ABD ile İran arasında diplomatik çözüm beklentisi petrol fiyatlarını aşağı çekerken altına alım getirdi. Brent petrol 96,89 dolara gerilerken gram altın 6 bin 633 liraya yükseldi. Piyasalar, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ile ABD’den gelecek enflasyon verilerine odaklandı.
Küresel piyasalarda yeni hafta, petrol ve altın fiyatlarının farklı yönlerde hareket etmesiyle başladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde İran’a yeniden saldırı ihtimalinin düşük olduğunu belirtmesi, petrol piyasasında diplomatik çözüm beklentilerini güçlendirdi.
Petrol fiyatlarındaki gerilemenin enflasyon endişelerini hafifletmesi ve dolardaki geri çekilme, altın fiyatlarını destekledi. Yurt içinde ise akaryakıt indirimlerinin ardından altın ve borsadaki hareketlilik öne çıktı.
BRENT PETROL 97 DOLARIN ALTINA İNDİ
Cuma günü 100,83 dolara kadar yükselen Brent petrolün ocak vadeli varil fiyatı, haftanın son işlem gününü 98,32 dolardan tamamladı. Yeni haftada yaklaşık yüzde 1,4 gerileyen Brent, 96,89 dolara indi. Batı Teksas türü ham petrolün aralık vadeli varil fiyatı ise 89,96 dolar oldu.
LSEG verilerine göre Brent petrol, geçen hafta yüzde 17 değer kaybederek Kovid-19 salgınının başlangıcından bu yana en sert haftalık düşüşünü yaşadı. ABD’deki ara seçimlerin ardından 4 Kasım’da 94 doların altına gerileyen Brent, 5 Kasım’da ise 93,22 dolara kadar düştü.
Ekim ayının sonlarında Hürmüz Boğazı yakınlarındaki tanker saldırıları nedeniyle 116 doların üzerine çıkan petrol, yaklaşık iki buçuk haftada varil başına 20 dolara yakın değer kaybetti. Buna rağmen, yıla 60,75 dolardan başlayan Brent petrolün yılbaşına göre yükselişi yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunuyor.
TRUMP’IN İRAN AÇIKLAMALARI FİYATLARA YANSIDI
ABD Başkanı Donald Trump, CNN’e verdiği mülakatta, İran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda yürütülen müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde yeni bir saldırının “son derece düşük bir ihtimal” olduğunu söyledi.
İran’ın ekonomik açıdan zor durumda olduğunu öne süren Trump, gerektiğinde yeniden askeri müdahalede bulunabileceklerini de belirtti. İran’daki altyapı hedeflerinin belirlendiğini savunan Trump, bir saat içerisinde yıkılabileceğini iddia ettiği 38 köprünün hedef listesinde bulunduğunu ifade etti.
Bununla birlikte İran’ın altyapısını yok etmeyi tercih etmediğini söyleyen Trump, yeniden inşa sürecinin yıllar alacağına dikkat çekti. Trump, petrol ve benzin fiyatlarını yükselten çatışmanın Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki kayıplarında etkili olduğunu da kabul etti.
ARA SEÇİMLERİN ARDINDAN DİPLOMASİ BEKLENTİSİ GÜÇLENDİ
ABD’de Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu elde etmesi, Washington yönetiminin İran politikasında değişikliğe gidebileceği beklentilerini artırdı. Kongre’nin çatışmanın sona erdirilmesi yönünde baskı oluşturacağı beklentisi, petrol fiyatlarının gerilemesinde etkili oldu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarını İran ile devam eden çatışmalarla ilişkilendirirken Demokratların önde gelen isimleri Chuck Schumer ve Hakeem Jeffries savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ABD’deki seçimlerin ardından diplomatik temasların yavaşladığını söyledi. Arabulucuların ziyaretlerinde birkaç gündür hareketlilik olmadığını belirten Erakçi, müzakereler için uygun ortamın oluşmasını beklediklerini ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ TANKER İDDİALARI RİSKİ CANLI TUTUYOR
Diplomasi beklentilerine karşın Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığına ilişkin riskler devam ediyor.
İran Ordusu Deniz Kuvvetleri, boğazın doğusunda seyir sistemlerini kapatarak izin verilmeyen bir bölgede hareket ettiğini öne sürdüğü petrol tankerinin deniz mayınına çarparak alev aldığını açıkladı. Reuters, bu iddiayı bağımsız olarak hemen doğrulayamadığını bildirdi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu da boğazdaki “izinsiz” rotada mayına çarpan üçüncü tankerin alev aldığını iddia etti. İran Deniz Kuvvetleri, tehditler ortadan kalkmadıkça kurallara uymayan gemilerin geçişine izin verilmeyeceği uyarısında bulundu.
ARZ FAZLASI BEKLENTİSİ PETROLÜ BASKILIYOR
Petrol fiyatlarındaki düşüşte diplomatik gelişmelerin yanı sıra arz ve talep dengesine ilişkin değerlendirmeler de etkili oluyor.
JPMorgan, küresel petrol arzının eylülde tüketimi günlük 1,1 milyon varil aştığını tahmin etti. Banka, ekimde bu fazlanın günlük 1,4 milyon varile ulaştığını öngörürken savaşın başlamasından bu yana küresel petrol talebinin günlük yaklaşık 3,3 milyon varil azaldığını hesapladı.
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ise Irak petrolünün Hürmüz Boğazı’ndan Umman yakınlarındaki bir deniz koridoru üzerinden ihraç edilmesi konusunda ABD ile mutabakata vardıklarını açıkladı. Hüseyin, savaş ve ihracattaki aksamaların ülkesine maliyetinin 60 milyar dolara ulaştığını belirtti.
PETROLDE YÜKSELİŞ RİSKİ DE SÜRÜYOR
Goldman Sachs, Brent petrol için aralık ayı tahminini 105 dolara, 2027 yılı ortalama tahminini ise 88 dolara yükseltti.
Banka, Körfez’deki üretimin 2025 seviyelerinin günlük 3,5 milyon varil altında kalması durumunda petrol fiyatlarının 140 dolara çıkabileceği uyarısında bulundu. Brent petrolde teknik açıdan 97,19 dolar direnç, 96,09 dolar ise destek bölgesi olarak gösteriliyor.
GRAM ALTIN 6 BİN 633 LİRAYA YÜKSELDİ
Petroldeki düşüş ve dolardaki geri çekilme, altın fiyatlarına destek verdi. Spot altın yüzde 1,3 yükselişle ons başına 4 bin 120 doları gördükten sonra 4 bin 118 dolar seviyesinde işlem gördü.
Yurt içinde gram altın yüzde 1,17 artışla 6 bin 633 liraya yükseldi. Çeyrek altın 10 bin 845 liradan, Cumhuriyet altını ise 43 bin 249 liradan satıldı.
Geçen hafta yaklaşık yüzde 5 değer kazanan ons altın, cuma gününü 4 bin 70 dolar seviyesinde tamamlamıştı.
PETROL VE ALTIN NEDEN FARKLI YÖNLERDE HAREKET EDİYOR?
Yüksek enerji fiyatları, enflasyon endişelerini ve faiz artırımı beklentilerini güçlendirerek faiz getirisi bulunmayan altın üzerinde baskı oluşturabiliyor. Petrol fiyatlarının gerilemesi ise bu baskının hafiflemesine yardımcı oluyor.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, Trump’ın İran’a yönelik daha yumuşak açıklamalarının petrol fiyatlarını sınırladığını değerlendirdi. Waterer’e göre dolardaki geri çekilmeyle birlikte bu gelişme, altın üzerindeki enflasyon baskısını azalttı.
Buna karşın altın, şubat ayının sonunda başlayan ABD-İran çatışmasından bu yana yaklaşık yüzde 25 değer kaybetti. Ekim ayında da yaklaşık yüzde 7 gerileyerek 4 bin doların altına inmişti.
ALTINDA GÖZLER ABD ENFLASYONU VE FED’DE
Güçlü ABD istihdam verilerinin ardından piyasalarda, ABD Merkez Bankasının aralık ayında faiz artırma ihtimali yüzde 81 olarak fiyatlanıyor.
Yatırımcılar, salı günü açıklanacak ABD Tüketici Fiyat Endeksi ile cuma günkü Üretici Fiyat Endeksi verilerini takip edecek. Waterer, beklentileri aşan enflasyon verilerinin doları güçlendirebileceğini ve faiz artırımı beklentisini yükselterek altında yeniden baskı oluşturabileceğini belirtti.
Goldman Sachs ise altın tahminlerini 2026 için 4 bin 150 dolara, 2027 için 4 bin 800 dolara düşürdü.
AKARYAKITTA İNDİRİM, BORSADA SEKTÖREL AYRIŞMA
Petrol fiyatlarındaki gerilemenin ardından benzinin litre fiyatına 6 Kasım’da 6,08 lira, motorine ise 7 Kasım’da yaklaşık 5,4 lira indirim yapıldı. İndirimlerle İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litresi 74,60 liraya, motorinin litresi 95,20 liraya geriledi.
Borsa İstanbul’da ise sektörler arasında farklılaşma görüldü. BIST 100 endeksi kasım ayının ilk haftasını yüzde 6,72 yükselişle 11 bin 482 puandan tamamladı.
Petroldeki düşüşten destek alan BIST Ulaştırma endeksi yüzde 21,83 yükselerek haftanın en çok kazandıran endeksi oldu. Aynı dönemde Tüpraş hisseleri yüzde 1,7 değer kaybetti.
GRAM ALTINDA DOLAR KURU DA BELİRLEYİCİ
Yurt içindeki altın fiyatları, ons altının yanı sıra dolar/TL kurundaki değişimlerden de etkileniyor. Dolar/TL’nin 50,18 lira seviyesinde bulunduğu piyasada, ABD enflasyon verileri ve Fed’in aralık ayındaki kararı yakından izleniyor.
Enerji ithalatçısı Türkiye açısından petrol fiyatlarının gerilemesi, cari açık ve enflasyon üzerindeki baskıyı azaltabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Geçen hafta tahvil faizleri ve Türkiye’nin risk priminde de gerileme görüldü.
Piyasa uzmanı Onur Can Bal, aralık ayında 100 baz puanlık faiz indirimi beklentisinin güçlendiğini belirtti. Bal, 2027’de 500-600 baz puanlık indirim alanı oluşabilmesi için petrolün 80-85 dolar bandına gerilemesinin önemli bir ön koşul olduğunu ifade etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve ABD-İran müzakerelerinin seyri ise piyasalardaki belirsizliği koruyor. Gerilimin yeniden yükselmesi, petrol fiyatlarında artışa ve altın başta olmak üzere diğer piyasalarda yeni dalgalanmalara yol açabilecek riskler arasında bulunuyor.
