Reuters tarafından yürütülen kapsamlı araştırmaya göre şirketin, yüksek reklam gelirini korumak amacıyla yasa dışı bahis, dolandırıcılık ve yetişkin içerikli reklamları bilerek engellemediği öne sürüldü. Şirket içi belgeler, bu tercihin Meta’ya milyarlarca dolarlık kazanç sağladığını ortaya koydu.
ÇİN KAYNAKLI REKLAMLARDAN MİLYARLARCA DOLAR
Çin hükümeti, vatandaşlarının Meta platformlarını kullanmasını yasaklasa da, Çinli şirketlerin yurt dışındaki kullanıcılara reklam vermesine izin veriyor. Bu da Meta için önemli bir gelir kapısı oluşturdu.
2024 yılı itibarıyla Meta’nın Çin kaynaklı reklam geliri 18 milyar doları aşarak, şirketin toplam gelirinin yaklaşık yüzde 10’unu oluşturdu. Ancak şirket içi hesaplamalara göre bu gelirin yaklaşık yüzde 19’u, dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve diğer yasaklı içeriklerden elde edildi. Bu rakamın 3 milyar doların üzerinde olduğu belirtildi.
DOLANDIRICILIKLA MÜCADELE EKİBİ DEVRE DIŞI BIRAKILDI
Reuters’ın ulaştığı belgelere göre Meta, platformlarındaki yasaklı reklamların yaklaşık dörtte birinin Çin menşeli olduğunu değerlendiriyordu. Bu tablo karşısında 2024’ün ortalarında Çin odaklı özel bir dolandırıcılıkla mücadele ekibi kuruldu. Ekip, aldığı önlemlerle sorunlu reklam oranını kısa sürede yüzde 19’dan yüzde 9’a kadar düşürdü.
Ancak 2024’ün sonlarına doğru Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in onayıyla şirketin “Bütünlük Stratejisi” değiştirildi. Bu kapsamda söz konusu ekibin çalışmaları durduruldu ve ekip daha sonra tamamen dağıtıldı. Ayrıca Çinli yeni reklam ajanslarına getirilen kısıtlamalar kaldırıldı, bazı güvenlik önlemleri ise ertelendi.
MAĞDURİYETLER DÜNYA GENELİNE YAYILDI
Şirket içi belgelerde, Tayvan’da sahte sağlık ürünleri satın alan tüketicilerden ABD ve Kanada’da yatırım dolandırıcılığına maruz kalan bireylere kadar çok sayıda kişinin maddi zarara uğradığı ifade edildi.
Meta çalışanlarının, Nisan 2024’te üst yönetime yaptıkları sunumda “zararın artarak devam ettiğine” dair uyarılarda bulunduğu da aktarıldı.
Facebook’un eski yöneticilerinden Rob Leathern, yaşananları sert sözlerle eleştirerek, “Bu seviyedeki ihlaller savunulamaz. Bunun kabul edilebilir bulunması mümkün değil” değerlendirmesinde bulundu.
“İDDİALAR GERÇEĞİ YANSITMIYOR”
Meta Sözcüsü Andy Stone, Reuters’a yaptığı açıklamada, Çin’e yönelik özel ekibin çalışmalarının geçici olduğunu ve Zuckerberg’in ekibin dağıtılması yönünde bir talimat vermediğini savundu. Stone, şirketin Çin dahil olmak üzere tüm yüksek riskli bölgelerde zararlı içeriklerle mücadeleyi artırdığını öne sürdü. Meta ayrıca, son 18 ayda otomatik sistemlerle 46 milyon reklamın engellendiğini açıkladı.
YASAKLI REKLAMLAR YENİDEN ARTTI
Buna rağmen şirket içi belgelere göre, alınan kararların ardından Çinli reklam ajansları kısa sürede Facebook ve Instagram’da yeniden yasaklı içeriklerle görünürlük kazandı. 2025 ortalarına gelindiğinde, Çin kaynaklı yasaklı reklamların Meta’nın Çin gelirindeki payı yeniden yüzde 16 seviyesine yükseldi. Belgelerde, Meta yönetiminin Çinli reklam verenlerdeki yüksek suistimal oranını kalıcı olarak kabul etmeye hazır olduğu ve hedefin küresel zarar ortalamasını korumak olduğu ifadeleri yer aldı.
