Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmenin etkisiyle artan reklam ve pazarlama faaliyetlerinde tüketicilerin daha güçlü korunmasını amaçlayan önemli bir düzenlemeyi yürürlüğe alıyor. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikler, 1 Ağustos itibarıyla uygulanmaya başlanacak.
Yeni düzenlemeyle birlikte hedefli reklamcılık, sosyal medya etkileyicilerinin tanıtımları, yapay zekayla hazırlanan reklam içerikleri, indirim kampanyaları ve tüketici yorumları gibi birçok alanda yeni yükümlülükler getirilecek. Amaç ise yanıltıcı reklamların önüne geçmek, tüketicinin doğru bilgiye ulaşmasını sağlamak ve ticari şeffaflığı artırmak.
HEDEFLİ REKLAMLARDA ŞEFFAFLIK ZORUNLU OLACAK
Yönetmelikle birlikte internet kullanıcılarının kişisel verileri ve çevrim içi davranışları analiz edilerek hazırlanan hedefli reklamlara ilişkin önemli kurallar getirildi. Buna göre reklam verenler, tüketicilere reklamın hangi kriterlere göre gösterildiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini açık, anlaşılır ve kolay ulaşılabilir şekilde bildirmek zorunda olacak. Öte yandan çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yapılarak hedefli reklam gösterilmesi ise tamamen yasaklandı.
İNFLUENCER PAYLAŞIMLARINDA "REKLAM" İBARESİ MECBURİYETİ
Kamuoyunda "influencer" olarak bilinen sosyal medya içerik üreticilerine yönelik kurallar da netleştirildi. Bir ürün ya da hizmet karşılığında ücret, ücretsiz ürün, indirim veya herhangi bir menfaat elde edilmesi durumunda yapılan paylaşımlarda, bunun reklam olduğunun açık şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi. Bu kapsamda paylaşımlarda tüketicinin reklam olduğunu ilk bakışta anlayabileceği şekilde "reklam" veya "tanıtım" ifadelerine yer verilmesi gerekecek.
İNDİRİMLİ SATIŞLARDA ESKİ FİYAT KURALI DEĞİŞTİ
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri de indirim kampanyalarına ilişkin oldu. Buna göre indirimli satış reklamlarında, indirimden önceki fiyat olarak yalnızca indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat kullanılabilecek. Bu fiyat üzeri çizilerek tüketiciye sunulabilecek.
Meyve, sebze gibi kısa sürede bozulabilen ürünlerle hizmetlere ilişkin kampanyalarda ise indirimli fiyatın bir önceki satış fiyatı esas alınacak. Ayrıca tüketiciye indirim veya başka bir avantaj sağlanmasını belirli şartlara bağlayan kampanyalar da artık indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak.
YAPAY ZEKA İLE OLUŞTURULAN REKLAMLARA YENİ SINIRLAR
Yapay zekanın reklam sektöründe yaygınlaşmasıyla birlikte bu alanda da önemli düzenlemeler yapıldı. İnsanlardan ayırt edilmesi güç dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda, bu içeriklerin yapay zekayla oluşturulduğunun açık ve anlaşılır biçimde belirtilmesi zorunlu olacak. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojisi kullanılarak oluşturulan dijital kopyasının, ürünü veya hizmeti bizzat deneyimlemiş ya da tavsiye ediyormuş izlenimi verecek şekilde kullanılması yasaklandı.
"ÇEVRE DOSTU" İDDİALARINA BELGE ŞARTI
Yönetmelik, çevresel beyan içeren reklamları da kapsıyor. Bundan sonra reklamlarda "çevre dostu", "doğa dostu" gibi genel ifadeler herhangi bir açıklama yapılmadan kullanılamayacak. İşletmeler, çevresel iddialarının ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasıyla ilgili olduğunu açıkça belirtmek zorunda olacak. Ayrıca bu tür beyanlar; yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite bağımsız test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanacak.
TÜKETİCİ YORUMLARI VE ŞİKAYETLERİNDE DEĞİŞİKLİK
Yeni yönetmelik tüketici değerlendirmeleri konusunda da yeni kurallar getiriyor. Satıcı veya hizmet sağlayıcıya, tüketici şikayetleri yayımlanmadan önce cevap verme hakkı için tanınan süre 72 saatten 48 saate indirildi. Bu süre içinde yanıt verilmemesi halinde değerlendirmeler doğrudan yayımlanabilecek.
Bunun yanında satın alma işlemi doğrulanamayan platformlardan alınan tüketici yorumlarının yayımlanmasına izin verilmeyecek. Mal, hizmet, teslimat ve satıcı gibi farklı kategorilerde yapılan değerlendirmelerin tamamının da aynı alanda açık ve kolay erişilebilir şekilde gösterilmesi zorunlu olacak.
TAKVİYE GIDALAR VE AKADEMİK UNVANLAR İÇİN DE YENİ KURALLAR
Düzenlemeyle birlikte takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçiyormuş izlenimi oluşturacak şekilde tanıtılması yasaklandı. Bu ürünler sağlık beyanları dışında belirlenen kurallar çerçevesinde karşılaştırmalı reklamlara konu olabilecek. Ayrıca reklamlarda tüketicilerin bilgi eksikliğini istismar edecek biçimde akademik unvanların yanıltıcı veya aldatıcı şekilde kullanılmasının da önüne geçilecek.
YASA DIŞI BAHİS VE FALCILIK REKLAMLARINA DAHA SIKI YASAK
Yönetmelik kapsamında yasa dışı bahis ve kumar reklamlarına yönelik yasaklar genişletildi. Buna göre yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da yasak kapsamına alındı. Ayrıca falcı, medyum, astrolog ve benzeri kişiler tarafından sunulan hizmetlerin reklamlarına ilişkin yasaklar da sürdürülecek.
AMAÇ TÜKETİCİYİ DAHA GÜÇLÜ KORUMAK
Ticaret Bakanlığı, yeni düzenlemelerle birlikte tüketici haklarının daha etkin korunmasının, reklam ve pazarlama faaliyetlerinde şeffaflığın artırılmasının ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelenin güçlendirilmesinin hedeflendiğini belirtti.
