Türkiye’de yeni bir tütün kanunu hazırlanmasına ilişkin haberlerin ardından halk sağlığı ve tütün kontrolü alanında çalışan ulusal ve uluslararası kuruluşlar ortak bir çağrıda bulundu. Toplam 45 kuruluşun imzaladığı mektup, Cumhurbaşkanlığı’na iletildi. Mektupta, yeni düzenlemenin hazırlık sürecinin şeffaf yürütülmesi ve halk sağlığını ilgilendiren kararların ilgili uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla ele alınması gerektiği belirtildi.
Sağlığa Evet Derneği tarafından yapılan yazılı açıklamada, bu yıl Nisan ve Eylül aylarında yazılı basında ve televizyon yayınlarında yeni bir tütün kanunu hazırlandığı ve taslağın yakında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulacağı yönünde haberlerin yer aldığı aktarıldı. Açıklamada, 13 Eylül 2026’da bir gazetede yayımlanan haberin ardından halk sağlığı ve tütün kontrolü alanında çalışan 45 kuruluşun bir araya gelerek Türkiye Cumhuriyeti hükümetine hitaben bir mektup hazırladığı kaydedildi.
Yeni tütün kanunu taslağı kamuoyuna açıklansın
Kuruluşların ilk taleplerinden biri, hazırlık aşamasında olduğu belirtilen yeni tütün kanunu taslağının kamuoyuyla paylaşılması oldu. Mektupta yalnızca taslak metnin değil, düzenlemenin gerekçelerinin de açıklanması istendi.
Kuruluşlar, kamuoyunun yeni düzenlemenin içeriği hakkında bilgi sahibi olabilmesi ve önerilen değişiklikleri değerlendirebilmesi için taslağın gizli tutulmaması gerektiğine dikkat çekti. Böylece kanun hazırlığına ilişkin görüşlerin yalnızca karar alma sürecinde yer alan aktörlerle sınırlı kalmaması, toplumun ve ilgili uzmanlık alanlarının da sürece katkı sunabilmesi talep edildi.
Sivil toplum ve halk sağlığı uzmanlarının görüşleri alınsın
Mektupta, kanun taslağının hazırlanmasında sivil toplum kuruluşları ile halk sağlığı alanında çalışan uzmanların görüş ve katkılarının alınması da istendi.
Kuruluşlar, taslak ve gerekçelerinin kamuoyuna açıklanmasının yanı sıra ilgili çevrelerin değerlendirmelerini sunabileceği bir sürecin işletilmesi çağrısında bulundu. Bu talep kapsamında sivil toplumun ve halk sağlığı camiasının kanun hazırlığına katkı sağlamasının önünün açılması gerektiği belirtildi.
Yüzde 100 dumansız hava sahası kuralı korunsun
Ortak mektupta öne çıkan bir diğer talep, yüzde 100 dumansız hava sahası kuralının korunması oldu. Kuruluşlar, yeni tütün kanunu hazırlığında bu kuralın sürdürülmesini istedi.
Açıklamada, taleplerin Türkiye’nin de imzacısı olduğu Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi çerçevesinde ele alındığı belirtildi. Mektupta, sözleşmenin 5.3 maddesine de atıfta bulunularak tütün kontrolüne ilişkin kararların hazırlanma sürecinde şeffaflığın sağlanması gerektiği vurgulandı.
Taslak hazırlanırken kimlere danışıldığı açıklansın
Kuruluşların talepleri, kanun taslağının içeriğiyle sınırlı kalmadı. Mektupta, hazırlık sürecinde hangi kişi ve kuruluşlarla görüşüldüğünün de kamuoyuna açıklanması istendi.
Bu kapsamda taslağın hazırlanması sırasında danışılan tüm kişi, kurum, ticari aktör ve sivil toplum kuruluşlarının kimliklerinin paylaşılması talep edildi. Kuruluşlar, sürece katılan tarafların kim olduğunun bilinmesinin şeffaflık açısından önem taşıdığına dikkat çekti.
Görüşme tutanakları yayımlansın
Mektupta yer alan bir diğer talep, kanun hazırlığı sırasında yapılan görüşmelere ilişkin tutanakların yayımlanması oldu. Kuruluşlar, yalnızca danışılan kişi ve kurumların kimliklerinin açıklanmasını değil, görüşme kayıtlarının da kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Böylece taslak hazırlanırken hangi görüşlerin dile getirildiğinin ve sürece hangi katkıların sunulduğunun izlenebilmesi talep edildi. Mektupta, bu adımın kanun hazırlık sürecinin şeffaflığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Tütün endüstrisi yasama sürecinin dışında tutulsun
Ortak çağrının son başlıklarından biri de tütün endüstrisinin yasama sürecinin dışında tutulması oldu. Kuruluşlar, Türkiye’nin taraf olduğu Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin 5.3 maddesine dayanarak, yeni kanun taslağının hazırlanmasında tütün endüstrisinin sürece dahil edilmemesini istedi.
Bu talep, taslak hazırlanırken danışılan tüm kişi, kurum, ticari aktör ve sivil toplum kuruluşlarının açıklanması ve görüşme tutanaklarının yayımlanması çağrısıyla birlikte dile getirildi. Böylece kuruluşlar, hem hazırlık sürecine ilişkin bilgilerin kamuoyuna açılmasını hem de tütün endüstrisinin yasama sürecinin dışında tutulmasını talep etti.
Türkiye’den dört kuruluş mektuba imza attı
Uluslararası kuruluşların öncülüğünde yürütülen çağrıya Türkiye’den dört kuruluş da destek verdi. Toplam 45 kuruluşun imzaladığı ve 6 Ekim 2026’da Cumhurbaşkanlığı’na iletilen mektupta, yeni tütün kanunu taslağının açıklanması, ilgili tarafların görüşlerinin alınması, yüzde 100 dumansız hava sahası kuralının korunması ve hazırlık sürecinin şeffaf yürütülmesi yönündeki talepler bir araya getirildi.
Mektubu imzalayan Türkiye merkezli kuruluşlar arasında Dr. Hafız Cemal Vakfı, İnsan Sağlığı ve Eğitim Vakfı, İstanbul Verem Savaşı Derneği ve Sağlığa Evet Derneği yer aldı.
İmzacı diğer kuruluşlar ise Action on Smoking and Health (ASH), ADEC, African Tobacco Control Alliance (ATCA), Aktionsbündnis Nichtrauchen e.V., ASH Canada, ASH Scotland, Asociația pentru Chirurgie Toracică Modernă în Craiova, Association For Promotion Sustainable Development, Cancer Control Office, King Hussein Cancer Center, Cancer Society Auckland Northland New Zealand, Children's Environmental Health Foundation (CEHF), Citizens Assisting Relief Efforts (CARE), CLAS Coalition for Americas’ Health, Comité national contre le tabagisme (CNCT), Corporate Accountability, DABO Detroit, Fowenguep Foundation, Green Crescent Health Development Initiative, Healthier Lyon County, Healthy Romania Generation 2035 Association, Making It Count, Malaysian Pharmacists Society, Malaysian Women’s Action for Tobacco Control and Health (MyWATCH), Meqoamia Community Development Organization, Mozambican Association of Public Heath, Ñande Bolivia, Norwegian Cancer Society, ONG La Grande Puissance de Dieu, Sauti ya Mtoto Foundation, Slovenian Coalition for Public Health, Environment and Tobacco Control, South African Tobacco-Free Youth Forum (SATFYF), Southeast Asia Tobacco Control Alliance, Swiss Association for Tobacco Control, Tanzania Tobacco Control Forum (TTCF), TIME - for a nicotine-free future, Tobacco & Nicotine Free Life Coalition, Tobacco Control Alliance of Georgia, Tobacco Free Association of Zambia, Tobacco Free Portfolios
