Ankara'nın ev sahipliği yaptığı NATO Liderler Zirvesi öncesinde uluslararası kamuoyunun odağında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılacak kritik görüşme yer alıyor. Görüşmenin en önemli başlıklarından birinin ise Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesi olacağı öne sürülüyor.
ABD basınında yer alan iddialar, son yıllarda çeşitli krizler nedeniyle gerilen Ankara-Washington hattında savunma alanında yeni bir dönemin başlayabileceği yönünde değerlendirmeleri beraberinde getirdi.
NEW YORK TIMES: TRUMP F-35 KONUSUNA SICAK BAKIYOR
ABD'nin önde gelen gazetelerinden New York Times'ın dört üst düzey ABD yönetim yetkilisine dayandırdığı haberine göre Donald Trump, Türkiye'nin yeniden F-35 programına katılmasına izin verilmesi seçeneğine olumlu yaklaşıyor.
Haberde, Trump'ın Ankara'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile gerçekleştireceği görüşmede bu konuyu doğrudan gündeme getirmesinin beklendiği aktarıldı. Ayrıca iki lider arasında F-35 sürecine ilişkin karşılıklı mektup alışverişi yapılabileceği de öne sürüldü.
Bununla birlikte haberde, ABD Kongresi tarafından getirilen mevcut yasal kısıtlamaların nasıl aşılacağı konusunda Trump yönetimi içerisinde farklı görüşlerin bulunduğu ifade edildi. Öte yandan Beyaz Saray, Reuters'ın konuya ilişkin yorum talebine herhangi bir yanıt vermedi.
TÜRKİYE NEDEN F-35 PROGRAMINDAN ÇIKARILMIŞTI?
Türkiye, F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'nın hem üretici hem de alıcı ülkelerinden biri olarak uzun yıllar projede yer aldı. Ancak 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alınmasının ardından Ankara ile Washington arasında ciddi bir kriz yaşandı. ABD yönetimi, S-400 sistemlerinin F-35'in gizli teknolojileri açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunarak Türkiye'yi programdan çıkardı. Aynı süreçte ABD, Türkiye'ye CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koydu.
Daha sonra ABD Kongresi de Türkiye'nin S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece F-35 savaş uçaklarının satışını engelleyen düzenlemeleri kabul etti. Bu nedenle olası bir geri dönüş için yalnızca siyasi iradenin değil, ABD'deki hukuki sürecin de önemli rol oynayacağı değerlendiriliyor.
SAVUNMA İŞ BİRLİĞİNDE YENİ SAYFA AÇILABİLİR
Son dönemde Türkiye ile ABD arasında savunma alanında temasların yeniden hız kazanması, F-35 tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Reuters'ın daha önce ulaştığı resmi bildirim belgesine göre Trump yönetimi, geçtiğimiz ay Kongre'ye Türkiye'ye değeri 700 milyon doların üzerinde olan çok sayıda savaş uçağı motorunun satışına onay verilmesi yönündeki niyetini resmen bildirdi.
TRUMP'IN OLASI ADIMI İSRAİL'DE RAHATSIZLIĞA YOL AÇTI
Trump'ın Ankara'da verebileceği olası mesaj henüz resmi olarak doğrulanmadan İsrail'den dikkat çeken açıklamalar geldi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD merkezli Fox News'e verdiği röportajda Türkiye'ye F-35 savaş uçakları ve jet motorlarının verilmesine karşı olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İsrail'in Gazze operasyonlarına yönelik açıklamalarını hatırlatan Netanyahu, ABD'nin bu konuda farklı bir politika izlemesi gerektiğini savundu. Netanyahu, "İsrail'in hava üstünlüğünün korunması gerekiyor." ifadelerini kullanarak Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine karşı olduğunu açık şekilde dile getirdi.
NETANYAHU'DAN İRAN MESAJI
Röportajında yalnızca Türkiye değil, İran hakkında da değerlendirmelerde bulunan Netanyahu, İran halkının önemli bölümünün mevcut yönetime karşı olduğunu iddia etti. Eski İran lideri Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Netanyahu, törene katılımın sınırlı kaldığını ileri sürdü. Ayrıca bölgede ABD'nin en önemli müttefikinin İsrail olduğunu savunarak Washington yönetimiyle birçok konuda ortak görüş taşıdıklarını söyledi.
YUNANİSTAN'DAN DA F-35 AÇIKLAMASI GELDİ
İsrail'den gelen açıklamaların ardından Yunanistan'dan da Türkiye'nin F-35 programına ilişkin dikkat çeken değerlendirmeler yapıldı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, Parlamento Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin F-35 programına dönüşünü engelleyen mevcut Amerikan yasal düzenlemelerinin halen yürürlükte olduğunu söyledi.
Yerapetritis, bu düzenlemelerin kaldırılmasının ABD Kongresi'nin yeni bir kararına bağlı olduğunu belirterek, "Amerikan mevzuatının öngördüğü kısıtlamalar hâlâ mevcut ve bunların kaldırılması Kongre'nin yeni bir kararını gerektiriyor. Bu aşamada yasakların kaldırılması söz konusu değil." ifadelerini kullandı. Yunan bakan ayrıca F-35 sürecinin yalnızca ABD yönetiminin değil, Kongre'nin de kararına bağlı olduğuna dikkat çekti.
"TÜRKİYE'NİN F-35 ALMASINI ENGELLEMELİYİZ"
Yunanistan Parlamentosu'nda konu siyaset gündemine de taşındı. Özgürlük Yelkeni Partisi Milletvekili Alexandros Kazamias, hükümete çağrıda bulunarak Türkiye'nin F-35 savaş uçağı edinmesini engellemek için "her şeyin yapılması gerektiğini" söyledi. Bu eleştirilere yanıt veren Dışişleri Bakanı Yerapetritis ise hükümetin pasif kaldığı yönündeki iddiaları reddederek, "Dış politika basın açıklamalarıyla yapılmaz." açıklamasında bulundu.
