Ankara eğitim süresinde Türkiye'nin zirvesinde: 10 yıllık değişimde ise son sırada
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 Ulusal Eğitim İstatistikleri, illerin eğitim göstergelerinde dikkat çeken farklılıkları ortaya koydu. Verilere göre Ankara, 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama tamamladığı eğitim süresinde 10,9 yıl ile Türkiye'nin ilk sırasında yer aldı. Ancak Başkent'in son 10 yıldaki değişimine bakıldığında sıralama tersine döndü. Ankara, 2016-2025 döneminde ortalama eğitim süresindeki yüzde 13,2'lik artışla 81 il arasında en düşük değişimin görüldüğü il oldu. Bu durum, Ankara'nın eğitim düzeyinin gerilediği anlamına gelmiyor. Aksine Başkent'te ortalama eğitim süresi yükselmeye devam ederken, başlangıç seviyesinin yüksek olması nedeniyle 10 yıllık oransal artış diğer bazı illerin gerisinde kaldı.
Ankara 10,9 yıllık ortalamayla ilk sırada
TÜİK verilerine göre Türkiye genelinde 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl olarak hesaplandı. Ankara'da ise bu değer 10,9 yıl oldu. Böylece Başkent, ülke ortalamasının yaklaşık 1,3 yıl üzerinde yer alarak 81 il arasında ilk sıraya çıktı. Ankara'nın ardından İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova geldi. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı oldu. Ağrı'yı Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van izledi.
Son 10 yılda artışta tablo değişti
Ankara'nın eğitim göstergelerindeki konumu, 2016-2025 dönemindeki değişim oranlarına bakıldığında farklı bir görünüm ortaya koydu. TÜİK verilerine göre Ankara'da ortalama eğitim süresi söz konusu dönemde yüzde 13,2 arttı. Bu oran 81 il içerisindeki en düşük artış oldu. Eğitim süresindeki artışın en sınırlı olduğu iller şöyle sıralandı:
-
Ankara: yüzde 13,2
-
Eskişehir: yüzde 14,5
-
Tekirdağ: yüzde 14,6
-
İzmir: yüzde 14,8
-
İstanbul: yüzde 15,1
Başkent böylece mevcut ortalama eğitim süresinde ilk sırada bulunurken, son 10 yıllık değişim oranında listenin sonunda yer aldı.
En yüksek artış Şırnak'ta gerçekleşti
2016-2025 döneminde ortalama eğitim süresindeki en yüksek artış ise Şırnak'ta kaydedildi. Şırnak'ta ortalama eğitim süresi yüzde 48,5 artarken, bu ili yüzde 40,4 ile Hakkari, yüzde 35,7 ile Muş, yüzde 35,5 ile Şanlıurfa ve yüzde 33,1 ile Van takip etti. Oranlar karşılaştırıldığında Şırnak'taki artışın, Ankara'daki yüzde 13,2'lik artışın yaklaşık 3,7 katına denk geldiği görülüyor. Ancak bu karşılaştırmada illerin 2016'daki başlangıç seviyelerinin de dikkate alınması gerekiyor. Eğitim süresi daha düşük olan illerde, aynı dönemde gerçekleşen ilerleme oransal olarak daha yüksek görünebiliyor.
Ankara'da erkeklerin eğitim süresi 11,5 yıl
TÜİK'in verileri cinsiyet bazında incelendiğinde Ankara'da erkekler ile kadınlar arasında da fark bulunduğu görülüyor. Başkentte 25 yaş ve üzerindeki erkeklerin ortalama eğitim süresi 11,5 yıl, kadınların ise 10,4 yıl olarak hesaplandı. Buna göre Ankara'da erkekler ile kadınlar arasındaki ortalama eğitim süresi farkı yaklaşık 1,1 yıl oldu. Türkiye genelinde ise erkeklerin ortalama eğitim süresi 10,3 yıl, kadınlarınki 8,9 yıl olarak belirlendi. Ülke genelindeki cinsiyet farkı yaklaşık 1,4 yıl seviyesinde bulunuyor.
Genç kadınlarda yükseköğretim oranı erkekleri geçti
Veriler genç nüfusta yükseköğretim mezuniyet oranlarının yıllar içinde önemli ölçüde yükseldiğini de gösteriyor. Türkiye genelinde 25-34 yaş grubunun yükseköğretim mezuniyet oranı 2008 yılında yüzde 13,5 iken, 2025'te yüzde 45,6'ya yükseldi. Aynı yaş grubunda yükseköğretim mezunu kadınların oranı yüzde 50,3, erkeklerin oranı ise yüzde 41 oldu. Böylece 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezuniyet oranı kadınlarda erkeklerden yaklaşık 9,3 puan daha yüksek gerçekleşti.
“Ortalama eğitim süresi” neyi gösteriyor?
TÜİK'in kullandığı ortalama eğitim süresi göstergesinin doğru yorumlanması önem taşıyor. Bu gösterge, bugün eğitim hayatına başlayan bir çocuğun gelecekte kaç yıl eğitim göreceğini ifade etmiyor. 25 yaş ve üzerindeki nüfusun tamamladığı ortalama eğitim süresini gösteriyor. Dolayısıyla Ankara için açıklanan 10,9 yıllık değer, “Ankara'da çocukların 10,9 yıl eğitim görmesi bekleniyor” şeklinde yorumlanmamalı. Gelecekte bir öğrencinin, mevcut eğitim koşullarının devam etmesi halinde eğitim sistemi içerisinde geçirmesi beklenen süreyi ifade eden gösterge ise “muhtemel eğitim süresi” olarak tanımlanıyor.
Ankara'nın eğitim karnesinde iki farklı sonuç
TÜİK'in 2025 verileri Ankara açısından iki farklı tablo ortaya koyuyor. Başkent, 25 yaş ve üzeri nüfusun tamamladığı ortalama eğitim süresinde 10,9 yıl ile Türkiye'nin ilk sırasında bulunuyor. Buna karşılık 2016-2025 dönemindeki artış oranı yüzde 13,2 ile 81 il arasındaki en düşük oran olarak kayıtlara geçti. Bu nedenle Ankara'nın artış sıralamasında son sırada bulunması, eğitim süresinin azaldığı anlamına gelmiyor. Veriler, Başkentte ortalama eğitim süresinin yükseldiğini ancak diğer bazı illerde başlangıç seviyesinin daha düşük olması nedeniyle son 10 yıldaki oransal artışın daha yüksek gerçekleştiğini gösteriyor.
