Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayında üretici ve market fiyatlarında yaşanan değişimlerle tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin raporunu yayımladı. Açıklanan veriler, tarladan market rafına uzanan süreçte bazı ürünlerde fiyat farkının oldukça yüksek seviyelere ulaştığını ortaya koydu.
Ekim ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla görüldüğü ürün limon oldu. Limonu kuru incir, havuç, elma ve iç fındık takip etti. Raporda, üretici fiyatıyla market satış fiyatı arasındaki farkın limonda yüzde 999,2'ye ulaştığı belirtildi.
Üretici ile market arasındaki farkta limon ilk sırada
TZOB verilerine göre ekim ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı limonda yüzde 999,2 olarak kaydedildi. Bu oranla limon, iki fiyat arasındaki farkın en yüksek olduğu ürün oldu. Limonun ardından yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık geldi.
Üreticideki fiyatına kıyasla limon markette yaklaşık 11 kat, kuru incir 4,3 kat, havuç 3,8 kat, elma ve iç fındık ise 3,3 kat daha yüksek fiyatla satıldı. Raporda yer alan ürün fiyatları da aradaki farkı gözler önüne serdi. Üreticide kilogramı 135 lira olan kuru incirin market fiyatı 585 lira 41 kuruşa çıktı. Üreticide 12 lira 50 kuruş olan havuç markette 47 lira 84 kuruştan, üreticide 21 lira 66 kuruş olan elma ise 72 lira 17 kuruştan satıldı. İç fındığın üretici fiyatı 350 lira olurken market fiyatı bin 164 lira 77 kuruş olarak kaydedildi.
Markette Ekim ayının zam şampiyonu domates
TZOB'un market fiyatlarına ilişkin incelemesinde, ekim ayında takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı, 11'inde ise düşüş yaşandığı bildirildi. Markette fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 62,9 artışla domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi. Aynı dönemde markette fiyatı en fazla gerileyen ürün ise limon olarak açıklandı. Limonun fiyatı yüzde 16,5 düşerken, maydanozda yüzde 8,9, pirinçte yüzde 8,1, nohutta yüzde 5,6 ve zeytinyağında yüzde 5,5 oranında gerileme görüldü.
Üreticide de en fazla fiyat artışı domateste
Üretici fiyatlarındaki değişim incelendiğinde, takip edilen 28 ürünün 15'inde artış, 9'unda düşüş yaşandığı, 4 ürünün fiyatında ise değişiklik olmadığı belirtildi. Üreticide fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 76,1 artışla domates oldu. Bu ürünü yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber takip etti. Üretici fiyatlarında en fazla düşüş ise yüzde 44,3 ile limonda kaydedildi. Limonun ardından yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates geldi.
Fiyat değişimlerinde hasat ve arz etkisi
TZOB raporunda, üretici fiyatlarındaki değişimlerin nedenlerine ilişkin değerlendirmelere de yer verildi.
Zeytinyağındaki fiyat düşüşünün yeni hasat döneminin başlaması, zeytin rekoltesinin yüksek olması ve stoklarla birlikte arzın artmasından kaynaklandığı belirtildi. Limonda erkenci çeşitlerin hasadının sürmesiyle piyasadaki ürün miktarının arttığı ve fiyatların gerilediği aktarıldı.
Patateste hasat döneminin sonuna gelinmesi ve depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatla piyasaya sunulmasının üretici fiyatlarını düşürdüğü ifade edildi. Fındıkta fiyatların baskılanması, Antep fıstığında ise hasadın sona ermesiyle piyasaya sunulan ürün miktarının artması da fiyat düşüşlerinde etkili olan unsurlar arasında gösterildi.
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta görülen fiyat artışlarının ise tarla üretiminden sera üretimine geçiş süreciyle bağlantılı olduğu kaydedildi. Yeşil fasulyede hasat döneminin sonuna yaklaşılması nedeniyle arzın daralmasının fiyatları yükselttiği bildirildi.
Gübre ve yem fiyatlarında aylık artış
TZOB'un raporunda tarımsal üretimde kullanılan girdilerin fiyatlarındaki değişimler de yer aldı. Ekim ayında gübre fiyatlarının bir önceki aya göre farklı oranlarda yükseldiği görüldü. ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 zamlandı. Amonyum nitrat gübresinin fiyatında ise aylık değişiklik yaşanmadı.
Geçen yılın ekim ayına göre yapılan karşılaştırmada da gübre fiyatlarındaki artış dikkat çekti. Amonyum nitrat gübresi yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP gübresi yüzde 39,7 ve ÜRE gübresi yüzde 18,3 oranında arttı.
Mazot fiyatındaki yıllık artış yüzde 73,4
Hayvancılıkta kullanılan yem fiyatlarında da ekim ayında yükseliş kaydedildi. Bir önceki aya göre süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 arttı. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla süt yemi fiyatlarında yüzde 38,9, besi yemi fiyatlarında ise yüzde 38,6 artış yaşandı. Raporda diğer tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin veriler de paylaşıldı. Buna göre elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,7 yükseldi. Üreticinin önemli maliyet kalemleri arasında bulunan mazot fiyatı ise ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 3,5 arttı. Geçen yılın aynı ayına kıyasla mazottaki artış yüzde 73,4 olarak açıklandı.
