Ankara’nın Altındağ ilçesinde, Samanpazarı semtinin hareketli dokusu içerisinde bulunan Kurşunlu Camii, yüzyıllardır kentin dini ve mimari belleğinde önemli bir yere sahip. Anafartalar Caddesi ile Koyun Pazarı Caddesi’nin kesiştiği dar bir köşede konumlanan cami, kurşunla kaplı kubbesiyle hem adını hem de kimliğini ortaya koyuyor. Osmanlı mimarisinin sade ama etkileyici çizgilerini taşıyan yapı, bugün hâlâ ibadete açık olmasıyla Ankara’nın yaşayan tarih mekânları arasında.
KLASİK OSMANLI MİMARİSİNİN İZLERİNİ TAŞIYOR
Kurşunlu Camii, kare planlı ve tek kubbeli camiler grubunda yer alıyor. Merkezi kubbeyle örtülü harim mekânı, klasik Osmanlı cami mimarisinin temel özelliklerini yansıtıyor. Yapının kubbesi tamamen kurşunla kaplı olup, sekizgen kasnak üzerine oturuyor. Kasnağın her cephesinde bulunan pencereler, iç mekâna doğal ışık sağlıyor. Duvar örgüsünde moloz taş ve tuğla hatıllar birlikte kullanılırken, cephelerdeki sivri kemerli nişler içinde yer alan pencereler yapıya dengeli ve uyumlu bir görüntü veriyor. Cephelerin üst kısmında ise sade bir silme dikkat çekiyor.
ÇEŞİTLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPILMIŞ
Caminin kuzey cephesinde bulunan son cemaat yeri, tarih içinde çeşitli müdahalelere uğramış bölümlerden biri. İlk dönemlerde ahşap çatılı olduğu bilinen alan, daha sonraki yıllarda betonarme olarak yenilenmiş. Kot farkı nedeniyle alt kısmı boşaltılan bölüm, zamanla abdest alma alanı, tuvalet, depo ve dükkânlar şeklinde düzenlenmiş. Yapılan eklemeler, caminin özgün mimari dokusuyla tam uyum sağlamasa da yapının güncel ihtiyaçlara cevap vermesi amacıyla yapılmış düzenlemeler olarak öne çıkıyor.
MİHRAP, MİNBER VE İÇ MEKÂN DİKKAT ÇEKİYOR
Caminin alçıdan yapılan mihrabının yüzeyi altın yaldız ve beyaz yağlı boya ile kaplanmış. Kenarları çıkıntılı bir bordürle çevrelenen mihrabın üst kısmında mukarnas süslemeler bulunuyor. İç mekânda sadelik hâkim olurken, detaylarda Osmanlı estetiğinin izleri görülüyor. Ahşap malzemeden üretilen minberin ise yapıya sonradan eklendiği biliniyor. Minber, yan aynalıklarında yer alan dikdörtgen panolarla dikkat çekiyor.
DEPREMLER, FIRTINALAR GÖRDÜ AMA YIKILMADI
Kurşunlu Camii, tarih boyunca çeşitli doğal afetlerle karşı karşıya kaldı. Özellikle 1920 yılında yaşanan şiddetli fırtına, minarenin gövdesinin yıkılmasına neden oldu. Yapılan onarımda minare, özgün ölçülerinden farklı biçimde yeniden inşa edildi. Bir yıl sonra, 1921 depremi camide yeni hasarlara yol açtı. Depremin ardından yapı tekrar onarımdan geçirildi ve ibadete açık hale getirildi. Minarenin beşgen kaidesi taş malzemeden, silindirik gövdesi ise tuğladan inşa edilirken, tek şerefeli yapısı ve sivri külahı dikkat çekiyor. Minareye giriş kapısı doğrudan caminin içinden sağlanıyor.
TARİHİ MİMARİSİNDE GİZLİ
Kurşunlu Camii’nin günümüze ulaşan bir kitabesi bulunmuyor. Bu nedenle yapının kesin inşa tarihi ve banisi net olarak bilinmiyor. Ancak mimari özellikleri dikkate alındığında, caminin 15. ya da 16. yüzyılda inşa edildiği düşünülüyor. Bazı araştırmacılar, yapının Osmanlı Sadrazamı Nasuh Paşa tarafından yaptırılmış olabileceğini dile getitiyor. Nasuh Paşa’nın Ankara ve çevresinde birçok esere imza atmış olması, bu görüşü güçlendiren unsurlar arasında yer alıyor.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE YAŞAYAN BİR İBADET MEKÂNI
Yüzyıllar boyunca depremler, fırtınalar ve çeşitli restorasyonlar geçiren Kurşunlu Camii, bugün Ankara’nın tarihi kimliğinin önemli parçalarından biri olmaya devam ediyor. Samanpazarı’nın kalabalığı içinde sessizce varlığını koruyan yapı, hem ibadet edenleri hem de kentin tarihine ilgi duyan ziyaretçileri ağırlamayı sürdürüyor. Kurşun kaplı kubbesiyle adını yaşatan cami, Ankara’nın geçmişiyle bugününü birbirine bağlayan güçlü bir kültürel miras olarak ayakta duruyor.
