Balıkesir'de Kent Konseyi'nden başlayan kriz Türkiye gündemine taşındı. ADD çekildi, belediye başkanı tepki gösterdi, milletvekili devreye girdi, gazeteci paylaşımını kaldırdı. Peki bu tartışmadan kim ne kazandı?
Türkiye zaman zaman geçmişin tartışmalı tarihî şahsiyetleri üzerinden yeni siyasi tartışmaların içine çekiliyor.
Balıkesir'de Çerkes Ethem'in anılmasıyla başlayan ve kısa sürede ülke gündemine taşınan gelişmeler de bunun son örneklerinden biri oldu.
Ancak bu kez mesele yalnızca tarihî bir şahsiyetin nasıl değerlendirilmesi gerektiği değil.
İşin içine Kent Konseyi'nin kurumsal kimliği, siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşları, etnik hassasiyetler ve gazetecilik sorumluluğu da girdi.
Her şey, Balıkesir Kent Konseyi Başkanı Sevinç Baykan Özden'in, Bandırma'nın Emre Mahallesi'nde 6 Eylül'de düzenlenen Çerkes Ethem'i anma programına katılması ve etkinliğe ait fotoğrafların Kent Konseyi'nin resmî sosyal medya hesaplarından paylaşılmasıyla başladı.
Bu paylaşım, Balıkesir'de ciddi bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Balıkesir Şubesi, yaşanan gelişmeye sert tepki gösterdi.
Şube Başkanı Mustafa Demiralp, yaptığı açıklamada, Kent Konseyi'nin resmî hesabından yapılan paylaşımın kişisel bir katılımın ötesine geçtiğini, konsey bünyesinde temsil edilen 30'dan fazla kurumu ilgilendiren kurumsal bir tavra dönüştüğünü savundu.
ADD yönetimi, Çerkes Ethem'in anılmasını kabul etmediklerini belirterek Kent Konseyi Yürütme Kurulu üyeliğinden çekilme kararı aldı.
Derneğin 2 Kasım'da oy birliğiyle aldığı kararın ardından 3 Kasım'da resmî başvuru yapıldı.
Böylece Balıkesir Kent Konseyi'nde başlayan tartışma, bir sivil toplum kuruluşunun kurumsal ayrılığına dönüştü.
MELİH BAĞCI DA TARTIŞMAYA KATILDI
Tartışmanın bir diğer dikkat çeken ismi ise Gömeç Belediye Başkanı Melih Bağcı oldu.
Bağcı, Kuvayı Milliye'nin Balıkesir ve Türkiye tarihi açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek Çerkes Ethem'in anılmasına tepki gösterdi. Millî Mücadele kahramanlarını hatırlatan Bağcı, kent yönetiminde görev alan kişilerin tarihî konularda hassas davranması gerektiğini savundu.
Böylece mesele, Kent Konseyi ile ADD arasındaki bir anlaşmazlık olmaktan çıkarak yerel siyasetin de gündemine girdi.
MİLLETVEKİLİ SERKAN SARI'DAN FARKLI BİR YAKLAŞIM
Tartışmanın büyümesi üzerine CHP Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı da açıklama yaptı.
Sarı'nın yaklaşımı, tartışmayı farklı bir noktaya taşıdı.
Emre Köyü'nde Çerkes Ethem için düzenlenen anma programının bu yıl onuncusunun gerçekleştirildiğini hatırlatan Sarı, benzer etkinliklerin uzun yıllardır yapıldığını ve katılımın yanlış olmadığını düşündüğünü belirtti.
Tarihî kişiliklerin günümüz siyasi kamplaşmalarına malzeme edilmemesi gerektiğini vurgulayan Sarı, bir halkın tarihsel emeğinin tek bir şahsiyetin yaşadığı siyasi anlaşmazlıklara indirgenmesinin haksızlık olacağını ifade etti.
Sarı'nın en dikkat çekici mesajı ise şuydu:
"Tarih, siyasete kurban edilmemelidir."
Bence tartışmanın tam da merkezinde bu cümle bulunuyor.
GAZETECİ MURAT AYAŞOĞLU'NUN PAYLAŞIMI VE GELEN TEPKİLER
Balıkesir'de başlayan tartışma daha sonra Türkiye geneline yayıldı.
Gazeteci Murat Ayaşoğlu'nun Çerkes Ethem üzerinden yaptığı paylaşım, özellikle Çerkes kökenli vatandaşların tepkisini çekti.
Sosyal medyada yükselen tepkilerin ardından Ayaşoğlu paylaşımını kaldırdı.
AK Parti Balıkesir İl Başkanı Mehmet Aydemir ile görüşen Ayaşoğlu, yeni açıklamasında özür mesajı verdi.
Ayaşoğlu, açıklamasında Çerkes dostlarının bulunduğunu, Kafkas oyunlarına hayranlık duyduğunu belirterek, "Ortada bir yanlış anlama varsa düzeltmek istedim. Irkçı biri gibi algılanmışsam da özür dilerim" ifadelerini kullandı.
Burada önemli bir ayrıntı var.
Gazetecinin düşüncesini açıklama hakkı vardır.
Ancak gazetecilik, yalnızca düşünceyi dile getirmek değil, kullanılan ifadelerin toplumdaki karşılığını da hesaplamaktır.
Bir gazetecinin paylaşımı nedeniyle özür dilemesi, dünyanın sonu değildir. Aksine yanlış anlaşılmayı gidermek, toplumsal hassasiyetleri gözetmek ve gerektiğinde geri adım atabilmek de bir olgunluktur.
Ancak aynı hassasiyetin toplumun bütün kesimleri için gösterilmesi gerekir.
ÇERKES ETHEM MESELESİNE SADECE BİR PENCEREDEN BAKILAMAZ
Gelelim asıl meseleye...
Çerkes Ethem, Millî Mücadele tarihimizin en tartışmalı isimlerinden biridir.
Kuvayı Milliye döneminde Yunan işgaline karşı mücadelede üstlendiği rol, düzenli orduya geçiş sürecinde Ankara yönetimiyle yaşadığı anlaşmazlıklar ve sonrasında kardeşi kardeşe kırdırmamak için karsi tarafa geçmesi, tarihçiler tarafından farklı yönleriyle ele alınan konulardır.
Bir kesim onu vücudunda 17 kurşun yarası olan Millî Mücadele'nin ilk dönemlerinde önemli hizmetlerde bulunmuş bir askerî lider olarak değerlendirirken, diğer kesim düzenli orduya karşı tutumunu ve sonrasındaki gelişmeleri ön plana çıkarıyor.
Dolayısıyla bu konuda tarihî belgeler üzerinden tartışma yapmak elbette mümkündür.
Ancak bir kişinin tarihî kimliği üzerinden bütün bir topluluğu değerlendirmek, kabul edilebilir bir yaklaşım değildir.
Çerkes vatandaşlarımızın Millî Mücadele'ye, Türkiye'nin kuruluşuna ve toplumsal hayatına katkıları, tek bir tarihî şahsiyetin üzerinden değerlendirilemez.
Aynı şekilde tarihi süreçte gösterdiği kahramanlıklarla Ethem bey olarak bilinen ve sonra ne hikmetse Çerkes Ethem olarak anılan Ethem'in tarihî rolü hakkındaki farklı görüşler de ifade özgürlüğü çerçevesinde tartışılabilmelidir.
Tarih, sloganlarla değil, belgelerle ve dönemin şartlarıyla değerlendirilmelidir.
KENT KONSEYLERİ KİMİ TEMSİL EDİYOR?
Bu olayın üzerinde ayrıca durulması gereken bir başka boyutu var.
Kent konseyleri, farklı düşüncelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve toplumsal kesimlerin bir araya geldiği katılımcı yapılardır.
Bir kent konseyi başkanının bir etkinliğe katılması kişisel tercih olarak değerlendirilebilir. Ancak bu katılımın kurumun resmî sosyal medya hesabından paylaşılması, doğal olarak kurumsal temsil tartışmasını da beraberinde getirir.
Burada sorulması gereken soru şudur:
Kent Konseyi'nin resmî hesaplarından yapılan paylaşımlar, yürütme kurulundaki bütün kurumların ortak görüşü olarak mı algılanmalıdır, yoksa başkanın katıldığı faaliyetlerin bilgilendirilmesi olarak mı değerlendirilmelidir?
Bu ayrımın açık biçimde ortaya konulması, benzer krizlerin önüne geçebilir.
ADD'nin itirazı da tam olarak bu kurumsal temsil meselesi üzerinden şekillenmiştir.
BİR TARİHÎ ŞAHSİYET ÜZERİNDEN KARDEŞLİĞİMİZİ TARTIŞMAYALIM
Balıkesir'de başlayan tartışma bize önemli bir gerçeği bir kez daha gösterdi.
Türkiye'nin geçmişinde tartışmalı dönemler, farklı tarihî yorumlar ve siyasi hesaplaşmalar olabilir.
Ancak bugünün insanlarını geçmişin anlaşmazlıkları üzerinden karşı karşıya getirmek kimseye kazanç sağlamaz.
Çerkes vatandaşlarımız da bu ülkenin ayrılmaz bir parçasıdır.
Onların kültürü, gelenekleri, dili ve tarihî hafızası Türkiye'nin ortak zenginliğidir.
Aynı şekilde Kuvayı Milliye mücadelesine sahip çıkmak da bu ülkenin ortak değeridir.
Ne bir tarihî şahsiyeti tartışılmaz hâle getirmek ne de bir topluluğu o şahsiyet üzerinden yargılamak doğru olur.
Gazeteciler, siyasetçiler, belediye başkanları ve sivil toplum kuruluşları kullandıkları dile daha fazla dikkat etmeli.
Çünkü bugün Balıkesir'de yaşanan bir tartışma, yarın başka bir şehirde başka bir toplumsal hassasiyet üzerinden yeniden karşımıza çıkabilir.
Unutulmamalıdır ki; tarih geçmişin meselesidir, kardeşlik ise bugünün ve geleceğin sorumluluğudur.
Türkiye'nin ihtiyacı yeni ayrışmalar değil, ortak değerlerde buluşabilen bir toplumsal anlayıştır.
Kalemimizi de siyasetimizi de bu anlayışla kullanmak zorundayız.
