Yeni sistemle birlikte hem araç satış süreleri hem de yeniden muafiyetli araç alım şartları net çizgilerle ayrıldı. En dikkat çeken değişiklik ise “5 yıl” ve “10 yıl” kuralının birbirinden ayrılması oldu.
5 YIL VE 10 YIL KURALI AYRILDI
Yeni düzenlemeye göre, ÖTV muafiyetiyle satın alınan bir araç 5 yılını doldurduktan sonra herhangi bir ceza ödenmeden satılabilecek. Ancak aynı kişi yeniden ÖTV’siz araç almak istediğinde 10 yıl beklemek zorunda olacak.
Bu durum, satış hakkı ile yeniden alım hakkını birbirinden ayıran yeni bir dönem anlamına geliyor. Örneğin 2025 yılında araç alan bir kişi, 2030’da aracını satabilecek; ancak yeni bir ÖTV muafiyetli araç alabilmesi için 2035 yılına kadar beklemesi gerekecek.
ARAÇ ALIM LİMİTİ 2,87 MİLYON TL’YE YÜKSELTİLDİ
Düzenlemeyle birlikte ÖTV’siz araç alımında uygulanacak üst limit de güncellendi. 2025 yılında 2 milyon 290 bin 200 TL olan sınır, 2026 yılı için yeniden değerleme oranına göre 2 milyon 873 bin 972 TL’ye çıkarıldı.
Bu tutarın, ÖTV ve tüm vergiler dahil nihai satış fiyatı üzerinden hesaplandığı belirtilirken, yalnızca fiyatın değil teknik şartların da belirleyici olacağı vurgulandı.
YÜZDE 40 YERLİLİK ŞARTI GETİRİLDİ
Yeni sistemde araç alımında fiyat sınırı tek başına yeterli olmayacak. ÖTV muafiyetinden yararlanabilmek için aracın aynı zamanda en az yüzde 40 yerlilik oranına sahip olması gerekecek.
Bu şart, özellikle yerli üretim araçların öne çıkmasını sağlarken, ithal modeller için sınırlayıcı bir unsur olarak dikkat çekiyor.
YÜZDE 90 VE ÜZERİ ENGELLİLER İÇİN HAKLAR KORUNDU
Engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde olan bireyler için mevcut uygulama büyük ölçüde korundu. Bu gruptaki kişiler, 10 yılda bir ÖTV’siz araç satın alabilecek ve aracı bizzat kullanma şartı aranmayacak.
Ancak kişinin tekerlekli sandalye ya da sedye kullanması gibi özel durumlarda, aracın uygun tertibatla donatılması zorunlu olacak. 18 yaşını dolduran bireyler, sağlık kurulu raporlarıyla kendi adlarına araç satın alabilecek.
VASİ VE VELAYETLE ARAÇ ALIMI MÜMKÜN
Zihinsel engeli bulunan ve kendi adına işlem yapamayan bireyler için de düzenleme kapsamında özel hükümler yer aldı. 18 yaş üstü bireyler için mahkeme tarafından atanmış vasi kararıyla araç alımı yapılabilecek.
18 yaş altındaki engelli bireyler için ise işlemler, velayet sahibi ebeveynler veya yasal vasiler tarafından yürütülecek.
YÜZDE 90 ALTI İÇİN BELİRLEYİCİ KRİTER SAĞLIK RAPORU
Engellilik oranı yüzde 90’ın altında olan bireyler için yeni düzenlemede en önemli kriter, sağlık raporundaki ifade olacak. Raporda “hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir” ibaresi bulunması halinde, kişi ÖTV muafiyetinden yararlanabilecek.
Bu kapsamda engellilik oranının tek başına belirleyici olmadığı, asıl kriterin araç kullanımına ilişkin tıbbi gereklilik olduğu vurgulandı.
ORTOPEDİK ENGELLİLER İÇİN KAPSAM GENİŞLETİLDİ
Yapılan değişiklikle birlikte ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan bireyler de belirli şartlar altında ÖTV muafiyetinden yararlanabilecek.
Bu düzenleme, daha önce kapsam dışında kalan bir grup için yeni bir hak alanı oluşturması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
ÖZEL TERTİBAT ŞARTLARI NETLEŞTİRİLDİ
Araçlarda bulunması gereken özel tertibatlara ilişkin kriterler de yeniden tanımlandı. Buna göre debriyaj, fren, gaz pedalları ve vites kolu gibi hareket ettirici aksam üzerinde kişiye özel düzenlemeler yapılması zorunlu olacak.
Örneğin sağ bacağını kullanamayan bir bireyin araç alabilmesi için fren ve gaz sisteminin özel tertibatla uyarlanması gerekecek. Manuel vitesin direksiyona taşınması gibi çözümler de düzenleme kapsamında yer aldı.
OTOMATİK VİTES TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
Yeni düzenleme, otomatik vitesli araçların tek başına yeterli sayılmayacağını açıkça ortaya koydu. Araçların gerçekten engelli bireyin kullanımına uygun hale getirilmiş olması gerekecek.
Bu kapsamda, özellikle alt ekstremite engeli bulunan kişiler için yalnızca otomatik vitesli araç tercih edilmesi yeterli olmayacak; ek düzenlemeler zorunlu tutulacak.
HANGİ ARAÇLAR KAPSAMDA?
Yüzde 40 yerlilik şartı nedeniyle bazı yerli üretim modeller öne çıkıyor. Togg T10X ve T10F, Fiat Egea Sedan ve Cross, Renault Clio, Megane Sedan ve Duster, Toyota Corolla ve C-HR ile Hyundai i20 ve Bayon bu kapsamda öne çıkan modeller arasında yer alıyor.
Ayrıca belirlenen fiyat sınırı içinde kalmak şartıyla panelvan, pick-up, SUV, ATV ve arazi araçları da ÖTV muafiyeti kapsamında değerlendirilebilecek.
MOTOR HACMİ SINIRI DEVAM EDİYOR
Teknik sınırlamalar da düzenlemede yer aldı. Binek otomobillerde motor hacmi sınırı 1.6 litre olarak korunurken, ticari araçlarda 2800 cm³’e kadar olan motorlar kapsam içinde yer alabilecek.
Motor hacmine bakılmaksızın motosikletlerin de muafiyet kapsamında değerlendirilebileceği belirtildi.
İSTİSNAİ DURUMLAR DA TANIMLANDI
ÖTV’siz araçların normal koşullarda 10 yıl dolmadan yenilenemeyeceği belirtilirken, istisnai durumlar da düzenlemede yer aldı. Sel, yangın, heyelan veya kaza gibi nedenlerle aracın kullanılamaz hale gelmesi durumunda, yeni araç alımında ÖTV muafiyeti yeniden uygulanabilecek.
Yeni düzenleme, hem hak sahipliğini daha net kurallara bağlaması hem de suistimallerin önüne geçmeyi hedeflemesi açısından kapsamlı bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.
