirtilen düzenleme, yalnızca klasik sigaraları değil elektronik sigara, ısıtılmış tütün cihazları ve nikotin içeren diğer ürünleri de kapsıyor. Taslağın yasalaşması halinde Türkiye’de tütün ürünlerinin erişimi ve kullanımı konusunda bugüne kadarki en sert uygulamalardan biri devreye girecek.
2040’TAN SONRA TÜM TÜTÜN ÜRÜNLERİNE SATIŞ YASAĞI
Taslağın en dikkat çeken maddesi ise 1 Ocak 2040 tarihi itibarıyla Türkiye genelinde tüm tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanacak olması. Buna göre sigara, puro, elektronik sigara, nargile ürünleri ve nikotin bazlı tüm ürünler piyasadan kaldırılabilecek.
Yeni düzenleme yalnızca satış yasağıyla sınırlı kalmıyor. Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin üretimi, dağıtımı ve ticaretine ilişkin de tam kapsamlı yasak planlanıyor. Yetkililer, bu adımın özellikle gençler arasında artan nikotin bağımlılığını önlemeyi amaçladığını belirtti.
AÇIK ALANLARDA SİGARA KISITLAMASI GELİYOR
Hazırlanan taslakta sosyal yaşam alanlarına yönelik dikkat çekici düzenlemeler de yer alıyor. Restoran, kafe ve pastane gibi işletmelerde açık alanlarda sigara kullanımının ciddi ölçüde sınırlandırılması planlanıyor. Yeni kurallara göre işletmeler yalnızca toplam alanlarının yüzde 10’u kadar bölümünü sigara içimine ayırabilecek. Ayrıca bu bölümlerde yiyecek ve içecek servisi yapılmasına izin verilmeyecek. Garson hizmetinin de tamamen kaldırılması gündemde.
TÜTÜN SATIŞINDA YENİ SİSTEM HAZIRLANIYOR
Taslakta satış süreçlerine ilişkin önemli değişiklikler de bulunuyor. Buna göre tütün ürünlerinin satışında nakit ödeme uygulamasının sona ermesi planlanıyor. Satışların yalnızca kimlik ve yaş doğrulaması yapılabilen elektronik sistemler üzerinden gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Yetkililer, bu yöntem sayesinde özellikle çocuklara ve 18 yaş altındaki bireylere sigara satışının önüne geçilmesinin amaçlandığını ifade ediyor.
KURALLARA UYMAYANA MİLYONLUK CEZA
Yasa taslağında cezai yaptırımların da oldukça ağır olması dikkat çekiyor. Taslağa göre yasağa rağmen tütün ürünü satışı ya da üretimi yapan kişi ve işletmelere 1 milyon TL ile 5 milyon TL arasında para cezası uygulanabilecek. Bu rakamların mevcut cezalara göre yaklaşık 100 kat artırıldığı belirtildi. Özellikle kaçak üretim ve yasa dışı satışların önüne geçilmesi için sert yaptırımların devreye alınacağı ifade ediliyor. Çocuklara tütün ürünü satılması halinde ise para cezasının yanı sıra bir yıla kadar hapis cezası verilmesi planlanıyor.
SİGARA İÇEN BİREYLERE 5 BİN TL CEZA GÜNDEMDE
Taslakta bireysel kullanıcıları ilgilendiren maddeler de bulunuyor. Yasaklı alanlarda sigara ya da tütün ürünü kullanan kişilere 5 bin TL idari para cezası uygulanması planlanıyor. Kuralları ihlal eden işletmeler için ise ilk aşamada 50 bin TL’den başlayan cezalar öngörülüyor. İhlalin tekrar etmesi halinde işletmeler hakkında geçici kapatma dahil olmak üzere kademeli yaptırımlar uygulanabilecek.
DÜZENLEME TARTIŞMAYE NEDEN OLDU
Kamuoyunda geniş yankı uyandıran taslak, toplum sağlığı açısından önemli bir adım olarak değerlendirilirken bazı kesimler ise uygulamanın ekonomik ve sosyal etkilerinin dikkatle ele alınması gerektiğini savunuyor. Özellikle tütün sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin ve milyonlarca sigara kullanıcısının düzenlemeden nasıl etkileneceği şimdiden tartışma konusu oldu.
