EPİLEPSİ NEDİR?
Epilepsi, halk arasında sara hastalığı olarak da bilinen kronik bir sağlık sorunudur. Bu hastalık, beyinde bulunan nöronlardaki ani ve kontrolsüz elektriksel boşalmaların (deşarjlar) sonucunda ortaya çıkar. Epilepsi nöbetler halinde meydana gelir; yani nöbetler arasında hasta genellikle normal bir şekilde yaşar. Bir kişinin yalnızca bir kez nöbet geçirmesi, bu kişinin epilepsi hastası olarak kabul edilmesine neden olmaz. Epilepsi tanısı, tekrarlayan nöbetlerin varlığını gösterdiğinde konur. Bu nöbetler, hastanın istemsiz kasılmaları, duyusal değişiklikleri ve bilinç değişikliklerini içerebilir.
Dünya üzerinde yaklaşık olarak 65 milyon epilepsi hastası mevcuttur. Epilepsinin kesin tedavisini sağlayabilen bir ilaç şu an için mevcut olmasa da nöbet geçirmeyi önleyici stratejiler ve ilaçlar ile kontrol altında tutulabilen bir rahatsızlıktır.
EPİLEPSİ NÖBETİ NEDİR?
Beynin elektriksel aktivitelerindeki değişiklikler sonucu meydana gelen nöbetler, medeniyetin ilk zamanlarından bu yana var olan önemli bir sağlık sorununu temsil eder.
Nöbetler, bir süre boyunca sinir sistemi içindeki belirli bir sinir hücresi grubunun senkronize bir şekilde uyarılması sonucu meydana gelir. Bazı epilepsi nöbetlerinde kas kasılmaları gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.
Epilepsi ve nöbet geçirme terimleri genellikle birbirinin yerine kullanılır, ancak aslında tam olarak aynı şeyi ifade etmezler. Epilepsi, tekrarlayan ve kendiliğinden ortaya çıkan nöbetlerle karakterize bir hastalık olarak kabul edilir. Tek bir nöbet, bir kişinin epilepsi hastası olduğunu göstermez.
EPİLEPSİ NEDEN OLUR?
Epilepsi, toplum arasında sara hastalığı olarak bilinen, uzun süreli bir hastalıktır. Beyin nöronlarının ani ve kontrolsüz deşarjları sonucunda oluşan bu rahatsızlık, istemsiz kas kasılmaları, duyusal değişiklikler ve bilinç değişiklikleri gibi belirtilerle karakterizedir. Epilepsi nöbetler halinde ortaya çıkar ve nöbetler arasında hasta normaldir. Sadece tek bir nöbet geçiren kişi, epilepsi tanısı almaz.
Dünya genelinde yaklaşık 65 milyon epilepsi hastası bulunmaktadır. Maalesef, epilepsinin kesin bir tedavisi henüz mevcut değildir, ancak nöbetleri önlemek için stratejiler ve ilaçlar kullanılarak kontrol altına alınabilir.
Epilepsi nedenleri karmaşık olabilir. Sinir sistemindeki dengesizlikler, nöbetlere yol açabilir. Bununla birlikte, birçok epilepsi vakasının altında yatan neden tam olarak belirlenemez. Doğum travmaları, baş yaralanmaları, zor doğumlar, yüksek ateşli hastalıklar, kan şekeri düşüklüğü, alkol yoksunluğu, beyin tümörleri ve beyin iltihapları gibi faktörler epilepsiye yol açabilir. Epilepsi, yaşa, genetik faktörlere ve çevresel etkenlere bağlı olarak farklı yaş gruplarında ortaya çıkabilir.
.jpg?)
Epilepsi riskini artırabilecek bazı faktörler şunlar olabilir:
- Yaş: Epilepsi her yaşta ortaya çıkabilir, ancak çocukluk dönemi ve 55 yaş sonrası daha sık görülür.
- Beyin Enfeksiyonları: Menenjit ve ensefalit gibi enfeksiyonlar epilepsi riskini artırabilir.
- Çocukluk Çağı Nöbetleri: Bazı çocuklarda yüksek ateşle ilişkili nöbetler görülebilir, ancak genellikle büyüdüklerinde kaybolur.
- Demans: Alzheimer gibi bilişsel işlev kaybına neden olan hastalıklar, epilepsi riskini artırabilir.
- Aile Öyküsü: Epilepsi öyküsü olan aile üyeleri, hastalığın gelişme riskini artırabilir.
- Kafa Travmaları: Baş yaralanmaları sonrası epilepsi gelişebilir.
- Vasküler Rahatsızlıklar: Beyin damarlarında tıkanıklık veya kanama sonucu ortaya çıkan inmeler, epilepsiye yol açabilir.
Her ne sebeple olursa olsun, epilepsiye sahip olan kişilerin tıbbi yardım ve yönetim için bir sağlık profesyoneline başvurmaları önemlidir.
EPİLEPSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Epilepsi belirtileri, farklı nöbet türlerine bağlı olarak çeşitlilik gösterebilir ve nöbetler öncesinde veya sırasında meydana gelebilir. Bu belirtiler şunlar olabilir:
Öncesinde ortaya çıkan belirtiler:
- Ani ve şiddetli korku veya endişe hissi
- Mide bulantısı
- Sersemlik
- Görmeyle ilgili değişiklikler
- Ayak ve ellerde kontrolsüz hareketler
- Vücudun dışında hissetme
- Baş ağrısı
Nöbet sırasında meydana gelen belirtiler:
- Bilinç kaybını takiben kafa karışıklığı
- Kontrolsüz kas kasılmaları
- Ağızdan köpük gelmesi
- Düşme
- Ağızda garip bir tat oluşması
- Diş kenetlenmesi
- Dilin ısırılması
- Ani başlangıçlı hızlı göz hareketleri
- Garip ve anlamsız sesler çıkarma
- Bağırsak ve mesane kontrolünün kaybı
- Ani ruh hali değişiklikleri
EPİLEPSİ NÖBETİ NASIL OLUR?
Epilepsi nöbetleri farklı tiplerde olabilir:
- Absans nöbetleri: Kişi kısa süreli bilinç kaybı yaşar, dudak şapırdatma, çiğneme gibi motor hareketler görülebilir.
- Fokal (bölgesel) nöbetler: Beynin belirli bir bölgesinde başlar, bilinç açık veya kapalı olabilir.
- Tonik nöbetler: Kaslar sürekli kasılır ve sertleşir.
- Klonik nöbetler: Kaslar tekrarlayıcı ritmik kasılma ve gevşeme hareketleri yapar.
- Atonik nöbetler: Kişi kısa süreliğine bilinç kaybedebilir, kaslarda güçsüzlük ve düşme görülebilir.
- Myoklonik nöbetler: Kol ve bacaklarda hızlı ve spontane seğirmeler olur.
- Jeneralize (yaygın) tonik-klonik nöbetler: Kasılma ve titreme hareketleri eşlik eder, bilinç kaybı yaşanır.
- Somatoduysal nöbetler: Vücudun bir bölümünde uyuşma veya karıncalanma hissi oluşabilir.
- Psişik nöbetler: Ani korku, öfke veya sevinç hissi yaşanabilir, görsel veya işitsel halüsinasyonlar görülebilir.
EPİLEPSİ HASTALARININ ÖMRÜ NE KADARDIR?
Epilepsi hastaları için beklenmedik ani ölüm, Sudden Unexpected Death in Epilepsy (SUDEP) olarak bilinir ve epilepsi hastalığının ciddi bir komplikasyonudur. SUDEP, herhangi bir travma, boğulma, zehirlenme veya yapısal bozukluk olmaksızın meydana gelebilen, önemli bir halk sağlığı sorunudur.
Epilepsi hastaları, erken ölüm riski altında bulunurlar. Özellikle fokal veya jeneralize tonik-klonik nöbetler, SUDEP'in en yaygın nedenidir. Ancak diğer nöbet türleri, anti-nöbet tedavileri ve eşlik eden sağlık sorunları da ölüm riskini artırabilir. Özellikle genç yetişkinlerde (20-45 yaş arası) SUDEP insidansı, sağlıklı popülasyondaki ani ölüm insidansından çok daha yüksektir. SUDEP, birçok epilepsi hastası için önde gelen ölüm nedenidir ve Amerika Birleşik Devletleri'nde inmeden sonra ikinci en önemli nörolojik ölüm nedenlerinden biridir.
SUDEP'in nedenleri karmaşık ve çok faktörlüdür. Özellikle solunum ve kalp sorunları gibi otonomik (otonom) sistem bozuklukları, SUDEP riskini artırabilir. Önerilen patofizyolojik mekanizmalar, nöbetlerin kalp ve solunum durmalarına neden olabileceği fikrini içerir.
